Thứ Tư, 22 tháng 4, 2015

Những người xây dựng nước Mỹ hùng mạnh - John Rockefeller (Kỳ 02)






Ở cái tuổi 27,  Rockefeller đang bước đầu xây dựng công việc lọc dầu của mình, nhưng công ty của anh ta  đang trên bờ vực phá sản. Vanderbilt nhận thấy anh ta là người mà ông ta có thể sử dụng trong kế hoạch của mình. Một thỏa thuận độc quyền vận chuyển dầu của Rockefeller sẽ đảm bảo các chuyến tàu của Đô đôc đầy hàng hóa.

Vanderbilt mời Rockefeller tới gặp mình ở New York. Đối với chàng trai trẻ, cuộc gặp này là cơ hội của cuộc đời. Là lối thoát khỏi rắc rối và là lối thoát để cứu công ty khỏi đổ vỡ.

Ông ta biết những gì ông ta có thể đạt được. Vanderbilt đã thiết lập lên một mô hình, một nguyên mẫu mà Rockefeller muốn đạt được. Ông ta muốn trở thành một Vanderbilt trong ngành dầu mỏ. Đó là cái cách ông ta tự soi mình.

Khi Rockefeller chuẩn bị cho chuyến đi tới New York, cũng là lúc kế hoạch của Vanderbilt bắt đầu thực hiện.

- Còn phải mất bao lâu?
- 5 tới 10 phút.
Chuyến tàu rời Cleveland lúc 6 giờ 25 sáng.

John Rockefeller đã lỡ chuyến tàu đưa ông ta tới cõi chết. Chuyện đó đã có tác động sâu sắc tới người thanh niên trẻ. Người đàn ông cao số, anh ta tin rằng Chúa cứu anh ta là có lý do. Không nghĩ rằng chính bản thân mình được Chúa chọn lựa để trở thành doanh nhân vĩ đại nhất, Rockefeller tin rằng mọi thứ đều đã được xếp đặt, rằng mọi việc xảy ra đều là do ý Chúa,  chứ không phải là do Chúa phù hộ.

Rockefeller lại một lần nữa tới gặp Vanderbilt nhưng với một con người khác. Trước đây anh ta bị đe dọa, phải đối mặt với nguy cơ phá sản, bây giờ anh ta là con người của định mệnh. Cornelius Vanderbilt có thể là người giàu nhất và quyền lực nhất đất nước,  đạt được bất kỳ điều gì mình muốn, nhưng ông ta không biết mình sắp phải đối mặt với điều gì.

- Mọi doanh nhân đều phải hiểu rõ về con người. Người nào cần phải thông qua, người nào cần phải nắm lấy, người nào cần phải nhảy qua, người nào còn phải đẩy khỏi đường đi. Đó là một trò chơi. Cornelius Vanderbilt có thể là người giàu nhất quyền lực nhất đất nước, đạt được bất kỳ điều gì mình muốn, nhưng ông ta không biết mình sắp phải đối mặt với điều gì.

- Anh có chơi bài không, anh Rockefeller?
- Không.
- Tiếc thật.
- Anh có thể học được rất nhiều trong các cuộc đọ sức.
- Tôi biết mọi thứ mà tôi cần biết.
- Vậy , tôi đang tìm kiếm một thỏa thuận với một nhà máy lọc dầu. Và có thể là với anh.
- Tôi sẵn sàng ký một hợp đồng độc quyền. 1,65 đô-la một thùng.
- Vậy là chiết khấu hơn một phần ba. Có một vài nhà máy lọc dầu ở Cleveland. Sao tôi phải chấp nhận thỏa thuận đó của anh.
- Bởi vì tôi sẽ lấp đầy các chuyền tàu của ông bằng dầu mỏ. Và nếu ông không chấp nhận thỏa thuận đó Tôi sẽ tìm những chuyến tàu khác.

Rockefeller có thể có được cái giá ông ta mong muốn, nhưng ở phía ngược lại, ông ta chấp nhận cung cấp cho Vanderbilt hơn 60 toa xe lửa dầu mỗi ngày. Có duy nhất một vấn đề là, Rockefeller không có cách nào cung cấp nhiều dầu hỏa như vậy. Năng suất của ông ta chỉ đủ một nửa số đó. Rockefeller đã thỏa thuận khống, nhưng ông ta biết thỏa thuận với Vanderbilt sẽ là cơ hội mà ông ta đang tìm kiếm. Ông ta chỉ cần tìm cách để
sản xuất nhiều dầu hỏa hơn nữa. Đó là một nhiệm vụ khó khăn, nhưng John D. Rockefeller luôn đánh bại mọi thứ thách trong suốt cuộc đời mình.

Rockefeller lớn lên trong một gia đình nghèo ở Cleveland, nhưng dù đã là một thanh niên, nhưng ông ta vẫn khao khát thứ gì đó nhiều hơn nữa, lớn hơn nữa, và ông ta biết thứ đó ông sẽ không có được. Là một người trẻ, ông ta cho thấy một nét kinh doanh mạnh mẽ, bắt đầu công việc kinh doanh nhỏ của mình bằng việc bán kẹo cho trẻ con trong khu.

Ngay từ khi còn nhỏ, Rockefeller đã giúp đỡ cho gia đình của ông ta, chủ yếu là vì ông ta không thể trông cậy gì vào bố ông ta. Bố của John Rockefeller là một tay lừa đảo. Thỉnh thoảng ông ta lại biến mất vài tháng, bở mặc gia đình không một đồng xu, tự lo lấy cho nhau.

Vì bố của mình bỏ đi, Rockefeller bắt buộc phải bỏ họ và tìm một công việc phụ giúp cho mẹ và đám em. Sự siêng năng và trực giác nhanh nhạy sẽ trở thành những viên gạch xây lên giấc mơ Mỹ.

Ông cố tôi, John D. Rockefeller, là một doanh nhân thiên tài khi ông bắt đầu kinh doanh.  Không chỉ là trong kinh doanh dầu mỏ mà cả các thứ khác. Các bạn biết đấy, ông đã làm việc một cách rất rất chăm chỉ, và đó là đức tính chăm chỉ của gia đình Rockefeller.

Tôi nghĩ rằng các nhà doanh nghiệp, và cả những nhà kinh doanh, chỉ nhìn vào cuộc đời, và nhìn vào những thứ,  đang thay đổi, và có khả năng nhìn những thứ đó và nói, "tôi có thể kinh doanh từ thứ đó".
Rockefeller nhận ra dầu mỏ có tiềm năng thay đổi thế giới. Và sẽ biến ông thành người giàu có.  Nhưng Rockefeller biết việc đào dầu mỏ là một việc đánh bạc không cần thiết. Và từ khi ông ấy không còn tin vào may mắn, ông ấy bắt đầu tìm cách kiếm tiền từ dầu mà không phải mạo hiểm. Ông ấy suy nghĩ một cách có hiệu quả. Và chắc chắn có thứ gì đó ở ông ấy đã nhìn vào quá trình sản xuất và đã thấy sự lãng phí của nó.

Trong lần đầu tiên bạn đào giếng, và nó khô ran. Và sau đó bạn lại đào giếng, và chạm phải giếng dầu phun, vậy là bạn mất một nửa số dầu. Và nó xúc phạm đến tính hiệu quả của ông ấy. Rockefeller tin rằng có cách khác tốt hơn.

- Ngày nay, ai cũng muốn là nhà doanh nghiệp. Họ được nghe những câu chuyện vĩ đại, bạn biết đấy, về Apple.  Nhưng bạn biết không, khi bạn bắt đầu mở công ty, bạn có thể nghĩ tới những khoản thu vào là gì, nó đáng giá bao nhiêu đối với cổ đông, nhưng bạn luôn cần yếu tố kỹ thuật. Bạn cần biết ai đó biết đó về kỹ thuật và xây dựng những thứ đó. Bạn cần những nhà khoa học. Lọc dầu biến dầu thô ở dưới lòng đất thành dầu hỏa, thức đốt sạch có thể dùng để thắp sáng.

- Dầu đun nóng ở nhiệt độ 350 độ, dầu hỏa bắt đầu bốc hơi. Sau đó nó được làm lạnh, anh sẽ có thứ sản phẩm tinh khiết và ổn định.
- Sản xuất một ga-lông tốn bao nhiêu?
- 50 tới 60 xu. Tôi không biết.

Nhận thức của Rockefeller đã đặt ông ta tiến lên một bước so với các đối thủ khác. Ông ta tin rằng trong khi các con bạc đi đào dầu mỏ, người kinh doanh sẽ lọc nó.

- Bất kỳ ai kiểm soát việc lọc dầu có thể nắm được toàn bộ ngành công nghiệp.

Ở tuổi 24, Rockefeller đầu tư toàn bộ những gì mình có: khoảng 4 ngàn đô-la vào việc xây nhà máy lọc dầu đầu tiên.

Nhưng ông ấy sớm đấu tranh với việc tìm chỗ đứng trong ngành công nghiệp. Mọi việc thay đổi khi người đàn ông quyền lực nhất đất nước mời gọi. Thỏa thuận với Vanderbilt cho phép ông vận chuyển với giá rẻ và cơ hội đưa hàng hóa tới mọi miền nước Mỹ.

Nhưng ông đã hứa khống, chấp nhận cung cấp 60 thùng dầu  một ngày, trong khi khả năng chỉ đáp ứng được một nửa. Và khi bạn đã thỏa thuận với người đàn ông quyền lực nhất nước mỹ, thất bại không có trong lựa chọn.

- Bạn phải thông mình, bạn phải có tầm nhìn, bạn phải có tất cả những thứ khác, nhưng hầu hết những người thành đạt  là những người có ý tưởng đúng những không bao giờ chạy chốn hay từ bỏ. Người thật sự thành đạt trong cuộc sống là nười không bao giờ chạy chốn.

Rockefeller cần phải nhanh chóng mở rộng công ty của mình, và để làm được điều đó,ông ta cần nhà đầu tư.  Vấn đề là, dầu hỏa đang mang phải tiếng xấu. Những câu chuyện về nhiên liệu phát nổ và đốt cháy nhà luôn có mặt trên trang nhất các báo xuyên xuốt đất nước, khiến cho những nhà đầu tư tiềm năng hoài nghi. Do nhu cầu tăng cao, nhiều nhà máy lọc dầu bán ra thị trường loại dầu hỏa nguy hiểm rất dễ bay hơi.

Rockefeller nhìn nhận vấn đề đó như là một cơ hội. Ông nhận ra rằng cần phải làm nỗi sợ của người dân lắng xuống và cung cấp cho họ một sản phẩm mà họ có thể tin tưởng.

Nhà máy lọc dầu. Nhà kho. Việc đóng thùng. Và vận chuyển thuận tiện.

- Tại sao lại đặt cái tên đó.
- Vởi vì Standard Oil sẽ là công ty duy nhất trong ngành công nghiệp này đảm bảo một chất lượng đồng đều cho dâu hỏa.

Rockefeller, và những người đó, họ là những nhà bán hàng vĩ đại. Và tới cuối ngày, họ là những nhà bán hàng  kiếm ra tiền. Well, bạn nhất định có thể hiểu làm sao Rockefeller đặt tên cho công ty của ông là Standard Oil.

