Chủ nghĩa tư bản - Câu chuyện tình yêu (tiếp theo)

Dưới đây là một phần phụ đề tiếng Việt (có biên tập lại chút) của Ngô Đăng Toàn (Đại học Quốc gia Hà Nội) dịch trong của bộ phim tài liệu "Chủ nghĩa tư bản - Câu chuyện tình yêu" do Micheal Moore thực hiện. Xin chân thành cám ơn Micheal Moore và Ngô Đăng Toàn.  
 

Xem phần 1 ở đây
-------------------------- 

Trong những năm tháng cuối của triều đại Reagan,

Tôi đã làm bộ phim đầu tay về những gì đã xảy ra với đất nước này đặc biệt là với thị trấn quê hương tôi, Flint, Michigan, nơi khai sinh tập đoàn General Motors.

GM đã thông báo lợi nhuận hơn 4 tỉ USD cùng lúc với việc cắt giảm hàng chục ngàn chỗ làm. Tôi đã tìm gặp giám đốc chi nhánh của GM  ở Flint, ông Tom Kay, để hỏi xem tại sao những chuyện này lại xảy ra.

General Motors sẽ không thể mang lại phúc lợi cho bất cứ ai nếu nó bị phá sản. Nó phải làm điều nó cần phải làm để bảo đảm khả năng cạnh tranh trong thời buổi kinh tế nóng bỏng này.

Moore: Kể cả điều đó nghĩa là phải cắt giảm 18,000 việc làm?

Kể cả điều đó nghĩa là phải cắt giảm 20,000 việc làm.

- Hoặc giả 30,000?

- Bất cứ giá nào.

- Thế những công ăn việc làm ở Flint thì sao?

- Cũng có khả năng lắm.

Moore: Và nó đã xảy ra. Hầu như tất cả mọi công việc đều bị cắt giảm và GM bị phá sản. Có lẽ điều còn đáng lo ngại hơn nhiều là tình hình những vùng khác của nước Mỹ bắt đầu trở nên giống như ở Flint, Michigan.

Nhưng vẫn còn một số thành phố lấy làm tự hào bởi sự tốt đẹp của mình.

Cleveland

Come on down to Cleveland Town, everyone

(Mọi người hãy đến Thành phố Cleveland)

Come and look at both of our buildings

(Đến mà chiêm ngưỡng cả hai công trình của chúng tôi)

Here's the place where there used to be industry

(Đây khu vực từng là khu công nghiệp)

This train is carrying jobs out of Cleveland

(Đây con tàu chở việc khỏi Cleveland)

See the sun almost three times a year

(Ngắm mặt trời tận 3 buổi một năm)

This guy has at least two DUls

(Gã này thường đánh võng khi say)

Our economy's based on LeBron James

(Nền kinh tế chúng tôi dựa trên LeBron James)

Buy a house for the price of a VCR

(Mua được nhà chỉ với giá đầu VCR)

Our main export is crippling depression

(Hàng xuất khẩu chính của chúng tôi là sự nhăn nhó suy sụp)

We're so retarded that we think this is art

(Chúng tôi quá thiểu năng nên nghĩ rằng đây là nghệ thuật)

lt could be worse, though, at least we're not Detroit

(Mọi thứ còn có thể tệ hơn, ít ra ta cũng không phải Detroit)

We're not Detroit.

(Ta không phải Detroit)

Moore: Không, họ không phải Detroit. Trong suốt 20 năm tôi đã cố gắng cảnh báo GM và những công ty khác rằng chuyện này rồi sẽ xảy ra, nhưng không có kết quả.

Có lẽ giờ thì họ sẽ chịu nghe.

Vì vậy tôi đã tới trụ sở của General Motors một lần cuối cùng để chia sẻ những suy nghĩ của mình.

Ngài không được phép. Ngài không được quay phim ở đây.

Sao vậy?

Ngài không được General Motors cho phép.

- Ngài không được quay phim ở đây.

- Tôi chỉ muốn gặp ngài chủ tịch thôi mà.

Không được, thưa ngài.

Không được, thưa ngài.

Anh biết không, tôi đã làm chuyện này trong khoảng 20 năm rồi.

Tôi hiểu, thưa ngài.

Và tôi chưa bao giờ được cho phép bước chân vào tòa nhà này trong suốt 20 năm ấy.

Giờ thì tôi nghĩ là đã đến lúc ai đó nên để cho tôi vào đó và để tôi nói chuyện với họ.

Tôi có một vài ý tưởng tốt.

4-7 gọi 7-6 Bravo Area Alpha.

Giọng nam: Nói đi.

Michael Moore đang ở đây đòi gặp ngài chủ tịch.

Nhắc lại xem nào.

Nhà sản xuất phim, ông Michael Moore. Ông ấy tới đây đòi gặp ngài chủ tịch.

- Thưa các ngài.

- Vâng.

Các ngài phải xin phép trước đã.

Các ngài không được quay phim ở đây, rõ chứ?

Nhưng nếu tôi không thể vào đó để xin phép thì tôi phải làm thế nào bây giờ?

Tôi nghĩ người ta nói đúng.  Dứt tình là rất khó.

Dừng lại. Đừng làm thế. Trở vào trong nhà đi.

Moore: Trong 35 năm qua, GM làm ra nhiều tiền hơn bất cứ một công ty nào khác. Nhưng rồi một ngày kia, người Đức và người Nhật đã tái thiết lại nền công nghiệp xe hơi của họ và sản xuất ra những chiếc xe còn an toàn hơn cả chúng ta, tiết kiệm nhiên liệu hơn và rất hiếm khi hỏng hóc. Ở Đức, những tổ chức công đoàn có vai trò trong việc thuê và sa thải các vị giám đốc điều hành vì thế những người công nhân có được tiếng nói về những vấn đề đang diễn ra.