Một khát vọng tốt, một cái tên có hệ thống. Ông ấy đã tạo nên một tiêu chuẩn, và nó đã có tác dụng. Rockefeller's Standard Oil xoa dịu nỗi sợ và ngay lập tức trở thành sản phẩm được săn đón trên toàn quốc, mang lại hết nhà đầu tư này tới nhà đầu tư khác.

Nước Mỹ mở rộng nhanh chóng mặt. Đường sắt của Cornelius Vanderbilt kết nối mọi miền đất nước và thương mại bây giờ diễn ra nhanh chóng hơn bao giờ hết. Nhưng nỗi ám ảnh mới của nước Mỹ là ánh sáng - ánh sáng an toàn và sạch. Thứ đó được cung cấp
bởi John D. Rockefeller.  Dầu lửa đang thay đổi thế giới. Và những nhà lọc dầu Ohio đang dẫn đầu xứ mạng đó. Những người khổng lồ ngày đó đã cách mạng việc kinh doanh ở nước Mỹ. Chúng ta nhanh chóng thống trị nền kinh tế thế giới bởi vì chúng ta có thể làm ra hàng hóa, chúng ta có thể tạo ra hàng hóa, chúng ta có thể xây dựng hàng hóa, và chúng ta có quyền lực của hàng hóa.

John Rockefeller's Standard Oil  bây giờ đã trở thành nhà sản xuất dầu hỏa lớn nhất quốc gia. Và thỏa thuận độc quyền của ông ta với Vanderbilt cho phép ông ta vận chuyển hàng hóa của ông ta từ nhà máy tới mọi miền đất nước với mức giá rẻ bất ngờ. Nhưng đối với Rockefeller đó vẫn là chưa đủ. Ông ta sản xuất nhiều hơn cả thỏa thuận với Vanderbilt.

Từ lúc không thể lấp đầy các chuyến tàu của Vanderbilt,  bây giờ ông ta có nhiều dầu hơn khả năng vận chuyển của Đô đốc, và đối thủ lớn nhất của Vanderbilt biết điều đó.

Tom Scott là chủ tịch có một trong những hãng xe lửa lớn nhất quốc gia. Ông ta muốn vị trí của Vanderbilt ngôi vương của ngành đướng sắt, và ông ta biết thỏa thuận với Rockefeller chính là chìa khóa của vấn đề. Scott tới Cleveland với người học trò của mình, một người trẻ dám nghĩ dám làm mang tên Andrew Carnegie. Là một trung úy đáng tin cậy nhất của Scott, Carnegie đã giúp ông trong phi vụ này.

- Cái tôi muốn đề xuất là một liên minh giữa dầu lửa và đường sắt.
- Hãy cho tôi một con số.
- Standard Oil sẽ được hạ giá 40% mỗi thùng dầu được vận chuyển. Chúng tôi sẽ chuyển các giấy tờ tới vào sáng mai.
- Không. Hợp đồng miệng là được rồi.

Rockefeller nhận được một thỏa thuận tốt hơn từ Scott so với thỏa thuận từng đạt được với Vanderbilt. Đô đốc đã mất vị thế cạnh tranh của mình. Với thất bại của Vanderbilt. Rockefeller đã rất khéo léo đẩy 2 công ty đường sắt chống lại nhau. Dầu lửa là thứ mà các công ty đường sắt không thể để mất, vậy nên họ chiến đấu kịch liệt để giành quyền vận chuyển. Với ngành đường sắt ở trong túi mình Rockefeller có thể cung cấp cho mọi nhà trên toàn quốc dầu hỏa của Standard Oil, và với lợi nhuận thu được Rockefeller bắt đầu mua lại các đối thủ.

Chúng ta cần đứng chung lại với nhau.
Tôi sẽ đề nghị các ông một lối thoát, giúp các ông có thể ngẩng cao đầu. Cơ hội để bán tài sản cho Standard Oil sẽ là món quà của chúa dành cho các ông. Nếu các ông nhận cổ phiếu của Standard Oil, các ông và những người các ông yêu quý sẽ không bao giờ biết tới mong muốn. Mục đích của ông ấy rất đơn giản: ông ấy muốn sở hữu toàn bộ nhà máy lọc dầu trên toàn quốc.

Đó là một khái niệm mà từ trước tới giờ vẫn là không tưởng. Ngày này, chúng ta biết tới nó với cái tên "độc quyền". Nhưng Rockefeller không chỉ muốn mở rộng công ty, ông ta còn tìm kiếm mức lợi nhuận lớn nhất bởi những phương pháp cần thiết.

- Chúng ta đã có thêm nhà máy lọc dầu. Thêm một cái nữa gia nhập.
- Anh có cần tôi để mắt tới nó không?
- Không. Tôi muốn anh đóng cửa nó.

Việc tạo ra các công ty độc quyền, nghiền nát đối thủ một phần trong tôi nói rằng ông ta đã làm vậy bởi vì nó ở đó để được hoàn thành, và ông ta có thể làm việc đó tốt hơn bất kỳ ai khác và ông ta kiếm cả một gia tài từ nó.

Thời gian trôi qua ông ta đã hoàn thành việc độc quyền, Rockefeller kiểm soát 90% lượng dầu lửa cung cấp cho toàn bộ Bắc Mỹ. Công ty của ông ta, Standard Oil, là công ty độc quyền đầu tiên của quốc gia. Ở tuổi 33, anh chàng dầu lửa Ohio giờ đã trở thành người quyền lực nhất đất nước. Đô đốc đã tạo ra một con quái vật.

Ông ta nhận ra rằng cách duy nhất để đánh lại Rockefeller là các công ty đường sắt bắt đầu bắt tay với nhau. Ông ta tạo nên một liên minh không mong muốn với đối thủ lớn nhất của mình, Tom Scott, và cùng nhau, họ đồng ý tăng giá tất cả thỏa thuận với Rockefeller.

Với Rockefeller, bước đi đó không khác gì một lời tuyên chiến.

Nước Mỹ nổi lên như một quốc gia hùng mạnh nhất trái đất. Đất nước đông đúc các tuyến đường sắt và đèn dầu có ở hầu hết các gia đình. Cuộc cách mạng đó được dẫn dắt bởi 2 người đàn ông với mong muốn tạo nên một thế giới mà ít người có thể tượng tượng thấy.

"Đô đốc" Cornelius Vanderbilt và John D. Rockefeller đã dấy lên công cuộc hiện đại hóa đất nước. Nhưng những người đồng đội trước đây đã không còn chung mục đích. Vanderbilt đã thiết lập một liên minh không mong muốn với Tom Scott, với mục đích ép khách hàng lớn nhất của họ phải trả giá cao hơn. John Rockefeller coi hành động của họ như một lời tuyên chiến, và ông ta sẽ không chịu khuất phục mà không chiến đấu. John Rockefeller có sự tàn nhẫn mà đôi khi tới từ niềm tin hoàn toàn rằng những việc ông ta làm là đúng, và không có sai, cảm hứng thần thánh, và những người đối lập với ông ta  đã không thật sự tương xứng với quan điểm của họ, bởi vì quan điểm của họ là không đúng. Hầu hết họ nghĩ  họ chuyển sang phía nhận ân sủng từ chúa. Well, nếu bạn chuyển sang phía cầu xin ân sủng của chúa, sau đó mong đợi không thương tiếc. Rockefeller quyết tâm tìm ra  cách khác để vận chuyển dầu. Ông biết là nếu không tìm ra, liên minh đường sắt sẽ thắng.

Giải pháp của Rockefeller một lần nữa tới từ nhưng nơi không được trông đợi.
- Vậy chúng ta có thể tăng sản lượng dầu hỏa, nhưng sau đó chúng ta sẽ phải nhận chất thải dễ bay hơi nhiều hơn. Chúng ta có thể đốt một phần chúng dùng thay nhiên liệu của nhà máy, nhưng đặc tính dễ cháy của chúng khiến chúng ta gặp vấn đề lưu giữ. Khi chúng ta đạt nhiệt độ cao hơn chúng ta có thể tạo ra dầu bôi trơn. Chúng ta cần sắp xếp lại nhà máy. 

Dầu hỏa trong nhà máy lọc dầu được di chuyển bằng các đường ống lớn, và Rockefeller nhận ra rằng nếu những đường ống đó có thể vận chuyển dầu với khoảng cách ngắn, chúng cũng có thể vận chuyển ở khoảng cách xa hơn. Nếu Rockefeller có thể xây dựng hệ thống đường ống đủ lớn, ông có thể cắt bỏ hệ thống đường sắt ra khỏi công việc buôn bán của mình, dễ dàng. Hệ thông đường ông yêu cầu đầu tư rất lớn, và rất mạo hiểm. Nhưng nếu thành công, Rockefeller sẽ có khả năng làm được điều mà ông thích nhất, là chiến thắng.

- Nó tới rất sớm trong cuộc đời của một doanh nhân nơi mà bạn nhận ra bạn sẵn sàng làm những việc mà người khác không dám làm trong thế giới kinh doanh. Mọi người đều có ý tưởng, và mọi người đều có tham vọng, nhưng hầu hết mọi người không sẵn sàng vượt qua ranh giới, và tôi nghĩ với một doanh nhân thì thành công, là bản năng. Bất kì chỗ nào có sự thay đổi, bất kỳ chỗ nào không chắc chắn, đó là cơ hội.

Các công nhân của Rockefeller làm việc nhiều giờ, nổ mìn qua những vùng nông thôn, và đặt hơn 1,5 dặm đường ống mỗi ngày. Kinh doanh, xét một cách toàn diện là hiểu được sân chơi của mình. Biết được ai đang ở trên đó, điểm mạnh của họ là gì, điểm yếu là gì, và làm thế nào để chiếu tướng, để treo cổ họ, và đóng đinh họ. Vậy nên chúng ta luôn đang ở trong một trò chơi đối kháng. Bạn đang tìm kiếm một giải pháp. Bạn đang tìm kiếm một bước nhảy cóc để vượt qua đối thủ. Bạn không bao giờ được tự mãn. Bạn đang hơi hoang tưởng về những gì mình đang làm. Đó là tất cả những gì về trò chơi. Cuối cùng hệ thống đường ống cũng hoàn thành, nó dài hơn 4000 dặm, chạy thẳng từ Ohio tới Pennsylvania, và kết nối hàng ngàn giếng dầu hấp dẫn nhất thế giới tới thẳng nhà máy của Rockefeller. John Rockefeller cuối cùng đã tìm ra cách loại đường sắt ra khỏi công việc kinh doanh dầu lửa, và trong quá trình đó, ông đã cách mạng cách vận chuyển dầu mỏ mãi mãi. Sau 25 năm, ngành đường sắt là ngành công nghiệp lớn nhất quốc gia, xương sống của nền kinh tế Hoa Kỳ. Không ai có dũng khí hạ bệ nó, cho tới bây giờ.

Rockefeller biết nếu không có dầu của mình, đường sắt sẽ gặp vấn đề với sự sống còn. Đây là đòn đánh cực mạnh vào nền công nghiệp và đối với tất cả đó là đòn bẩy, Rockefeller đã đẩy Vanderbilt và ngành đường sắt về đúng chỗ mà ông muốn. Liên Bang Hoa Kỳ đang thay đổi theo cách chưa từng có. Chỉ trong một thập kỷ, đất nước đã trở thành một trong những nước phát triển nhất trái đất, và bóng tối không còn có nghĩa là kết thúc một ngày nữa.

Vanderbilt và đối thủ đang chịu áp lực tìm kiếm hành khách và hàng hóa lấp đầy các toa tàu, chạy trên các tuyến đường săt của họ. Vào những năm 1870, đất nước cần kết nối bởi đường sắt và vấn đề là mọi người nghĩ rằng họ có thể kiếm lợi từ đầu tư vào đường sắt và họ bắt đầu sở hữu các tuyến đường sắt. Và chuyện sau đó chúng ta đã từng được chứng kiến nhiều lần, đó là một bong bóng khổng lồ. Dầu lửa của John D. Rockefeller' chiếm tới 40% số lượng hàng hóa đường sắt vận chuyển. Nhưng khi Vanderbilt bắt tay với đối thủ lớn nhất để tăng giá cước, Rockefeller đã coi đó là dấu hiệu của chiến tranh.  Ông ta xây dựng các tuyền đường ống để đáp trả, và bắt đầu tự vận chuyển. Và khi đường sắt phát triển tới mức bão hòa, mất hàng hóa có nghĩa là mất tiền. Cố phiếu giảm mạnh như nỗi sợ của các nhà đầu tư.

Khi giá các cổ phiếu không còn trong kiểm soát, và những người thông minh quyết định: "Wow, cái đống này là bong bóng, tôi muốn thoát ra", sau đó bạn sẽ sụp đổ rất nhanh chóng. Trong lúc hoảng loạn lan tràn, 360 công ty đường sắt - khoảng 1/3 số công ty trên cả nước - bị phá sản. Bất kỳ cuộc khủng hoàng kiểu bong bóng, dù là cuộc khủng hoảng 2008, hay 1873 đều có cùng một gốc rễ. Đó là sự không lường trước được. Vậy nên điều kiện cần thiết đối với 1 cuộc khủng hoảng là không ai mong đợi. Vụ sụp đổ kinh hoàng nhất của nước Mỹ trong lịch sử non trẻ của mình. Không chắc có cách nào ngăn chặn hoàn toàn cuộc sụp đổ, thị trường chứng khoán sụp đổ và đóng cửa trong mười ngày liền. Cuộc hoảng loạn năm 1873 lần đầu tiên gây nên sự trì trệ trên toàn quốc gia và không ai biết được phải làm gì với nó.Lần dầu tiên, một lượng công nhân lrất lớn mất việc. Công nhân bị sa thải, nhưng các ông chủ, họ vẫn sống theo phong cách mà họ quen thuộc. Nhưng không ai đổ bất kỳ giọt nước mắt nào cho John D. Rockefeller. Mọi người giữ những giọt nước mắt đó khóc cho chính mình khi họ phát hiện ra chính họ đang mất việc,  bị đuổi khỏi nhà, không lương thực, không hy vọng.

Trong khi những công ty lớn nhất quốc gia đang ngắc ngoải, Rockefeller nhận thấy cơ hội, niềm tin của ông vào chọn lọc tự nhiên. Trong khi những đối thủ gục ngã, Rockefeller thu nạp họ, mua các công ty dầu mỏ phá sản chẳng cần lý do. Tôi nhận thấy tôi làm tốt hơn khi thị trường trở nên xấu đi. Tôi mua nhiều thứ khi thị trường xấu. Và bạn không thể làm điều đó khi kinh tế đang tốt đẹp. Bạn không thể mua nó. Hoặc là bạn sẽ mua nó rất đắt hoặc là bạn không thể mua toàn bộ nó. Vậy nên có rất nhiều cơ hội, tôi nhận thấy khi thị trường xấu. 

Cơn trì trệ cũng qua đi,  Rockefeller đã tạo lên một đế chế các công ty lớn nhất Hoa Kỳ. Ông ta chơi trò chơi công nghiệp, và ông ta đơn giản là chơi giỏi hơn bất kỳ ai khác. Ông ta coi thị trường công nghiệp như là nơi chọn lọc tự nhiên, và ông ta mạnh hơn bất kỳ ai khác, nên ông ta sống sót. Không chỉ như vậy, ông ta còn xứng đáng sống sót, còn họ thì không. Trong khi Rockefeller mở rộng công ty của mình, kẻ địch của ông ta trong ngành đường sắt đang mắc kẹt trong việc sống sót.

Sau đó, trong lúc đỉnh cao của sự trì trệ, vua của ngành đường sắt Hoa Kỳ, Cornelius Vanderbilt,  mất ở tuổi 82. Vanderbilt để lại đế chế của mình, đáng giá 100 triệu đô-la, cho con trai, William. Rockefeller biết rằng nếu không có Vanderbilt, ông ta không thể nào xây dựng được đế chế của mình. Nhưng các đối thủ còn lại của Rockefeller từ chối đầu hàng. Tom Scott, và học trò của mình Andrew Carnegie, đang xoay xở để sống sót.

Khi các đường ống của Rockefeller không được mở rộng tới Pittsburgh, ông ta bắt buộc phải tiếp tục sử dụng tàu hỏa của họ.  Nhưng Scott biết rằng nếu ông và Carnegie không kinh doanh đa dạng, họ sẽ không thể sống sót. Scott nghĩ ra một kế hoạch táo bạo để mở rộng đế chế của mình. Một kế hoạch mà chắc chắn thu được chú ý của Rockefeller. Ông ta thâm nhập vào kinh doanh dầu mỏ bằng cách xây dựng các tuyến đường ống của riêng mình. Nhưng điều mà John Rockefeller ghét hơn bất kỳ thứ gì khác, đó là cạnh tranh. Tom Scott đang khai chiến.
- Tôi đang rất hòa nhã với ông ở Pennsylvania. Tôi đã trao cho ông vài phi vụ kinh doanh, phải không? Và giờ, tôi phát hiện ra ông đang lấn sân sang chỗ tôi. Và như vậy là ăn cắp, bạn của tội ạ.
- Chúng tôi hiểu cảm giác của anh, anh Rockefeller.
- 2/3 số dầu mỏ các ông vận chuyển tới từ tôi. Nếu các ông không rút lui, tôi sẽ chọn công ty đường sắt khác.
- Theo như tôi được biết, thì không còn công ty đường sắt nào khác có tuyến đường từ Pittsburgh tới New York.

Nước Mỹ lơn mạnh sau Nội chiến là nhờ đường sắt kết nối đất nước, và dầu lửa để thắp sáng. Không ai đầu tư cho sự tăng trưởng nhiều hơn John D. Rockefeller, người mà bây giờ đã kiểm soát 90% thì trường dầu mỏ Hoa Kỳ. Với cái chết của Cornelius Vanderbilt, chỉ còn người duy nhất cản trở con đường Rockefeller kiểm soát toàn bộ ngành dầu mỏ, và đó là Tom Scott. Có một sự ngưỡng mộ lẫn nhau giữa các nhà đầu tư, nhưng sự ngưỡng mộ đó đi kèm với sự ngờ vực sâu sắc. Các nhà đầu tư lớn ngày nay nhìn nhau rất thận trọng. Rockefeller coi Tom Scott, của công ty đường sắt Penn Railroad, như là một đối thủ. Các chuyến tàu của Tom Scott vận chuyển giàu từ nhà máy của Rockefeller ở Pittsburgh, nơi mà các đường ống của Standard Oil không vươn tới được. Với tất cả những đòn bẩy, Scott tin rằng ông có đủ đạn dược để tấn công Rockefeller. Nhưng Rockefeller không phải người chạy trốn khỏi cuộc chiến.
- Tôi không muốn bất kỳ một giọt dầu nào của chúng ta được chuyển tới Pennsylvania.
- Nhưng còn nhà máy của chúng ta ở Pittsburgh?
- Đóng cửa nó.

Đóng cửa nhà máy sẽ tốn của Standard Oil cả một gia tài về doanh thu, nhưng với Rockefeller, tiêu diệt đối thủ còn quan trọng hơn bất kỳ điều gì khác. Không có dầu của Rockefeller, Scott mất gần một nửa doanh thu, khiến ông phải sa thải 10 ngàn lao động, và quyết liệt cắt giảm tiền lương. Những người công nhân đó xuống đường phản đối. Và khi bóng tối bao trùm Pittsburgh, bạo lực lên ngôi. Lửa bốc cháy ở sân ga của Tom Scott. Trước khi trời sáng, hơn 39 tòa nhà và 1 ngàn 2 trăm toa tàu bị phá hủy. Công ty của Tom Scott nằm trong đống đổ nát. Đó là cách chủ nghĩa tư bản làm việc. Đường sắt từng là nhà cung cấp vận tải lớn nhất cho công nghiệp dầu mỏ, và tự nhiên các công ty đường sắt không cưỡng lại được  Họ đào trên đôi giầy cao gót của họ bất cứ khi nào có thể. Cuối cùng họ đánh mất tất cả.

John D. Rockefeller đã thay thế Cornelius Vanderbilt trở thành người giàu nhất nước Mỹ. Tài sản ròng của ông là hơn 150 triệu đô-la tương đương 225 tỉ ngày này. Thật sự là đáng kinh ngạc rằng một cá nhân có thể cung cấp tới 98 phần trăm lượng dầu hỏa và cuối cùng là tất cả các sản phẩm từ dầu trên toàn thế giới. Ông ấy là một thiên tài kinh doanh. Nhưng tất cả các người  khổng lồ đều có mục tiêu. Và giờ Rockefeller chuẩn bị đối mặt với thử thách lớn nhất của ông.

Chủ Nhật, 19 tháng 4, 2015

Những người xây dựng nước Mỹ hùng mạnh-Cornelius Vanderbilt (Kỳ 01)







Chỉ 5 ngày sau khi Nội chiến kết thúc Tổng thống Abraham Lincoln là nạn nhân cuối cùng trong số 600 nghìn nạn nhân của cuộc xung đột đẫm máu trên đất Mỹ. Đất nước bị chia cắt, và thế giới coi nền dân chủ Mỹ như là một kinh nghiệm thất bại. Nhưng hầu hết mọi người không nhận ra một thời kỳ mới đang hé rạng.

Nước Mỹ bước vào kỷ nguyên phát triển, và khoảng trống để lại của một chính khách vĩ đại nhất mà chúng ta từng biết, hạt giống lãnh đạo mới sẽ xuất hiện. Những Rockefeller, Ford Carnegie là thế hệ thứ nhất. Của cải mà bây giờ chúng ta biết tới như những ngôi sao nhạc rock của giới kinh doanh, hay hiện tại là những Buffet, Job hay Gate. Họ là những người hình thành nên tiêu chuẩn của Giấc mơ Mỹ. Họ tạo nên một biên giới mới - ở cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen- của cái mà chúng ta gọi là văn hóa. Những người có cái nhìn sâu sắc, sự đổi mới, và khéo léo, mà thế giới chưa từng được thấy, và trong cả 5 thập kỷ tiếp theo, một nhóm nhỏ sẽ thay đổi lịch sử, đưa Liên bang Mỹ trở nên vĩ đại. Họ là những con người vĩ đại với tầm nhìn mà không ai có.