Các bạn ạ, người dân Nhật Bản và Đức  đấu tranh để đảm bảo rằng ngay cả những người lãnh đạo chính trị thủ cựu nhất của họ cũng không thể hủy diệt được tầng lớp trung lưu.

Chúng ta đang ở đâu thế ạ?

Vào cái ngày mà General Motors  tuyên bố phá sản theo Điều khoản số 11, tôi đã cùng với cha tôi tới thăm xí nghiệp sản xuất thiết bị đánh lửa AC  nơi cha tôi đã từng làm việc trong hơn 30 năm.

- Vậy là cha đã làm ngay chính chỗ này đây.

- Ta phải đi tiếp, có một con dốc chạy vượt lên chỗ kia, ngay đằng sau đó...

- Ngay đằng sau quãng trống đó?

- Ừ.

- Thế là nhà máy ở tít tận đằng kia ạ?

- Phải.

Moore: Cả khu xưởng phải dài tới tầm 2 dặm ấy. Con nhớ mẹ thường đưa bọn con đến đón cha.  Vào 2h30 hàng ngày.

- Ừ, đúng rồi.

Cha đi ra từ phía kia, ngay chính chỗ kia kìa. Còn cả nhà thì đợi cha ở trong xe.  Và mọi người nhìn thấy cha đi xuống từ con dốc ấy. Cả nhà đều rất phấn khởi khi trông thấy cha. Cha đã làm ở đấy 33 năm rưỡi.

- 33 năm rưỡi ạ?

- Ừ.

Moore: Kỷ niệm đẹp nhất trong thời gian cha làm việc ở đây là gì ạ?

Kỷ niệm đẹp nhất?

Cha nghĩ đấy là mọi người. Họ là những người rất tốt.

- Cha thích những người cùng làm việc với cha à?

- Ừ.

Frank Moore: Đây là một chỗ làm tốt. Cha rất thích nó. Cha thấy tiếc vì giờ nó không còn nữa.

Ngay trước Giáng Sinh 2008, Công ty Cộng hòa Cửa và Cửa sổ tại Chicago, bang lllinois,z bất ngờ sa thải toàn bộ số lao động nằm ngoài tổ chức công đoàn khoảng hơn 250 người. Họ chỉ được báo trước vỏn vẹn có 3 ngày. Ngân hàng Hoa Kỳ đã ngừng cung cấp một khoản tài chính cho công ty, và vì thế những người công nhân không được trả số tiền đáng ra phải thuộc về họ.

Công nhân 1: Cả cuộc đời tôi xoay quanh công việc này. Tôi sống theo những nguyên tắc mà công việc này đặt ra cho tôi. Và không phải chỉ tôi đâu, tất cả công nhân ở đây đều như thế. Chúng tôi làm tất cả theo tiếng gọi nghĩa vụ đối với Cộng hòa (tên công ty).

Để rồi cuối cùng, Cộng hòa chẳng mảy may đếm xỉa đến chúng tôi.

Công nhân 2: Chúng tôi biết được rằng, họ dự định sẽ đóng cửa xí nghiệp vào Thứ Ba.Chúng tôi không đáng phải chịu những điều này. Điều này thật sự rất đau đớn, vì với tôi, đây chính là gia đình thứ hai của mình. Tôi đau lắm. Thực sự rất đau.

Tôi sẽ nhớ tất cả mọi người. Tôi sẽ nhớ tất cả, và tôi không nghĩ rằng có ai đó trên trái đất này đáng phải chịu những điều như những gì họ đang làm với chúng tôi.

Moore: Những cảnh tượng thế này lặp đi lặp lại ở trên khắp đất nước, và không ai tỏ ra bận tâm.

¶ Zambezi, Zambezi ¶

¶ Zambezi, Zam. ¶

Moore: Ngài Tổng thống đang tận hưởng năm cuối của nhiệm kỳ trong văn phòng.

Nhưng khi nền kinh tế bắt đầu tan rã, ông ta quyết định đã đến lúc tung ra Cái chữ C: Capitalism - CNTB là hệ thống tuyệt vời nhất đã từng được kiến tạo.

Moore: Huh. Thật thế à?

Chỗ này chỗ khác có những ý kiến đánh đồng hệ thống tự do kinh doanh với sự tham lam, sự bóc lột, và sự thất bại.

Moore:  Hmm, tham lam, bóc lột, thất bại?

Tiếp tục đi, tôi đang nghe đây.

CNTB mang đến cho mọi người sự tự do lựa chọn xem họ sẽ làm ở đâu và làm cái gì...

Phóng viên: Pat Andrews đang tìm kiếm việc làm. Sáng nào bà cũng đều duyệt qua những danh mục tuyển dụng trong vô vọng.  Chẳng có gì ở đây cả. Tôi sẽ chẳng làm những việc như vũ công trong các câu lạc bộ quý ông....cơ hội để buôn bán hay sản xuất những thứ họ muốn.

Phóng viên: Tom Rendon đã tránh khỏi bị cho nghỉ việc tạm thời trong một công ty làm biển quảng cáo ở Stockton, California, chỉ nhờ có một từ giờ đây đóng góp tới một nửa số công việc của anh: Tịch biên. Nếu bạn kiếm tìm công bằng xã hội và phẩm giá con người, hệ thống thị trường tự do chính là sự lựa chọn đúng đắn.

 (tiếng vỗ tay)

Moore: Và cho những ai đang tìm kiếm sự công bằng ở Pennsylvania, tự do kinh doanh đích thực là một sự lựa chọn đúng đắn.