Trong thời gian đầu của quốc gia non trẻ này, người có khả năng lãnh đạo nước Mỹ nhất không phải là một chính trị gia. Ông là một người làm giàu từ 2 bàn tay trắng, bằng nghị lực của mình đã biến những cầu tàu nghèo đói của Cảng New York, thành một đế chế.

Năm 16 tuổi, Cornelius Vanderbilt mua một cái thuyền nhỏ từ 100 đô la đi vay. Và nhanh chóng được biết đến như một doanh nhân cắt cổ, dùng mọi cách để tiến lên phía trước. Ngày đó, đó là một cuộc cạnh tranh thuần túy. Trí óc của tôi đấu với trí óc của anh. Những cố gắng của tôi chống lại cố gắng của anh. Anh không ngừng tranh đấu. Đó là cách họ nhìn về việc kinh doanh. Đó là Miền Tây hoang dã, hợp pháp hay bất hợp pháp, chỉ có chuyện thắng hoặc thua và tốt nhất là thắng. Tính tranh đấu, và sự cứng rắn đó, tác động rất lớn tới tính cách ông ấy. Cái thuyền nhỏ của ông ấy nhanh chóng trở thành một đội tàu, vận chuyển hàng hóa và hành khách tới mọi ngóc ngách của đất nước đang phát triển này. Vanderbilt trở thành từ đồng nghĩa với vận tải  và ông ấy được đặt biệt danh là "Commodore". (Đô đốc)

Vanderbilt nhận ra rằng điều sẽ trở nên quan trọng là vận chuyển hàng hóa từ nơi này tới nơi khác. Và ông ấy nghĩ tới cơ sở hạ tầng cần thiết và không phải cơ sơ hạ tầng mà chính phủ cung cấp, mà do ông ta cung cấp. 40 năm tiếp sau, Vanderbilt xây dựng đế chế vận tải lớn nhất thế giới.  Sau đó, trên đỉnh cao của quyền lực, trước cuộc Nội chiến, ông đã làm một điều không tưởng.

Mọi công việc đều phụ thuộc vào Đường sắt xuyên quốc gia và Đô đốc nhận ra rằng nó sẽ thay đổi hoàn toàn  nước Mỹ, rút ngắn thời gian đi xuyên quốc gia tới hàng tháng. Đường sắt hoàn toàn tự do, bởi vì đường sắt cho phép vận tải rẻ hơn và hiệu quả hơn từ góc này tới góc khác của nước Mỹ. Vanderbilt nhìn thấy tương lai của mình. Ông bán hết toàn bộ tàu bè của mình và đầu tư mọi thứ ông có vào đường sắt. Người ta thường nói nhận thấy cơ hội  là một yếu tố của thành công. Đó là sự khác biệt của một lãnh đạo giỏi. Không có nhiều người có điều đó. Không nhiều người đoán trước được cơ hội. Đó là đặc điểm của những lãnh đạo vĩ đại.

Quyết định đầu tư mạnh tay của ông ấy vào đường sắt đã có kết quả.

Sau chiến tranh, Vanderbilt là người giàu nhất nước Mỹ, với gia tài hơn 68 triệu đô-la, tương đơng 75 tỉ đô-la ngày nay. Nhưng số tiền đó không thể giúp ông tránh khỏi sự tàn phá của chiến tranh.

Sau cuộc Nội chiến, đất nước tiếc thương một cách công khai, trong khi Vanderbilt lại giấu trong lòng.

Lá bài đầu tiên nói về quá khứ, lá thứ hai, hiện tại, và lá thứ ba là về tương lai. Đó là một mất mát không mong muốn. Người nào đó rất gần gũi với ông. Con trai tôi. George. Nó chết trong chiến tranh. Còn tương lai thì sao?  Sẽ có một chiến tranh. Chiến tranh đã kết thúc.  Không. Cuộc chiến của ông sắp bắt đầu.

Sự dày vò bởi cái chết của người con trai yêu quý,  đế chế Vanderbilt dễ bị tổn thương hơn bao giờ hết. Đối với Vanderbilt, đó là một thảm kịch lớn. Ông ấy có một người con trai có cùng khả năng về sức mạnh cũng như tài năng, và cậu ta chết khi còn quá trẻ. Đó là một vấn đề nan giải đối với Đô đốc. Hàng năm trời, Vanderbilt đã chuẩn bị cho George tiếp quản công việc kinh doanh của gia đình.  Bây giờ, Đô đốc bắt buộc đặt niềm tin vào người con trai không được tài năng, William.

- Ta bổ nhiệm con làm giám đốc điều hành của Hudson Railroad.

Vanderbilt đặt William vào giữa  cuộc đàm phán với những người sở hữu đường sắt đối thủ.
- Vậy hãy ra giá đi.
- Nếu các ông trao cho chúng tôi hàng hóa các ông vận chuyển, quanh năm, chúng tôi sẽ cho ông đặc quyền cho phép hành khách của ông có thể tới Manhattan với cái giá hai trăm ngàn.
- Đặc quyền đó không đáng giá hai trăm ngàn.
- Một trăm ngàn thì sao? Đó là một đề nghị công bằng và hào phóng.
- Tôi không hứng thú với cái hào phóng của anh. Tôi chỉ quan tâm tới thỏa thuận có lợi nhất cho các cổ đông của tôi. Và nó không bao gồm việc nhận hơn môt trăm ngàn đô-la, hay thậm chí chỉ 1 đô-la.
- Cha tôi chỉ muốn cái mà ông ta cho là đúng.
- Vấn đề là, bố của anh không hiểu cái gì là đúng. Ông già đó nên về hưu đi thì hơn.

Thông điệp đã rõ ràng. Đối thủ không còn sợ Vanderbilt.

Con người luôn muốn những người thành công gặp thất bại. Cái ngày mà mọi người không nhằm vào bạn nữa có nghĩa là bạn không còn ở trên đỉnh nữa. Nhưng chỗ mà họ cho là điểm yếu, Đô đốc lại nhìn thấy cơ hội để khẳng định vị thế thống trị của mình và dạy cho William cách để trở thành một Vanderbilt.

Nếu chúng muốn chiến tranh, ta sẽ cho chúng chiến tranh.

Vanderbilt sở hữu cây cầu đường sắt duy nhất để vào New York. Đó là cửa ngõ của hải cảng lớn nhất đất nước, cung cấp hàng hóa cho toàn bộ lục địa. Vanderbilt biết đó là cây búa mà ông cần để buộc đối thủ phải phục tùng mình.

Ta muốn con đóng cửa cầu Albany.

Không có cây cầu các hãng đường sắt khác không thể vào New York. Về bản chất, Vanderbilt một tay phong tỏa thành phố lớn nhất quốc gia, chia cắt nó  với phần còn lại của đất nước. Ông ta đã khẳng định được sự thống trị của mình. Phong tỏa cây cầu khiến hàng triệu pound hàng hóa không thể tới được phần còn lại của đất nước, và đối thủ của ông dần dần khô máu.

Trước khi cổ phiếu thành giấy lộn, chủ tịch công ty đường sắt đối thủ cố bán tất cả cổ phiếu của họ. Tin nhanh chóng bay tới phố Wall, gây ra một cuộc bán tháo lớn. Cổ phiếu của New York Central rớt giá rất nhanh.
- Bao nhiêu?
- 20$ một cổ phiếu.
- Mua càng nhiều càng tốt.

Vanderbilt đã mua tất cả cổ phiếu đang tràn ngập thì trường với giá hời. Trong vài ngày, Vanderbilt tiếp quản công ty đường sắt đối thủ, tạo nên công ty đường sắt duy nhất lớn nhất nước Mỹ. Công ty đường sắt New York Central trở thành trung tâm của đế chế,  và nó đến với ông ta như một kết quả của một chiến dịch trả thù khéo léo.

Đường sắt đan xen khắp nước Mỹ, kết nôi cả nước lại với nhau theo cái cách mà chỉ 15 năm trước không ai tưởng tượng được, và cung cấp trên 180.000 việc làm. Lắp đặt các tuyến đường trở thành động cơ  tăng trưởng chưa từng có cho nước Mỹ.  Đường sắt cho phép nền công nghiệp bùng nổ theo cái cách mà không thể xảy ra trước đây.

Một bước tiến khác một điều quan trọng được dẫn đầu bởi đường sắt, đó là sự cần thiết của việc lấp đầy lỗ hổng giữa phía đông của Mississippi và phần bờ Tây. Vanderbilt đã tự biến mình thành ông vua độc tôn của ngành đường sắt. Và bây giờ ông ấy muốn thế giới biết điều đó. Ông hình dung ra một tượng đài tượng trưng cho quyền lực rộng lớn của mình.

- Công nhân sẽ bắt đầu xây dựng nhà ga kết nối ba công ty đường sắt: Harlem, Hudson,  và Central. Đó sẽ là trái tim của New York, và nó sẽ được gọi là  Grand Central Depot.

Hàng ngàn công nhân lao động trong 2 năm tiếp theo, trên mông dự án xây dựng đô thị mà nước Mỹ chưa bao giờ được chứng kiến.Grand Central là tòa nhà lớn nhất trong thành phố New York, và là nhà ga xe lửa lớn nhất cả nước, chiếm diện tích 22 mẫu anh. Tòa nhà không lồ đó cao hơn các tòa nhà khác ở New York ở thời điểm đó. Đó là biểu tượng về sự khổng lồ và quyền lực của để chế đường sắt Vanderbilt.  Tầm quan trọng của nó như là một biểu tượng, một kinh đô trong đế chế của ông ta, không thể đánh giá thấp.  Và nó vẫn còn trên bản đồ New York đến tận ngày hôm nay.

Vanderbilt có thể ở trên đỉnh của thế giới, nhưng tham vọng mù quáng của ông ta sẽ sớm làm ông ta bị tổn thương bởi một biến cố tới từ một cặp đôi không ngờ tới.

Ông ta bây giờ sở hữu 40% đường sắt của nước Mỹ. Nhưng ông ta muốn tất cả.

Với tôi, đó luôn là "làm gì tiếp theo?" và tôi nghĩ cái gì đã dẫn dắt những người rất thành công đó. Đó không bao giờ là tiền bạc. Ý tôi là, một cách để giữ số điểm. Đó là vấn đề về thành tích, và đó là vấn đề về giành chiến thắng trong một trò chơi, và đó là vấn đề về tăng số tiền tố.

Chicago là thành phố phát triển nhanh nhất nước Mỹ. Tuyến đường nối nó với New York là tuyến đường nhộn nhịp nhất và giá trị nhất thế giới. Và nó không thuộc về Vanderbilt. Để hoàn thiện đế chế của ông ta, ông ta cần giành quyền kiểm soát Erie Line. Erie là một công ty thương mại công khai tương đối sớm. Vanderbilt có lợi thế là hàng triệu triệu đô-la. Túi tiền không đáy luôn là một lợi thế khi bạn cố giành quyền kiểm soát một công ty. Vanderbilt chỉ thị cho các đại diện của ông ta mua càng nhiều cổ phiếu càng tốt.
- Mua Erie!
- Mua Erie!
...yêu cầu kiểm soát công ty vào cuối tuần.
- Mua Erie giá 45!

Đó là một nước đi cổ điển của Vanderbilt mà ông ta là người tiên phong ngày nay được biết đến với cái tên "thu mua cưỡng bức".
- Erie, 50!

Nhưng nỗ lực của ông ta bị cản trở bởi một ý tưởng thậm chí còn tài tình hơn được xào nấu bởi 2 con người vô danh:  Jay Gould và Jim Fisk.

- JIM FISK: Được rồi.
- Sai lầm của ban giám đốc Erie đó là họ đã gửi bức điện về nơi mà họ muốn mở rộng mà không có biện pháp an ninh cho khu đất đó.

Gould và Fisk đang mắc kẹt ở giữa ban quản trị Erie.

Nhưng họ là những người đại diện cho một nước Mỹ mới mà Vanderbilt đang giúp sức tạo dựng. Một trong những người tay trắng lập cơ đồ với những tham vọng tàn nhẫn.

Và sau nhiều năm quan sát Đô đốc thống trị, họ háo hức xậy dựng đế chế của mình. Họ nhận ra kế hoạch của Vanderbilt mua lại các tuyến đường sắt, và nhận thấy cơ hội mà họ đang chờ đợi.

Cạnh tranh, tôi nghĩ vậy, đó là một hệ thống tốt và nó thật sự, là một công việc kinh doanh, đó là làm tốt công việc, và cạnh tranh với các đối thủ.

Gould và Fisk bắt đầu in những cổ phiếu mới, sử dụng máy in mà họ đặt ở tầng hầm của văn phòng Erie. Mỗi cổ phiếu mà họ in ra làm giảm đi tỉ lệ cổ phần của Vanderbilt trong công ty, và họ in hơn một trăm ngàn cổ phiếu. Có một vài điều khoản trong điều lệ  công ty Erie, cho phép ban giám đốc in thêm cổ phiếu mà không cần thông báo cho cổ đông.  Và như vậy, Vanderbilt mua càng nhiều cổ phiếu, ông ta càng phải mua nhiều hơn để chiếm đa số. Kế hoạch đó được biết tới với cái tên "nước chảy đá mòn". Ngày nay thì cực kỳ bất hợp pháp, nhưng ở thời điểm đó, nó chưa bao giờ được nghĩ tới. Đơn giản đó là thiên tài. Và phố Wall chưa bao giờ có điều tương tự.

Có duy nhất một nguyên tắc đó là không có nguyên tắc nào. Dù dùng cách gì để đẩy đối thủ ra khỏi cuộc chơi, họ cũng sẽ làm.

Không biết điều đó, Vanderbilt tiếp tục mua vào. Các cổ phiếu vừa được in xong được chuyển bằng tay tới cho Vanderbilt. Vanderbilt đã mua 7 triệu đô-la cổ phiếu được in bởi Gould và Fisk. Ngày nay, số tiền đó tương đương 1 tỷ đô-la.  Vanderbilt từng bị đánh giá thấp trước đây, nhưng khi bạn tới với danh vọng là một vị vua, bạn đừng nên hy vọng chiến thắng.

Cạnh tranh là một điều rất tích cực. Con người không biết điều đó tích cực đến mức nào. Và thỉnh thoảng, bạn thậm chí không nghe về nó, bởi vì những gì diễn ra sau lưng bạn không phải là một bức tranh đẹp.

Trên đỉnh cao quyền lực, Vanderbilt bị chơi xỏ bởi một cặp đôi vô danh. Jay Gould và Jim Fisk đã gạt của Đô đốc hàng triệu đô-la. Và họ muốn thế giới biết về điều đó.

Bây giờ, những điều Vanderbilt muốn làm không còn là điều bí mật nữa. Ông ta sở hữu nhiều đường sắt hơn bất kỳ ai. Nhưng Gould và tôi, đã giáng một đòn vào một ông già bé nhỏ. Bây giờ, có thể ông ta giàu có, đúng thế, có thể ông ta quyền lực, nhưng phải có ai đó đứng dậy  chống lại lão già đó.

Đây là một thất bại nhục nhã đối với Đô đốc, con người có tính chiến đấu mãnh liệt, người muốn chiến thắng tất cả mọi thứ, và tiền là điều đặc biệt quan trọng, và bây giờ ông ta bị đánh bại, và bị sỉ nhục công khai bởi Gould và Fisk.

Gould và Fisk có thể ở trên đỉnh của thế giơi, nhưng họ đã đánh thức con sư tử đang say ngủ. Vanderbilt thề không bao giờ bị đánh bại thêm 1 lần nữa.

Họ không nghĩ đến chuyện tiền nong.
Họ chỉ để tâm tới chiến thắng.

Bây giờ, tất nhiên, nếu bạn chiến thắng một vụ lớn,  tiền bạc sẽ chạy theo bạn, nhưng đó không phải chủ đích của bạn. Chủ đích của bạn là chiến thắng. Chiến thắng, chiến thắng, chiến thắng. Mọi lúc. Không phải thỉnh thoảng. Mà là mọi lúc.

Vanderbilt ngay lập tức bắt đầu tìm một lưỡi dao mới. Ông ta nhận ra rằng đường sắt đã bão hòa, và tương lai của nền công nghiệp không phải là xây dựng các tuyến đường săt mới, mà là vận chuyển loại hàng hóa mới.

Sáng kiến không phải lúc nào cũng là  phát minh lớn. Sáng kiến là những thứ kiên định.

Và nếu công ty bạn không đổi mới  làm việc hàng ngày để tìm ra những đổi mới, tức là bạn chưa sở hữu một công ty. Bạn sẽ chết ngay từ trong trứng nước.

Nếu Vanderbilt có thể lũng đoạn thị trường bởi nguồn hàng mới, thứ mà có thể tiếp tục làm đầy các chuyến tàu của ông ta, ông ta sẽ có thể kiểm soát ngành công nghiệp đường sắt. Và Đô đốc biết phải tìm nó ở đâu.

Dầu lửa là cuộc cách mạng trong cuộc sống ở Mỹ. Dầu thô từ lòng đất được tinh chế thành dầu hỏa, nguồn cung cấp anh sáng an toàn với giá rẻ, và việc tiếp cận với ánh sáng
đã hoàn toàn thay đổi cuộc sống ở Mỹ. Trước khi có dầu hỏa, người trung lưu ở Mỹ không thể tiếp cận với nguồn ánh sáng thích hợp. Khi mặt trời xuống núi, bóng tối bao trùm.  Dầu hỏa là một hiện tượng thay đổi thế giới mãi mãi.

Và Vanderbilt biết nó sẽ là cơ hội kiếm tiền tiếp theo của ông. Ý tưởng là xem xem những gì còn thiếu. Đó là điều mà một doanh nghiệp sáng tạo làm, ông ta phục vụ những thứ mà họ cần. Nhiều người không thể tìm được những việc mới để làm. Nhưng thỉnh thoảng bạn nhìn thấy những thứ mà người khác phải có.

Oh chúa ơi, tôi  phải cho họ những thứ đó. Và sau đó bạn thực hiện việc đó. Bởi vì họ cần chúng. Vanderbilt nhìn thấy nhu cầu dầu hỏa tăng vọt trên cả nước. Và ông ta nhận thấy cần phải cung cấp cho những người tinh chế giàu hỏa một cách mới để vận chuyển dầu. Nếu Vanderbilt có thể lũng đoạn thị trường trong việc vận chuyển dầu hỏa, ông ta sẽ tự đưa mình trở lại ngôi đầu trong ngành công nghiệp đường sắt.

Việc ông ta cần làm là gặp người cung cấp.

- Chúng ta sẽ mở rộng bở phía Bắc tới Cleveland.
- Tại sao lại là  Cleveland?
- Cleveland là một thành phố nhỏ chỉ chưa đến 50 ngàn dân, nhưng nó nằm trên một biển dầu. Phía đông Ohio là Trung Đông ngày nay, và các vùng xung quanh Cleveland là một trong những cánh đồng dầu lửa lớn nhất thế giới.
Vanderbilt biết được có một nhà máy lọc dầu gần tuyến đường sắt ở Cleveland.

Một điểm hoàn hảo trong kế hoạch bậc thấy của ông ta. Ông ta tiếp cận người chủ, một thanh niên làm dầu mỏ đang gặp khó khăn mà Vanderbilt hy vọng có thể lôi lên từ bóng tôi.  Người thanh niên đó là  John D. Rockefeller.

(Tóm lược từ phụ đề phim "The man who built America" - dịch bởi Wayne - Viettorrent)

Thứ Sáu, 12 tháng 9, 2014

Câu chuyện về chiếc dép hồng và ý tưởng hộp Lost & Found.





Chiều tối qua, chạy xe máy trên đường Nghi Tàm chợt nhìn thấy một chiếc dép em bé gái màu hồng rơi trên đường. Thầm nghĩ, chắc con bé ngủ gật, đôi dép hơi rộng với chân nên rơi ra trên đường khi bố mẹ chở đi học về. Nghĩ đến việc bố mẹ đứa bé gái sẽ phải mua một đôi dép mới cho bé gái và vứt chiếc dép cọc kia đi em chợt nảy ra ý tưởng rất lãng mạn nhưng cũng có thể khả thi và rất nên ứng dụng vào thực tế cuộc sống. Sau đây em xin trình bày ý tưởng sơ khai ấy và tag các bạn marketting vào hết cả đây, để mọi người góp ý bổ sung thêm và triển khai trong thực tế:

- Em có ý tưởng về việc thiết lập 01 cái hộp bằng nhôm để ở trên đường phố. Chiếc hộp này có tác dụng để mọi người bỏ vào đó các đồ vật mà mọi người nhặt được những thứ bị đánh rơi trên đường như chiếc dép màu hồng của bé gái kia chẳng hạn. Chiếc hộp đó cũng có thể là nơi để những chùm chìa khoá, cái bút...tất tật những đồ vật có giá trị thấp và tất nhiên là không có giấy tờ tuỳ thân hay những đồ trang sức, tiền bạc có giá trị lớn. Ở bên ngoài chiếc hộp này em sẽ cho ghi câu khẩu hiệu kinh điển từ thời cấp 1: "Nhặt được của rơi, trả người đánh mất".

Với các tài sản có giá trị thì sao? Em có ý thế này: Chiếc hộp sẽ có 01 cuốn sổ và cây bút để ai nhặt được tài sản có giá trị lớn, hoặc giấy tờ tuỳ thân....trên khắp các đoạn đường quanh chiếc hộp có thể tự ghi vào đó những nội dung theo mẫu sẵn như: Ngày giờ nhặt được, những giấy tờ (hoặc tài sản nhặt được), số điện thoại của người nhặt được.....Tất nhiên, em cũng sẽ mở thêm một lựa chọn nữa, đó là em sẽ để trong chiếc hộp đó một tập mẫu văn bản bàn giao tài sản nhặt được của cá nhân cho Công an Phường gần đó, số điện thoại trực ban của CAP gần đó để mọi người nhặt được có thể điện thoại và đem đến tận nơi, bàn giao và ghi vào sổ trực của CAP Phường. Và vì thế, với tài sản có giá trị lớn, người nhặt được cũng có thể ghi vào cuốn sổ kia những thông tin về thời gian bàn giao tài sản cho CAP.

Việc làm này có giá trị gì? Em nghĩ đơn giản rằng nó có giá trị đánh thức lòng tốt ở trong mỗi con người Việt Nam mà em tin rằng nó vẫn luôn luôn tồn tại.