Hạt Wilkes-Barre, bang Pennsylvania, là một trong số những nơi trong bang có tỷ lệ cao nhất về số trẻ vị thành niên bị quản chế tại các trung tâm giáo dưỡng. Có lẽ đó là bởi vì những con người tốt bụng nơi đây đã áp dụng những nguyên lý của CNTB vào việc xử lý đám trẻ ngỗ nghịch của họ. Hạt này đã thuê một doanh nghiệp tư nhân hoạt động vì mục đích lợi nhuận nhưng có cái tên rất êm tai là PA Child Care (Công ty Chăm sóc Trẻ em PA).

Công ty được sở hữu và điều hành bởi 2 doanh nhân,  một trong hai người là Robert Powell, một vị luật sư kiêm doanh nhân.

Bạn tốt của ông ta là Thẩm phán Conahan đã cho đóng cửa trung tâm giáo dưỡng của chính phủ và sau đó xây dựng nên  cái gọi là Công ty Chăm sóc Trẻ em PA, một cơ sở tư nhân trị giá 8 triệu USD, và cho Hạt thuê lại với một cái giá "vỏn vẹn" có 58 triệu. Hãy làm quen với một vài thiếu niên hư hỏng của hạt Wilkes-Barre.

Magee đã hút cần sa trong một buổi tiệc ở trường trung học. Khi ở vào tuổi ấy, tôi là một kẻ nổi loạn.

Matt thì vướng vào một vụ tranh cãi bên bàn ăn. Tôi đã ném một miếng thịt, đâu như là một miếng bít-tết,  thức ăn của bữa tối, vào mặt bạn trai của mẹ.

Jamie lại dính vào một vụ đánh nhau ở một khu mua sắm với bạn thân của mình. Tôi chỉ bất ngờ nhận thấy rằng, chúng tôi sẽ chẳng còn có thể là bạn với nhau nữa.

Còn Hillary thì đã làm một trang trên MySpace để đùa cợt vị hiệu phó trong trường vì ông ta quá nghiêm khắc và không có khiếu hài hước. Nội dung của nó khá là vớ vẩn, kiểu của một đứa con gái 14 tuổi ấy mà. Hiệu phó của cô bé đã gọi cảnh sát.

Và bọn trẻ đều được triệu đến trước mặt ngài thẩm phán nhân hậu Mark Ciavarella.

Đám trẻ này chuẩn bị học được bài học đầu tiên về CNTB kiểu Mỹ: Thời gian là tiền bạc, rất nhiều tiền bạc.

Tôi được gọi đến trước tòa và gặp ông Ciavarella, và tôi chỉ đứng trước mặt ông ta trong chưa đầy 4 phút.

Tôi chỉ đứng trước mặt ông ấy trong độ 2 phút.

Hillary: Điều đầu tiên mà Thẩm phán Ciavarella nói với tôi là: ''Điều gì khiến cô nghĩ rằng

cô có thể làm những việc rác rưởi như vậy?''

Tôi chắc rằng ông ta đã xác định trước trong đầu khi tôi bước vào rằng ông ta sẽ nhốt thằng nhóc này vào trại bất kể thế nào.

Ông ta thậm chí còn chả buồn nhìn tôi. Khi tôi bước vào phòng xử án, tôi đã chẳng có một cơ hội nào. Có khoảng 6 đứa đã vào trước tôi.  Tất cả những đứa gặp phải Ciavarella, dù với bất cứ tội trạng gì lỗi nhỏ hay nghiêm trọng đều bị đưa vào trại.

Mặc dù Hạt Wilkes-Barre nằm trong Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, nhưng ở đây CNTB áp đảo nền dân chủ.

Robert Powell, một trong những chủ sở hữu của Công ty Chăm sóc Trẻ em PA, đã trích một khoản hoa hồng cho Thẩm phán Conahan và ngài Thẩm phán Ciavarella. Ngài thẩm phán Ciavarella lập tức gia tăng tỷ lệ định tội của mình. Rất nhiều trẻ em đã được đẩy vào cơ sở giáo dưỡng thiếu niên vì lợi nhuận của Công ty Chăm sóc Trẻ em PA. Và đổi lại những đau khổ mà chúng phải gánh chịu, các vị thẩm phán đã bỏ túi hơn 2,6 triệu USD còn những ông chủ của Công ty Chăm sóc Trẻ em PA thì thu lợi đến hàng chục triệu từ nguồn tiền thuế trong Ngân sách của Hạt.

Và Powell đã hưởng dụng đống tiền ấy như thế nào?

Ông ta mua một chiếc máy bay riêng và một chiếc thuyền buồm, đặt tên là ''Guồng quay Công lý''.

6,500 trẻ em đã bị phán tội một cách không thỏa đáng. Quả là một thương vụ ngon lành cho đến khi mọi thứ vỡ lở ra.

Phóng viên 1: Hai thẩm phán của Hạt Luzerne đang đối mặt với rắc rối nghiêm trọng về pháp lý. Họ sẽ bị kết án tù.

Phóng viên 2:  Một số trẻ vẫn bị nhốt vào trại ngay cả khi những nhân viên giám hộ đã phản đối hình phạt giam nhốt.

Ở trong đó bạn bị mất cảm giác về thời gian và ngày tháng. Tôi chỉ mơ hồ cảm giác được. Đáng ra tôi chỉ phải ở trong trại khoảng độ 2 tháng.  Thế nhưng 2 tháng ấy lại bị kéo ra thành 9 tháng trời.

Ông ta nói là độ 3 đến 6 tháng,  vậy mà thế nào tôi lại phải ở đó tận những 11 tháng rưỡi và tôi cũng chưa bao giờ được gọi lại tới tòa để ông ta gia hạn bản án gì cả.