Triển khai việc này thế nào? Theo em rất đơn giản là 1 doanh nghiệp nào đó có thể liên hê với CAP, CA Quận để trở thành nhà tài trợ cho những chiếc hộp kia và tất nhiên, đổi lại thì quyền lợi là logo quảng cáo của nhà tài trợ sẽ được xuất hiện trên hộp. Tất nhiên là cũng nhỏ thôi chứ to quá thì hơi phô nhỉ? 

Em có ý nghĩ cũng hơi điên điên: Việc này nên thí điểm ban đầu ở 4 khu vực khác nhau, trong đó 2 khu vực là địa bàn phức tạp, thường xuyên xảy ra trộm cắp, cướp giật....Một chiếc hộp khác sẽ được để ở khu vực trung lưu và chiếc hộp còn lại sẽ để ở khu vực thượng lưu. Tất nhiên là các vị trí đặt chiếc hộp đều phải đảm bảo yếu tố cần thiết là đông người qua lại, khả năng xảy ra, đánh rơi hay bỏ quên đồ vật cao để có hiệu quả thực tế. Em tin rằng kết quả thống kê tỉ lệ từ những chiếc hộp ở 4 khu vực khác nhau này sẽ rất thú vị. 

Update:

Sau khi đăng cái ý tưởng này trên Facebook cá nhân em đã nhận được rất nhiều sự đồng tình cũng như lời khuyên về "tính khả thi" trên thực tế của việc triển khai. Em quyết định bổ sung thêm các lời giải cho các ý kiến "phản biện" để làm rõ tính khả thi của ý tưởng và đưa status trên FB thành 01 cái note trên blog để tiện trao đổi, lưu giữ.

Một số các ý kiến cho rằng chiếc chiếc hộp trên sẽ bị phá phách, các đồ vật trong hộp sẽ bị lấy đi bởi các ông, bà ve chai....

Thực ra ngay từ khi viết cái ý tưởng này ra em đã lường đến những tình huống như vậy rồi, nhưng em vẫn tin vào sự xấu hổ và lòng tốt của mỗi con người. Nếu có cơ chế tốt thì sẽ phát huy được còn nếu không thì sẽ tha hoá. Ở ý tưởng chiếc hộp này em thực tâm muốn thúc đẩy lòng tốt ở mỗi con người, thúc đẩy ý thức tự giác làm điều thiện mà ai cũng có sẵn trong tâm chỉ là chưa có điều kiện để thực hiện thôi. Tuy nhiên, với góp ý của các bạn có ý kiến như vậy thì em sẽ bổ sung thêm 1 tờ thông báo ở chiếc hộp. Thông báo đó nêu rõ chức năng của chiếc hộp là để làm gì? Mục đích của chiếc hộp là gì? Cách thức để đồ vật, ghi sổ ra sao? Nếu muốn thu mua ve chai hay nhặt nhạnh thì chờ đến thời gian nào và ở đâu sẽ có.... Tóm lại là em thông báo với những người định phá phách hay định thu lượm ve chai về mục đích tốt đẹp và đóng góp nhỏ của họ nếu không phá hoại. Còn lại thì để họ tự quyết định. Và dù cho nếu họ có quyết tâm phá, thì em nghĩ cũng vẫn nên thực hiện.

Em sẽ trình bày thêm cách thức triển khai thực hiện việc này một cách cụ thể hơn. Rất mong mọi người cùng góp ý để có thể thực hiện chứ không bàn lùi. Các ý kiến bàn lùi em vẫn ghi nhận nhưng sẽ không quan tâm nếu thiếu thiện chí và mang tính xây dựng.

Như em đã trình bày ở trên, chiếc hộp sẽ có ít nhất 2 ngăn và để mở hoàn toàn, không có khoá gì cả vì đây là chiếc hộp của lòng tốt, ý thức tự giác và lòng tốt của mọi người thì trước tiên bạn phải tin vào họ đã. Ngay cả lòng tin của chiếc hộp (những người sẽ thực hiện ý tưởng) vào mọi người còn không có thì làm sao có thể khiến người ta tin tưởng vào chiếc hộp được?

Có một số ý kiến sợ chiếc hộp Lost & Found này có thể bị phá, bị lấy đi mất. Em có ý thế này: Vị trí đặt chiếc hộp có thể sẽ là một vị trí tương đối mở và an toàn như ở trước cửa một hàng Cafe hay Nhà hàng nào đó hoặc ể các bạn có thể yên tâm thì ví dụ có thể liên hệ với 01 ngân hàng và xin họ cho đặt hộp vào trong khu vực ATM vừa có camera vừa tiện dụng. Hoặc chính các bạn có quán Cafe, Nhà hàng hay Ngân hàng nào đó cũng có thể triển khai thực hiện chiếc hộp Lost & Found này theo kiểu PR kết hợp.

Quy trình có thể sẽ như sau

- Mọi người đi đường nhặt được của rơi, có hai khả năng xảy ra:

* Một là đó là những đồ vật có giá trị thấp, có kích thước nhỏ và có ảnh hưởng không lớn nếu lọt vào tay của kẻ xấu (ví như chiếc dép hồng, chiếc bút máy, chìa khoá....Khi đó, người nhặt được của rơi sẽ đến chiếc hộp gần nhất, lấy miếng dán số thứ tự dán vào đồ vật và bỏ vào ngăn lưu giữ. Tiếp đó, người nhặt được của rơi sẽ ghi vào sổ (được để sẵn trong hộp) những thông tin liên quan đến đồ vật mà mình nhặt được gồm: số thứ tự, thời gian nhặt được, mô tả đồ vật. Tất cả những thông tin này chỉ cần rất ngắn gọn. Và tất nhiên, em cũng vẫn để một ô trống để ghi tên và số điện thoại của người nhặt được đồ vật vào đó (tuỳ người nhặt được có ghi hay không) để tạo cơ hội cho người bị mất có cơ hội cám ơn.

* Hai là mọi người sẽ có thể nhặt được những đồ vật có giá trị cao, giấy tờ có giá trị thiết thân với người bị mất. Với những đồ vật này chắc chắn không thể để trong chiếc hộp mở mang tên Lost and Found được cả. Để giải quyết tình huống này em đưa ra cho người nhặt được hai khả năng xử lý:
        
         a. Ghi vào sổ thông tin những đồ vật, giấy tờ mà mình nhặt được và cầm đồ vật, giấy tờ đó theo người đi làm tiếp công việc của mình. Những thông tin ghi vào sổ sẽ chỉ là những thông tin cơ bản để người bị mất có thông tin có thể liên hệ tìm được người nhặt như giấy tờ loại gì, thông tin cơ bản trên giấy tờ (ví dụ với CMND thì chỉ ghi số chứ không ghi ngày cấp hay địa chỉ thường trú để sau này khi người mất thực sự gọi đến thì người nhặt được có thể hỏi lại để so sánh, đảm bảo tính chính xác, trung thực). Với các loại tài sản có giá trị lớn thì cũng cơ bản như vậy.

         b. Điền vào mẫu bàn giao cho Công an Phường (có để sẵn trong hộp) và liên hệ với số điện thoại của trực ban CAP để đến tận trụ sở và bàn giao đồ vật, giấy tờ, tiền bạc hay tư trang...

- Định kỳ vào một ngày cố định trong tuần sẽ có người qua thăm chiếc hộp để kiểm tra xem ngăn đựng đồ vật có giá trị thấp đã đầy hay chưa? Sắp xếp và thu dọn, thanh loại và xử lý đối với những đồ vật cũ để lâu nhưng không có người đến nhận. Phối kiểm tra với CAP xem các đồ vật, giấy tờ có giá trị lớn đã được xử lý ra sao, kết quả thế nào...Việc này cũng nên có quy trình cụ thể và chi tiết.


Để triển khai ý tưởng này theo em thì chỉ cần liên hệ với CAP nơi dự kiến đặt hộp, trình bày ý tưởng và cơ chế phối hợp với họ một cách cụ thể. Em tin rằng tất cả các CAP sẽ sẵn sàng phối hợp và hỗ trợ. Bạn nào cũng có thể thực hiện ý tưởng này của em chứ em cũng chả giữ một mình làm gì. Em sẽ liên hệ và tìm địa điểm phù hợp để triển khai thí điểm ý tưởng này tại TPHCM.

Nếu có thắc mắc gì xin cứ comment bên dưới hoặc liên lạc với em qua địa chỉ mail: thaothucsg@gmail.com. Em hứa sẽ cố gắng giải đáp trong khả năng hiểu biết của mình. 

Rất cám ơn các bạn đã quan tâm.

Thứ Bảy, 17 tháng 8, 2013

Một vài tin tức về người Việt ở nước ngoài (7-8/2013)

Dưới đây chỉ là một vài ghi nhận tin tức về người Việt ở nước ngoài trong tháng 7 và tháng 8/2013, không phải và không thể là bức tranh tổng thể về người Việt ở khắp nơi.



Tại Nga:

Theo các phương tiện truyền thông Nga, Cảnh sát Mátxcơva trong chiến dịch an ninh lớn ngày 31/7 đã bắt giữ 1.200 người Việt lưu trú bất hợp pháp tại Mátxcơva và đã dựng một khu trại dã chiến bằng lều bạt nằm ở địa chỉ số 8, 2nd Irtysky proezd ở phía Đông thủ đô Mátxcơva để tạm giữ những người này. Khu lều bạt dã chiến trên gồm 200 lều bạt, 100 toa lét, được tính dành cho 900 người. Tuy nhiên ở thời điểm cao nhất, số người được đưa tới đây là 612 người, sau đó khoảng 200 người chủ yếu là phụ nữ, được đưa từ khu lều bạt tới các điểm giam giữ đặc biệt và tạm giữ cố định khác. Theo truyền thông Nga, "Tính tới 8h00 (giờ Mátxcơva ngày 6/8) tại khu lều trại tạm còn 388 người, trong đó có 28 phụ nữ mong muốn được ở lại với chồng họ". Đại sứ quán Việt Nam tại LB Nga thì cho biết số người Việt bị bắt trong đợt kiểm tra này không như truyền thông Nga thông tin mà chỉ có 588 người Việt. Những người này được xác định là cư trú bất hợp pháp và chờ làm thủ tục trục xuất về nước. Cảnh sát Mátxcơva cũng đã khởi tố hình sự đối với 6 "chủ nô lệ" đã cưỡng bức lao động không lương với 700 người nhập cư bất hợp pháp...

Tại Anh:

18 người vượt biên, từ Xyri và Việt Nam, bị giới chức Anh phát hiện trong lúc gần đông cứng trong một xe tải ngày 7/8. Những người này đã bí mật trốn vào xe tải trong lúc người lái xe nghỉ mệt ở cảng Calais (Pháp), trước khi vào Anh. Nhưng dường như họ không biết đây là chiếc xe chở hàng tấn mì pasta được trữ ở nhiệt độ đông lạnh. Khi xe đang ở đoạn đường cao tốc M25 ở vùng Essex, những người vượt biên tuyệt vọng vẫy tay qua lỗ thông hơi, khiến các xe đi trên đường chú ý và báo cảnh sát.