Công ty Chăm sóc Trẻ em PA không chỉ trả tiền cho các thẩm phán để lấp đầy những phòng giam của họ, mà nhân viên của công ty còn có quyền quyết định khi nào thì một đứa trẻ được cải tạo thành công.

Điều này cũng có lý thôi, bởi khi một tổ chức chính phủ đã biến thành một công ty vì lợi nhuận, thì bạn còn mong muốn gì hơn vào những chức trách của nó?

Matt: Tôi có cảm giác mình chỉ là một thứ công cụ mà họ sử dụng để kiếm tiền rồi sau đó vứt bỏ đi.

Tôi chỉ muốn tập trung vào những chuyến bay và chuẩn bị cho tương lai của mình để tôi có thể thực sự quên đi tất cả những chuyện này. Trong suốt thời gian xét xử, tôi hoàn toàn mất quyền khống chế, nhưng khi bay thì chỉ có mình tôi thôi.Khi đó tôi có thể tự mình làm mọi thứ. Chỉ mình tôi nắm quyền điều khiển mà thôi.

Matt thích bay và mong muốn một ngày nào đó được trở thành phi công. Và nếu cậu ta thành công, thì khi đó cậu sẽ học được bài học thứ hai trong chủ nghĩa tư bản:

Ấy là ở Mỹ, đôi khi làm một nhân viên ở McDonald's còn tốt hơn.

- (tiếng vỗ tay hoan hô)

- Còn nhớ Sully chứ?

Cơ trưởng Sullenberger, người đã hạ cánh an toàn chiếc Airbus xuống dòng sông Hudson cứu thoát sinh mạng của 150 hành khách?

 (tiếng nhạc hùng tráng)

 Giọng nam: Một Anh hùng Hoa Kỳ chân chính.

(tiếng vỗ tay)

Moore: Ông ta đã được gặp ngài Thị trưởng.  Ông ta đến tận Tòa nhà Liên bang. Chà, ông ta còn tới cả giải Super Bowl nữa.  Và thậm chí trở thành Nghị sĩ.

Bay là niềm đam mê của cả đời tôi. Nhưng dù rất yêu công việc của mình, tôi không thích những gì đang xảy ra với nó.

- (nhạc ngưng bặt)

 Theo kinh nghiệm cá nhân của tôi thì việc quyết định gắn bó với công việc mà mình yêu thích này đã trở thành một gánh nặng kinh tế ghê gớm đối với tôi và gia đình. Lương của tôi đã bị cắt giảm 40%. Lương hưu của tôi, như hầu hết lương hưu trong ngành hàng không, đã bị hủy bỏ.

Vì vậy xin đừng nghĩ là tôi cường điệu khi nói rằng, tôi không biết bất cứ một phi công nào lại muốn con cái họ đi theo sự nghiệp của mình.

Moore: Whoa, câu này của ông đã hạ gục cả phòng đó, Sully.

Nhưng tôi không nghĩ là các nghị sĩ  muốn nghe mấy thứ đó. Họ chỉ thích ông là anh hùng thôi.

- Những kinh nghiệm hôm nay...

 (tiếng nhạc hùng tráng chồm lên che lấp bài phát biểu)

Moore: Mức lương khởi điểm của một phi công như bạn là bao nhiêu?

Tôi kiếm được 19.000 USD trong năm đầu. Sau đó được nâng lên mức 22.000 hay 23.000 trong năm thứ hai. Năm ngoái, lương chết đói. Tôi chỉ kiếm được 17.600.

Có một câu chuyện đùa trong ngành hàng không: Họ thường gắn nhãn hình đôi cánh lên áo những phi công mới vào nghề và thế là cả công ty đều nói ''Này, đừng dán tem phiếu thực phẩm lên đồng phục chứ!''

Moore: Tôi chả biết các bạn thế nào, nhưng tôi thì tôi muốn những phi công đưa mình lên tít 30.000 feet trên không phải được trả lương thật tốt chứ không phải ngồi trong buồng lái mò mẫm dưới chân ghế phi công để tìm nhặt mấy xu rơi xu vãi.

Có một khoảng thời gian tầm 4 tháng tôi đã phải sống nhờ phiếu thực phẩm.

- Anh phải sống nhờ phiếu thực phẩm?

- Phải.

- Và anh vẫn lái máy bay?

- Phải. Với cái phiếu thực phẩm của tôi.

Có một phụ nữ tôi gặp ở văn phòng cấp phiếu thực phẩm, khi nghe tôi nói mình là phi công, bà ấy không tỏ vẻ gì, nhưng bà ấy….Tôi biết bà ấy không tin lời tôi.

Moore: Làm thế nào anh sống qua được? Làm sao mà anh trang trải mọi thứ?

Thì thỉnh thoảng cũng phải dùng thẻ tín dụng để mua thực phẩm thôi, những khi tôi không xin được phiếu.

- Ồ, thế à?

Tôi có khoảng 10.000 USD ghi nợ trong thẻ mà là chỉ mua những thứ thiết yếu thôi đấy, chứ không phải TV màn hình rộng hay dàn âm thanh gì đâu.

Moore: Vậy là anh ghi nợ để mua thực phẩm sống qua ngày.

- Đúng vậy.

- Thế anh có khoản vay nợ sinh viên nào không?

- Có chứ.

- Bao nhiêu?

- Tôi nợ khoảng 80.000.

- Tôi đã vay 100.000 USD.

- Khoản vay cho sinh viên?

Và với cái đà này, khi mà tôi trả xong món nợ có lẽ cũng phải lên tới hơn nửa triệu đô-la cả vốn lẫn lãi và cả lệ phí cùng các khoản phạt nữa. Tôi không thích nghĩ nhiều về chuyện này bởi nó như một cái vực sâu không đáy. Tôi sẽ rất nhanh chóng suy sụp và thất vọng đối với sự lựa chọn nghề nghiệp của mình mỗi khi nghĩ đến chuyện mình có được và kiếm được ít ỏi đến chừng nào.

Moore: Cô có phải làm thêm công việc gì để kiếm sống không?

- Tôi dắt chó đi dạo thuê,

- Tôi đưa hàng cho Nước quả MonaVie.

- Tôi biết một số phi công còn phải đi bán huyết tương để kiếm thêm.

- Tức là họ bán máu?

- Họ -- ừ -- Để có thể kiếm thêm chút tiền trong khi họ vẫn đang làm việc lái máy bay?

- Phải.

- Họ bán huyết tương.

Nghĩa là họ có thể lấy lại phần máu, nhưng bán đi phần huyết tương để lấy tiền.

- (cười khẽ)

- Oh, tôi hiểu rồi. Họ hút máu của bạn ra, lấy đi phần huyết tương... Rồi bơm trả lại máu cho bạn. ...trả cho bạn--

- Oh, thế đấy, cũng không tệ lắm nhỉ.

Lý do duy nhất mọi người còn bay là bởi vì họ yêu công việc này. Và những người quản lý lợi dụng tình yêu đó. Các hãng hàng không đã tìm cách bán rất nhiều vé tháng cho khách hàng thường xuyên trong nỗ lực nhằm triệt hạ các tổ chức công đoàn. Nhưng bạn không thể cạnh tranh bằng cách giảm giá liên tục trong suốt nhiều năm mà không cắt giảm những chi phí cho đảm bảo an toàn.

 Vào khoảng 10 giờ 15 phút đêm 12 tháng 2 năm 2009, chuyến bay nội địa số 3407 chuẩn bị hạ cánh xuống sân bay Buffalo.

(còi báo động hú lên)

Giọng nam: Chú ý, liên lạc mặt đất đây, tất cả cảnh sát bang và cảnh sát địa phương chú ý. Chúng ta phải để ý mọi dấu vết trên mặt đất.

Chiếc máy bay đang ở cách sân bay 5 dặm, thì bất ngờ chúng tôi bị mất mọi liên lạc. Tất cả những gì chúng ta biết là có một chiếc máy bay đâu đó trong khu vực này và chúng ta hiện không liên lạc được với họ.

Không ai sống sót trong vụ rớt máy bay 50 người đã chết. Giới truyền thông tập trung vào hành vi của viên phi công.

Phóng viên: Cơ trưởng Marvin Renslow và Cơ phó Shaw khi đó đang tán chuyện với nhau về sự nghiệp.

''Sự nghiệp'' là một lối nói tránh cho những gì mà hai phi công đã thực sự nói với nhau: Đồng lương của họ ít ỏi thế nào và họ phải làm việc quá sức ra sao. Chẳng có một sự bàn luận nào trên các phương tiện truyền thông về việc tại sao hệ thống kinh tế của chúng ta lại để cho một viên phi công được trả lương ít hơn cả một quản đốc ở Taco Bell.

Phóng viên: Cơ phó Shaw kiếm được từ 16.000 đến 20.000 USD một năm và đồng thời còn làm thêm việc khác.

Moore: Việc làm thêm của cô ấy là nghề bồi bàn cho một quán cà phê.

Làm thế nào mà những công ty đó lại thoát khỏi vụ này?

Tôi cho rằng CNTB chính là như thế.

Nó cho phép bạn có thể thoát khỏi mọi tội lỗi, ngay cả là việc kiếm lời từ cái chết của những nhân viên.

Cưng ơi, để mẹ mở cho. Thử làm thế này xem.

Moore: Đây là lrma Johnson.

Chồng của lrma, Dan, làm quản lý trung gian cho Ngân hàng Amegy ở Houston, Texas.

- Con muốn thử quết mứt không?

- Không ạ.

Moore: Dan vừa qua đời vì bệnh ung thư,  để lại lrma và 2 cậu con trai. Nhưng điều lrma không hề biết là, Amegy đã bí mật mua bảo hiểm nhân thọ cho Dan. Và Ngân hàng này rất sảng khoái tự điền tên mình vào mục người hưởng lợi trong trường hợp Dan qua đời. Công ty bảo hiểm đã vô tình gửi thông báo cho lrma rằng Ngân hàng Amegy đã được nhận một tấm séc một triệu rưỡi đô-la vài tuần sau cái chết của Dan.

Cảm ơn con trai.

Johnson:  Họ chẳng hề nói với tôi. Tôi muốn biết tại sao họ lại mua bảo hiểm cho chồng tôi?

- Moore: Bà không biết gì về chuyện ấy?

- Không hề.

- Và họ đã điền tên mình là người được hưởng lợi.

- Phải.

Moore: Vậy ra cái chết của chồng bà khiến họ giàu có hơn 1.5 triệu đô-la?

- Mm-hmm.  Tôi biết họ không được phép kiếm lời trên cái chết của chồng tôi. Khi tôi bất ngờ biết được chuyện gì đang xảy ra, Tôi thấy mất hết lòng tin.  Thật đau đớn.

- Tôi rất tiếc.

- Vâng... Chuyện thật kinh khủng và tôi muốn có câu trả lời.

Moore: lrma đã liên hệ với Michael D. Myers, một luật sư ở địa phương đã có thời gian dài tìm hiểu những chính sách bảo hiểm mà các công ty mua cho nhân viên của họ.

 Thông thường đối với bảo hiểm nhân thọ, khi bạn bảo hiểm cho sự mất mát của một người thân hay trụ cột kinh tế của gia đình, nghĩa là bạn không muốn họ chết. Nhưng với những chính sách bảo hiểm do công ty mua thế này thì họ lại mong nhân viên chết theo những điều khoản bảo hiểm. Bạn có giá trị đối với công ty nếu chết đi hơn là sống.