Cảnh sát tìm thấy và bắt giữ 17 người đàn ông và 1 phụ nữ. Theo cảnh sát, có thể họ đã ở trong xe tải đến 8 giò đồng hồ. Những người này đang bị giam ở nhiều đồn cảnh sát trước khi được trao cho biên phòng Anh và có thể bị trục xuất.


Tại Mỹ:

Theo số liệu của USCIS (Center For Immigration Studies - Trung Tâm Nghiên Cứu Di Dân của Mỹ), hiện có trên 11 triệu người nước ngoài đang sống trong tình trạng bất hợp pháp trên đất Mỹ, trong đó 300.000 đến từ châu Âu, 800.000 đến từ Nam Mỹ, nhiều triệu đến từ Mêhicô và những cộng đồng Hispanic khác, 1 triệu người đến từ châu Á mà trong đó không ít người đến từ Việt Nam. Vẫn theo thống kê của USCIS, chỉ trong năm 2011, chính phủ Mỹ đã cấp gần 32.000 visa di dân và khoảng 90.000 visa không di dân cho người Việt sang Mỹ.

Tại Campuchia:

Ông Dương Quốc Xuân - phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Tây Nam bộ - cho biết hiện trên địa bàn khu vực Tây Nam bộ có 2.644 hộ với 8.076 nhân khẩu người Việt trở về từ Campuchia, tập trung chủ yếu ở các tỉnh biên giới An Giang, Đồng Tháp, Long An. Ban chỉ đạo Tây Nam bộ đã đề nghị trung ương hỗ trợ kinh phí giúp đỡ các hộ này tạm thời sinh sống ổn định. Riêng tại Long An, ông Võ Minh Thành, phó giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Long An, cho biết thống kê mới nhất vào đầu năm 2013, có 413 trường hợp người Việt ở Campuchia mới trở về từ năm 2009. Và hiện vẫn chưa thống kê được số trẻ em sinh ra trong các xóm “liều” của Việt kiều về từ Biển Hồ.

Thứ Ba, 6 tháng 8, 2013

Bà đồng

Bà Đồng
Những kẻ ngu dốt hay bị mê hoặc vì chuyện thần quái! Bọn đồng cốt liền theo đó làm mê hoặc thêm. Nào xem cây lộc, nào tìm hồn người chết….Nhưng phần lớn đều hoang đường bịa đặt. Những người hơi hiểu biết một chút thì không bàn chuyện đó. Chỉ có một chuyện lạ như sau:

HồI cha tôi chưa thi đỗ, trọ học ở ngoài cửa Nam Kinh đô. Một đêm nọ, nghe tiếng gõ cửa rất gấp, cha tôi mở cửa ra xem thì ra là bạn thân của người là ông Phạm ở Đông Bình đến chơi. Cha tôi mời ông vào hỏi:

-Đêm hôm thế này ông tới đây làm gì!

Ông Phạm đáp:
-Tới để mừng ông!

Cha tôi nói:
-Mừng vì chuyện gì?

Ông Phạm đáp:
-Thi Hội năm nay, nhất định ông chiếm ngôi trạng.

Khi ấy còn đang đầu xuân, cha tôi nói:
-Chắc lại điềm mộng mị chứ gì?

Ông Phạm nói:
-Không phải mộng đâu, thực đấy!

Cha tôi cả cười, hỏi nguyên do, ông Phạm đáp:
-Bên cạnh nhà tôi có một bà đồng xem cây lộc cho người, con mà cây ấy từ lâu chưa về. Khi nó về người ta hỏi nó sao về muộn thế, con ma nói: Cửa trời treo bảng, mọi người chen chúc nhau chật cả cửa. Tôi nhỏ yếu, không lách lên mà đi được, nên về muộn. Hỏi nó: Đã thế, những ngườI thi đỗ ngươi biết cả chứ? Con ma nói: Bảng trời treo cao, tôi nhìn từ xa, người đầu bảng tên có hai chữ. Chữ trên ít nét, chữ dưới nhiều nét. Thấy người xem ồn ào nói rằng có mười ba người đỗ, đứng đầu bảng là người họ Vũ tên Mỗ. Còn những tên ở dưới thì không nhớ. Bà đồng này xưa nay chưa hề quen biết ông, mà nói rõ rành rành như thé, chắc phảIi chắc chắn là gì?

Cha tôi cười nói:
-Những lời đồng cốt, làm sao đúng được. Sao ông mê tín thế!

Năm ấy thi Hội, đúng là có mười ba người đỗ. Cha tôi đỗ đầu, tất cả đều phù hợp với lời bà đồng.

(Lan Trì kiến văn lục)

------------------

Chuyện Bà đồng

Năm 92, ông nội tôi mất ở quê vì ung thư dạ dày. Chuyện ông mất cũng được các bác sỹ báo trước cả năm vì lúc mổ cho ông thì mổ đến đâu dạ dày mủn ra đến đấy vì bệnh đã di căn, cuối cùng các bác sỹ cắt gần hết dạ dày. Khi trả ông từ bệnh viện về, các bác sỹ bảo nhiều lắm ông sống thêm được 06 tháng, vậy mà rồi ông cũng chống chọi được với bệnh tật hơn cả năm trời.

Ông mất, tang lễ được tổ chức ở nhà bác gái nằm ngay trong thị trấn Xuân Hòa (Lập Thạch) vì nhà ở ngoài Yên Thạch thì ông bà nội đã bán để cho bố tôi chút tiền để góp vào dự án xin đất dự án của cơ quan. Tôi nhớ ngày hôm đó vẫn chưa đưa ông ra đồng, đang tổ chức viếng cho họ hàng và người thân thì có bà đồng ở bên xã Liễn Sơn đến thắp hương. Cũng chẳng biết bà đồng này có quen biết trước với bác gái tôi thế nào nhưng ở thời điểm đấy thì tôi thấy cũng chỉ sơ sơ thôi chứ chẳng phải thân thiết hay gần gũi gì. Sau khi thắp hương ông nội tôi thì bà đồng ra ngoài ngồi nói chuyện với mọi người, tôi cũng ngồi ở đấy hóng. Được một lát, bỗng nhiên bà đồng ngồi lắc lư rồi khóc hu hu. Mọi người xung quanh xúm vào hỏi thì bà đồng xưng “cậu” và bảo: Cậu về cậu đón Bố. Mấy hôm nay mọi người thắp hương, cúng cơm, cúng gà cho Bố mà sao không thắp hương, cúng cơm, cúng gà cho “cậu”? Ai nấy trong nhà đều ngạc nhiên vì ông bà chỉ có 3 người con (2 bác gái và bố tôi) chứ làm gì có chú nào nữa mà “cậu về đón bố?”….Gặng hỏi thêm nữa thì “cậu” chỉ lắc đầu không nói rồi “thăng”. Mọi người trong nhà quay ra hỏi bà nội thì lúc ấy mới biết, sau khi sinh bố tôi một thời gian thì bà nội có mang bầu thêm một lần nữa nhưng đâu chừng được 03 tháng, khi đi làm ngoài đồng thì bị sảy thai. Từ đấy, khi cúng cơm cho ông (và sau này cho bà) thì bố tôi còn thường mời “cậu” về hưởng nữa.

Sau này, cũng có lần tôi được bác gái cho lên chơi nhà bà đồng kia nhưng chẳng ấn tượng gì mấy.


------------------
Bà đồng (2)

Năm 94 nhà tôi chuyển về xã Tứ Liên, nay đã được lên thành Phường Tứ Liên – Quận Tây Hồ. Đất bố tôi mua từ nhà hai vợ chồng ông già chuyên trồng quất cảnh (ở miền Nam gọi là quả tắc). Sau khi bán đất, ông con trai vợ chồng già lập tức xây nhà 3 tầng, mua xe Dylan…ăn chơi nhảy múa. Tiền tiêu thì dễ nhưng không còn đất để trồng quất mà bán nữa nên sau 2-3 năm ăn chơi thì anh vợ chồng con trai nhà ông bà già nọ lại quay về bán Phở và bán nước chè ngay cạnh nhà tôi. Mỗi sáng, ngồi cái quán nước chè ấy thì dù muốn hay không cũng phải nghe khối chuyện hàng xóm láng giềng được dân tình “buôn bán” bên cốc chè, điếu thuốc.

Đến năm 96, ở Tứ Liên nổi lên có bà đồng rất hay, người đến gọi hồn, xem bói đông nghìn nghịt, xếp hàng đăng ký trước cả tuần mới đến lượt. Ấy là mình nghe loáng thoáng thế chứ cũng chẳng quan tâm nên không tập trung hóng hớt. Đến một hôm, bà mẹ của bạn gái mới nhỏ nhẹ nhờ mình cậy là hàng xóm cùng xã, cùng xóm với bà đồng để chen ngang xem trước. Để lấy lòng gái mình cũng can đảm gặp “cô” để nhờ, được “cô” cho cái hẹn 3 ngày. Nghe nói là vợ chồng “cô” trước là dân “anh, chị” rồi chả hiểu được lộc thánh thế nào mà giải nghệ lập đền thờ, khách đến rất đông….Phải nói thêm là “cô” là người có khuôn mặt xinh, sắc sảo và từng trải. Đúng như đã hẹn, 3 ngày sau tôi dẫn mẹ bạn gái sang nhà “cô” để thắp hương, hầu đồng. Đây cũng là lần đầu tiên tôi vào nhà “cô”, nhà rộng, vườn tược khang trang, nguyên một căn nhà 2 tầng được “cô” dùng làm nơi đặt các ban thờ, nhiều ban thờ lắm mà tôi chả nhớ ban nào với ban nào cả. Hóa ra “cô” không trực tiếp hầu đồng mà có một đệ tử chuyên trách việc này. Đến giờ cũng chả nhớ là “thánh” về nói gì nữa, chỉ mang máng là bà mẹ bạn gái gật gù bảo đúng, đúng….Một thời gian sau, có lần nói chuyện với bố, bố kể là vợ chồng “cô” toàn chơi trò yêu cầu khách ghi tên, địa chỉ để đăng ký trước rồi thuê đệ tử đến khu nhà ấy tìm hiểu hoàn cảnh gia đình để từ đó mà gạch đầu dòng cho đệ tử phán. Có lẽ vì thế mà Đền nhà "cô" cũng chỉ đông khách được vài năm rồi cứ thưa dần, thưa dần và nghỉ hẳn.

  

Thứ Ba, 21 tháng 5, 2013

Đọc "Chuyện nghề của Thủy" và những điều còn đọng lại.


Nói đến Trần Văn Thủy thì ai cũng sẽ nghĩ đến 02 bộ phim tài liệu đã làm nên tên tuổi của ông, đó là "Hà Nội trong mắt ai" và "Chuyện tử tế". Tớ còn nhớ lần đầu tiên được nghe đến bộ phim “Hà Nội trong mắt ai” là hồi còn học cấp 1-2 Tây Sơn, cô giáo chủ nhiệm xem phim ở đâu về kể rất hào hứng trong lớp. Nhớ nhất là mấy chi tiết mà cô giáo kể là cảnh quay hỏi thăm người dân ở phố có biết ông ấy là ai không? Rồi chuyện Ngân hàng Nhà nước với Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân….Mãi cho đến 04 hay 05 năm gần đây tớ mới xem phim “Hà Nội trong mắt ai” và “Chuyện tử tế” của ông. Và có một điều chắc chắn là tớ lại được đọc cái tập “Nếu đi hết biển” trước cả khi xem 02 bộ phim trên và sau khi đọc bài trả lời phỏng vấn của ông trên tờ SGTT thì tớ đã lùng bằng được bộ phim “Chuyện Người Man di Hiện đại” để xem….