American Greetings, RR Donnelly & Sons, và Proctor & Gamble tất cả các công ty này  đều dính líu đến chết chóc. Có 4 chương trình kết hợp hoạt động nhắm vào tỷ lệ 50% của tử vong được dự đoán trước. Khách hàng của họ hiểu rất rõ về vấn đề này. Những kẻ môi giới loại bảo hiểm này thường phàn nàn rằng, số nhân viên chết đi ít quá. Và vì vậy khoản lời thu về không bằng với dự kiến trong chương trình bảo hiểm. Đám môi giới viết rằng NCC hoạt động với tỷ lệ tử vong dự kiến là 78%. Thế có nghĩa là 78% số người mà ta dự kiến chết đã thực sự chết.

Nhưng vấn đề là trong đó có 3 người tự tử.

Mà ta không thể năm nào cũng trông cậy người ta tự kết liễu được.

Moore: Ông có thể nghĩ ra một tình huống nào khác mà người ta lại mong người khác chết đi không?

- Binh lính trong chiến tranh, chắc thế.

- Ừm, khi đó họ có mong người khác chết không nhỉ?

- Tôi, tôi không chắc lắm.

- Trong chiến tranh, khủng bố. Xử tử bằng thuốc độc, có lẽ thế. Tôi chẳng biết nữa.

- Tôi chịu.

- Đó là một câu hỏi kỳ quặc.

Moore: Tôi không hiểu tại sao chuyện này lại là hợp pháp được. Rõ ràng luật có quy định cấm tôi không được mua bảo hiểm hỏa hoạn cho nhà của bạn vì như thế tôi sẽ có thể kiếm lời từ việc nhà bạn bị cháy.

Luật sư Myers đã nghiên cứu vấn đề này trong nhiều năm, vì thế tôi đã hỏi ông ta những công ty nào đang hưởng lợi từ những chính sách bảo hiểm ấy.

Tôi không biết, anh không biết, vì chẳng có nơi nào ta có thể tìm biết được xem một công ty có phải là người mua những dịch vụ đó hay không.

- Thế ông biết công ty nào không?

- Chúng ta biết một số công ty đã bị lộ như Bank of America, Citibank, Wal-Mart, Winn-Dixie, Proctor & Gamble, McDonnell Douglas, Hershey, Nestlé , AT&T,  Southwestern Bell, Ameritech, American Express.

- Toàn là các cổ phiếu "blue chip" thì phải?

- Đúng thế.

Đây không phải là chuyện lừa đảo của những công ty chuyên đi đêm nhằm kiếm một tấm séc khi một nhân viên qua đời. Có lẽ phải đến vài triệu người Mỹ đã từng hoặc đang được mua bảo hiểm kiểu như vậy. Có rất nhiều trường hợp như thế.

Moore: Đây là Paul Smith. Anh đã từng được coi là một nhân viên trung thành.

Smith: Tôi đã làm việc cho Wal-Mart suốt 18 năm và cống hiến 110% sức lực . Tôi đã từng yêu quý công ty ấy. Vậy mà hóa ra Wal-Mart đã mua hơn 350.000 suất bảo hiểm nhân thọ cho các nhân viên tầng dưới chót. Đó không phải là những người điều hành. Họ chỉ là những người giống như vợ tôi, một người trang trí bánh trong 18 tháng. Đó mới là loại nhân viên mà họ mua bảo hiểm.

Moore: Vợ Paul, LaDonna, đã nghỉ việc ở xưởng bánh của Wal-Mart để có thể ở nhà với 2 đứa con trai.

Smith: Cô ấy bị hen rất rất nặng.  Một đêm, cô ấy phải đi cấp cứu và y tá đến hỏi tôi rằng, ''Ông là ông Smith?''

- Tôi trả lời, ''Vâng.''

Bà ta nói: ''Chúng tôi không nghĩ bà nhà có thể qua khỏi được.''

Moore: LaDonna bị lâm vào hôn mê và không bao giờ tỉnh lại. Gia đình cô lao ngay đến bệnh viện, dù rằng họ chẳng thể giúp được gì. LaDonna nằm trong phòng bệnh cách một bức tường.

Còn Jessica thì luôn miệng hỏi: ''Mẹ đâu?''

Tôi trả lời: ''Mẹ nằm ngay bên kia bức tường thôi.''

Và con bé nói: ''Mình có thể đục một cái lỗ trên tường để gặp mẹ được không ạ?''

Câu nói ấy cứ ám ảnh tôi mãi.

Smith: Chúng tôi phải túc trực trong bệnh viện, vì thế cả nhà đã viết thư cho cô ấy.

''Vợ yêu, anh nhớ em không từ ngữ nào có thể diễn tả được. Em là cuộc sống của anh. Em luôn tìm thấy vẻ đẹp trong những điều đơn giản nhất. Anh vẫn luôn ngưỡng mộ em vì điều ấy. Ước gì anh có thể nói với em điều ấy nhiều hơn. Mong em hãy sớm trở về với anh. Anh còn phải học ở em nhiều điều lắm, cưng ạ.  Chồng yêu của em, Paul.''

Cô ấy mới 26 tuổi.

Myers: Người tuổi càng trẻ, lợi nhuận càng cao, bởi họ dự kiến anh ta sẽ còn sống lâu.

Phụ nữ thường được coi là sống lâu hơn nam giới. Vì thế nhân viên có giá trị nhất đối với công ty một khi họ chết, là những phụ nữ trẻ.

Moore: Cái chết của LaDonna mang lại cho một trong những tập đoàn giàu nhất thế giới thêm một khoản 81.000 USD.

Tôi phải chi trả hơn 100.000 USD tiền thuốc men và một đám tang hết 6.000 USD, và Wal-Mart thì chẳng thèm hỗ trợ một xu nào hết. Tôi đã tin tưởng họ. Và dù có cả triệu năm thì tôi cũng chẳng bao giờ nghĩ rằng ở đâu đó trong báo cáo lợi nhuận lại có dòng: ''Lợi nhuận tử vong: 81.000 USD.''

Wal-Mart chẳng thèm quan tâm đến bạn. Khi ai đó mất đi, thì người ta không nên kiếm chác gì từ việc đó.

Myers: Mẫu số chung cho các khoản bảo hiểm này ấy là khi người nhân viên qua đời, thì người chủ sẽ được hưởng tiền bảo hiểm. Họ thường gọi nó với cái tên: ''bảo hiểm tử vong dân đen''

Moore: Tử vong của dân đen? Sao họ lại dùng cách gọi gớm ghiếc thế?

Myers: Quả là gớm ghiếc. Tôi cũng không hiểu thế nghĩa là gì. Tử vong thì rõ ràng rồi. Nghĩa là nhân viên đó đã qua đời, đã tử vong. Còn "dân đen", tôi không biết sao họ lại chọn từ này. Chẳng biết là có nguyên do lịch sử gì không hay chỉ là vì họ coi giá trị sinh mạng người nhân viên như thế.

Tử vong của dân đen?

Phải, đó là cách gọi của bọn họ. Thật xúc phạm khi họ gọi chồng tôi như thế.

Moore:  Hóa ra là Ngân hàng Amegy  còn mua một khoản bảo hiểm tử vong dân đen thứ hai cho Dan, khiến tổng thu của họ trong vụ này lên tới gần 5 triệu đô-la.

- CNTB có phải là một tội ác không?

- Cha Dick Preston: Phải.

- CNTB có phải là một tội ác không?

- Cha Dick Preston: Phải.

CNTB đối với tôi và nhiều người tại thời điểm này là một tội ác. Nó đối lập với tất cả điều thiện. Nó đối lập với cái thiện phổ biến. Nó đối lập với lòng trắc ẩn. Nó đối lập với tất cả những tôn giáo chính.

CNTB chính xác là cái mà các thánh kinh,  cụ thể là Kinh thánh của chúng ta, cảnh tỉnh như là sự bất công  mà dưới hình thức nào đó, Chúa sẽ giáng hạ và trừ diệt.

Moore: Đây là Cha Dick Preston, vị linh mục ở Flint, người đã chủ hôn cho vợ chồng tôi.

Preston: CNTB là một sai lầm, và vì thế cần phải bị trừ bỏ.

Moore:  Trừ bỏ? Nghe có vẻ hơi thô bạo, vì thế tôi quyết định đi hỏi một linh mục khác người đã kết hôn cho chị gái và anh rể tôi. Tôi đồ rằng ông ấy sẽ có một góc tiếp cận trung hòa hơn đối với CNTB.

Nó là sự vô đạo, nó là sự tà ác, nó là sự báng bổ. Anh hiểu không...nó thực sự là tội ác cùng cực. Nó là tội ác cùng cực.

Moore: Wow, không biết sếp của họ có biết họ nói thế này không nhỉ? Tôi nghĩ tốt nhất là nên gặp và kiểm chứng với Ngài Giám mục.

Giám mục Thomas Gumbleton: Hệ thống này có vẻ không làm ra những điều tốt đẹp trong tất cả mọi người. Và đó là điều khiến nó, gần như là từ bản chất, là một thứ đối lập với những lời dạy của Jesus, ''Phù hộ cho người nghèo, tai họa cho kẻ giàu''

Điều ấy ở ngay trong Kinh Phúc âm của Thánh Luke.

Moore: Thế nào mà chúng ta lại chịu đựng hệ thống này lâu như vậy?

Tôi cho là, như người ta nói: Hệ thống này đã tự xây dựng cho nó một bộ máy tuyên truyền. Sự tuyên truyền này theo tôi hiểu là khả năng thuyết phục mọi người những người là nạn nhân của cái hệ thống ấy ủng hộ hệ thống và coi nó là tốt.

Chúng ta biết CNTB Hoa Kỳ là hợp đạo đức bởi vì những nhân tố cơ bản của nó: quyền sở hữu tư nhân, động cơ lợi nhuận và thị trường cạnh tranh là lành mạnh và tốt đẹp. Chúng phù hợp với luật của Chúa và những lời dạy trong Kinh thánh.

Moore: Từ khi bắt đầu có nhận thức,  tôi đã được dạy rằng cạnh tranh và lợi nhuận là điều tốt đẹp. Chúng phù hợp với luật của Chúa và những lời dạy trong Kinh thánh. Và nếu tăng lợi nhuận nghĩa là bắt nhốt bọn trẻ hay vơ tiền từ cái chết của một nhân viên......là hợp đạo đức đối với những ông chủ tư bản.

Moore: Nợ nần, trục xuất, và bóc lột. Vậy thì chúng ta thực sự nguyện trung thành với cái gì đây?

- Động cơ lợi nhuận.

Moore: Vì vậy tất cả người Mỹ tốt bụng  đều hành động theo những gì họ tin rằng hệ thống kinh tế TBCN là phù hợp với những lời dạy của Kinh thánh.

 (tiếng đàn organ)

Ngày còn bé, tôi muốn làm linh mục. Không phải vì những trang phục hoa lệ hay sự hộ tống của những Hiệp sĩ Columbus, hay kể cả những bà xơ xinh đẹp thường đối xử rất tốt với tôi. Mà đó là vì những linh mục  đã tham gia tuần hành từ Selma, hay đấu tranh đòi ngừng chiến, hoặc hiến cả đời mình vì những dân nghèo.