Dẫn nhập loằng ngoằng thế để nói rằng cá nhân tớ cũng rất thích anh Thủy. Sau khi đọc bài giới thiệu sách "Chuyện nghề của Thủy" trên tờ SGTT thì tớ cũng lập tức lùng cuốn sách để đọc để tìm hiểu thêm về nghề và cái tài của ông. Tuy nhiên, mặc dù cuốn sách đọc khá trôi nhưng đọc xong rồi thì cũng có 2, 3 phần thất vọng. Thất vọng thứ nhất là “chuyện nghề” của ông được đề cập hơi ít mà nặng phần tả về không gian cuộc sống của ông thời những năm 80. Mặc dù được rào đón là sẽ không phải là cuốn hồi ký nhưng thực tế thì nó là chính là một dạng hồi ký nửa vời bởi có đến ½ số trang sách là dùng để kể việc kể chuyện khó khăn, vất vả khi phát hành 02 bộ phim tài liệu “Hà Nội trong mắt ai” và “Chuyện tử tế”…; Thất vọng thứ 2 là sự hỗ trợ, giúp đỡ của các đồng nghiệp của ông đã không được nêu lên một cách đầy đủ. Theo hiểu biết của tớ thì nghề điện ảnh là dấu ấn cá nhân nhưng công sức là của cả một tập thể vì vậy chuyện của những người phụ trách âm thanh, ánh sáng, quay phim, dựng phim, biên tập….trong các bộ phim tài liệu của ông Thủy cũng là rất quan trọng đối với người làm nghề nhưng chỉ được nêu vẻn vẹn đâu chừng có hơn chục trang trong tổng số gần 500 trang sách; Thất vọng thứ 3 là việc đưa các bài viết, bài phỏng vấn anh Thủy đã đăng trên các báo trong thời gian qua vào trong cuốn sách. Nếu thực sự cần thiết chỉ nên ghi tiêu đề, ngày đăng, tên cơ quan báo đăng đối với các bài viết vẫn lưu trên mạng hoặc cùng lắm là đưa vào phần phụ lục chứ không nên để thành nội dung của cuốn sách.…

Thực ra ý định ban đầu khi viết cái note này chỉ nhằm để lưu lại cái list phim tài liệu mà ông Thủy đã thực hiện (dựa trên những gì được kể trong cuốn sách) thế mà cuối cùng lại thành ra tóm tắt cuốn sách. Cái list ấy đây:

1./ Những người dân quê tôi (Giải vàng LHP Leipzig 1970)

2./ Nơi chúng tôi đã sống (phim Tốt nghiệp - làm tại Liên Xô năm 1977)

3./ Phản Bội (Giải đạo diễn xuất sắc trong LHP quốc gia 1980)

4./ Hà Nội trong mắt ai (1982)

5./ Chuyện Tử Tế (Giải Bồ Câu Bạc LHP Leipzig 1988)

6./ Thầy mù xem voi (02 tập: tập 1: Chuyện vặt xứ người; tập 2: Chuyện đồng bào - Phim được làm từ năm 1988 đến 1990)

7./ Một cõi tâm linh (1992 - tên tiếng Anh là "A Spiritual Word làm cùng với Channel 4 của Anh)

8./ Có một làng quê (1992 - tên tiếng Anh là There is a Village - làm cùng với NHK Nhật Bản)

9./ Chuyện từ góc công viên (Giải vàng LHP Hội Điện ản 1996)

10./ Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai (Giải Hạc vàng LHP Châu Á Thái Bình Dương 1999)

11./ Người Man di hiện đại (Phim được làm từ 2006 đến 2007 về Nguyễn Văn Vĩnh)

Thứ Tư, 5 tháng 12, 2012

Kinh doanh báo chí ở Việt Nam


Trong chuyến đi Miền Tây vừa rồi, tớ chợt nhận ra rằng báo chí Việt Nam chưa hề biết kinh doanh báo chí theo đúng nghĩa của từ kinh doanh. Vẫn biết rằng "báo chí là một sản phẩm đặc biệt" nhưng những người đang làm báo vẫn chỉ biết viết ra những gì mình thích, mình cho rằng là bạn đọc sẽ thích chứ chưa thực sự đáp ứng đúng nhu cầu của người mua (tức bạn đọc). Theo dõi báo chí trong thời gian gần đây tớ bỗng giật mình vì có cảm giác "các tờ báo giấy đang chạy theo xu hướng giải đáp các thông tin của cộng đồng mạng". Thực ra việc các báo đáp ứng nhu cầu thông tin của "cộng đồng mạng" cũng là một việc làm cần thiết, đáp ứng nhu cầu thông tin cho người đọc. Tuy nhiên, thực tế lại đang diễn ra hơi khác.
Thực tế đầu tiên phải nói đến là "số lượng phát hành của báo giấy" đang ngày càng giảm: Nguyên nhân của tình trạng trên thì có nhiều nhưng trước tiên thì lại chính là "báo điện tử". Hầu hết các tờ báo in lớn đều có báo điện tử (hoặc ít ra cũng là Trang thông tin điện tử như báo Pháp Luật TPHCM) và các tin bài được xuất bản trên báo giấy cũng đều được các báo điện tử đăng lại (dù có chậm hơn vài tiếng đến nửa ngày). Chính vì vậy, đa số người đọc là dân văn phòng, công chức và tầng lớp trung lưu đã ít mua báo giấy hơn vì họ có thể đọc thông tin trên báo điện tử. Chẳng có lý do gì để tôi phải bỏ ra 3700đ (thực tế báo dạo có thể lên tới 5000đ) chỉ để mua và đọc mỗi một tờ báo Tuổi Trẻ Tp.HCM trong khi tôi có thể nhẩn nha cafe và đọc hơn chục tờ báo khác nhau trên mạng, từ VN Express, Viet Nam Net, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Pháp Luật TPHCM hay Người Lao Động....Đó là chưa kể sau khi báo chính đưa lên mạng thì có vô số bạt ngàn các Trang thông tin điện tử Tổng hợp "lấy lại" (chẳng cần xin phép và tất nhiên cũng chẳng trả xu nào) và "xào nấu" với đủ loại tít gợi cảm, xúc động và giật gân…Ví như buổi sáng, bạn chỉ cần vào Báo mới thì tất tật những gì mới nhất của báo điện tử lớn đều được cập nhật. Ở một góc nhìn kinh doanh thì báo điện tử của tất cả các báo đều đang phải chi trả một khoản tiền rất lớn trong khi đó số tiền thu được từ quảng cáo hầu như chẳng được bao nhiêu. Và như vậy, chính các báo giấy đang tự "bóp chim" mình.
Thực tế thứ hai là chính các báo cũng chẳng biết đối tượng bạn đọc của mình là ai. Chắc nhiều bạn sẽ phản đối mạnh mẽ quan điểm này nhưng các bạn hãy cứ bình tĩnh, tớ giải thích ngay đây. Đối tượng bạn đọc của báo điện tử chắc chắn sẽ khác với đối tượng bạn đọc của báo giấy (mặc dù khoảng trùng là có nhưng không nhiều). Đối tượng bạn đọc báo điện tử chắc sẽ rất ít mua báo giấy và đối tượng bạn đọc báo giấy thường là do không có điều kiện đọc báo điện tử. Do mức sống và nhu cầu hoàn toàn khác nhau nên nhu cầu thông tin của 2 đối tượng bạn đọc này cũng sẽ có rất nhiều điểm khác nhau. Chính vì không biết đối tượng bạn đọc của mình là ai nên nhiều cơ quan báo chí đã bắt báo giấy đáp ứng nhu cầu thông tin của bạn đọc báo điện tử. Kết quả là bạn đọc báo giấy thì không quan tâm nên không mua, còn bạn đọc báo điện tử thì ung dung mở laptop hay Ipad để đọc mà chẳng phải trả một xu nào cho cơ quan báo chí cả. Trong khi đó để đáp ứng nhu cầu thông tin thì tòa soạn báo đã phải huy động cả bộ máy với một nguồn lực tài chính không nhỏ. Kết quả thì chẳng được bao nhiêu và cứ theo cái đà này thì báo giấy sẽ tiếp tục đi xuống và báo điện tử chẳng thể đi lên.
Theo con số ước đoán thì hiện tại toàn bộ TPHCM sẽ nằm trong khoảng 10 triệu người (bao gồm cả dân thành phố và vãng lai). Đây rõ ràng là một thị trường đầy tiềm năng cho báo chí. Ấy thế nhưng thực tế thì tờ báo ra hàng ngày có số lượng phát hành lớn nhất Việt Nam ở vào thời điểm phát hành được cao nhất cũng chưa bao giờ vượt quá nổi con số 500.000 bản/kỳ. Và nếu cộng tất cả số lượng phát hành của 10 tờ báo lớn ở TPHCM thì con số phát hành cũng chỉ dừng lại ở con số trên dưới 01 triệu bản/kỳ, chỉ bằng 1/10 dân số TPHCM. Nếu cứ trừ đi 50% dân số của Tp.HCM sử dụng báo điện tử và tiếp nhận thông tin từ các phương tiện truyền thông đại chúng khác (như truyền hình, phát thanh…) đi nữa thì rõ ràng khoảng trống trong kinh doanh báo chí là vẫn còn. 
Qua chuyến đi Miền Tây vừa rồi thì tớ cũng nhận thấy rằng các cơ quan báo chí ở TPHCM đang quá chiều chuộng bạn đọc ở TPHCM mà quên mất rằng cũng có rất nhiều bạn đọc của họ ở Miền Đông, Miền Tây, Miền Trung - Tây Nguyên… cũng rất cần thông tin về những gì đang diễn ra xung quanh họ, có giá trị sát xườn với chính cuộc sống của họ. Đây cũng chính là "thị trường ngách" có tiềm năng rất lớn nhưng hầu như không được các báo quan tâm đầu tư. 
Vậy kinh doanh báo chí trong thời gian tới phải như thế nào? Theo tớ cần rõ ràng và rạch ròi giữa báo điện tử và báo giấy. Bộ phận Báo điện tử phải sản xuất tin bài riêng, hoạt động kinh doanh riêng và chắc chắn là phải thu tiền người đọc cũng như thu tiền từ tất cả các trang lấy lại tin bài của mình. Bộ phận báo giấy có thể "bán" tin bài đã sản xuất cho bộ phận báo điện tử. Mặt khác, có thể tổ chức bộ phận tòa soạn "độc lập" ở từng khu vực để phát triển "thị trường ngách" với cái khung là trung tâm thông tin từ tòa soạn chính ở TPHCM. 
Và điều quan trọng nhất là cần phải xây dựng một đội ngũ kinh doanh báo chí thực thụ, tức là biết kinh doanh, biết làm báo chứ không chỉ biết viết báo.

 (Rảnh nhảm thế đã, các bạn có ném đá gì thì em xin nhận tất).