Họ chỉ cho tôi rõ ràng những gì Jesus đã dạy, Rằng Chúa không thiên vị một ai giữa những người có lòng tin nơi Chúa; Rằng người giàu muốn lên thiên đường còn khó hơn dắt lạc đà chui qua lỗ kim; Rằng chúng ta sẽ được phán xét bởi cách ta đối xử với những người khốn khó; Rằng không ai quan trọng đối với Chúa hơn là những người nghèo.

Nhưng hình như về sau này, Jesus đã bị cướp đoạt bởi những người tin rằng Con trai của Chúa được gửi xuống đây để tạo dựng một thiên đường nơi hạ giới cho những người giàu. Chắc hẳn tôi đã bỏ quên đoạn ấy trong Kinh thánh đoạn mà Jesus đã biến thành một nhà tư bản.

Người đàn ông:  Xin Thầy hãy nói cho con biết, con phải làm gì để có cuộc sống vĩnh hằng?

- Hãy tối đa hóa lợi nhuận.

Ngài nói Vương quốc Thiên đường sắp tới đây, nhưng chính xác là vào lúc nào?

- Khi tư nhân thao khống toàn bộ nền công nghiệp ngân hàng.

 (Xôn xao)

- Hãy giúp con. Con đã bị thế này 20 năm rồi.

- Ta xin lỗi, ta không thể chữa những bệnh mắc trước khi bảo hiểm. Anh ta phải tự bỏ tiền túi ra mà trả.

Moore: Tôi không nghĩ Jesus tới trái đất là để rung chuông tại Sàn chứng khoán New York. Như vậy, ngay từ những thời gian đầu, những người giàu đã xí phần Jesus cho riêng họ.

 Khi tôi tới Phố Wall và nhận ra rằng, đây chính là trung tâm đầu não của CNTB Hoa Kỳ, và tôi biết CNTB đã làm những gì cho người lao động trên đất nước Mỹ, thì với tôi, nơi đây là thánh địa.

Xin được bổ sung thêm.

Trong suốt cuộc chiến lraq và cuộc chiến chống khủng bố, nếu bạn nhìn vào thị trường chứng khoán thế giới và nền kinh tế toàn cầu, và bất chấp tất cả những khủng hoảng và giết chóc mà chúng ta vẫn nhấn mạnh, kinh tế chưa bao giờ tốt đến vậy. Nền kinh tế toàn cầu chưa bao giờ tốt đến thế và thị trường chứng khoán thế giới chưa bao giờ tốt đẹp hơn, Jimmy.

Điều này hoặc là phép màu của Chúa hoặc là liên quan đến những thắng lợi của sự lan tỏa toàn cầu của CNTB, hoặc cả 2 lý do.

Moore: Họ nghĩ Phố Wall là nơi đất thánh.

Theo Cha, Jesus sẽ nghĩ gì về CNTB?

Tôi nghĩ đơn giản là Ngài sẽ từ chối là một phần của nó.

Moore: Jesus sẽ từ chối là một phần của nó, nhưng có thể Ngài sẽ dành một chỗ đặc biệt trên kia cho bất cứ ai tiết lộ bí mật tài liệu của Citibank về kế hoạch thống trị thế giới của họ.

Trở lại năm 2005 và 2006, Citigroup viết 3 tài liệu gửi riêng cho những nhà đầu tư giàu có nhất của họ về những gì đang diễn ra. Họ rút ra kết luận rằng nước Mỹ không còn là một quốc gia dân chủ nữa, mà đã trở thành một thể chế độc tài kinh tế một xã hội được quản lý chủ yếu bằng và vì lợi nhuận bởi 1% dân số thượng lưu hiện đang nắm giữ một lượng tài chính nhiều hơn 95% dân số dưới cùng cộng lại. Bản ghi này vênh vang với việc khoảng cách giàu nghèo ngày một gia tăng và họ giờ là tầng lớp quý tộc lãnh đạo mới và chưa thấy điểm kết thúc nào cho chuyến tàu thông suốt mà họ đang đi. Tuy nhiên, có một vấn đề. Theo Citigroup, mối đe dọa tiềm tàng lớn nhất trong ngắn hạn ấy là yêu sách của xã hội về một sự phân phối của cải công bằng hơn. Nói cách khác, đám dân đen có thể nổi loạn. Citigroup than thở rằng, đám thứ dân này có thể không có quyền lực kinh tế đáng kể nhưng lại có quyền bầu cử bình đẳng với người giàu.

Một người, một phiếu. Và đó là điều thực sự khiến họ lo sợ. Chúng ta còn có thể bỏ phiếu. Trên thực tế, chúng ta nắm 99% số phiếu còn họ chỉ có 1% . Tại sao phần 99% lại chấp nhận những chuyện này? Theo Citigroup, ấy là vì đại đa số cử tri tin rằng ngày nào đó họ sẽ có cơ hội  trở thành những người giàu có nếu tiếp tục cố gắng hết mình. Những kẻ giàu vui mừng vì rất nhiều người đã mê mệt với giấc mơ Hoa Kỳ trong khi họ, những người giàu, chẳng hề có ý định chia sẻ sự giàu có ấy với ai.

Tôi cho là CNTB quan trọng hơn nhiều so với nền dân chủ. Thậm chí tôi còn chẳng mấy tin tưởng vào sự dân chủ. Tôi vẫn thường nói: dân chủ là có 2 con sói và 1 con cừu cùng quyết định xem bữa tối sẽ ăn gì.

Moore: Đây là Stephen Moore,  không bà con gì đâu, một nhà bình luận và thành viên ban biên tập tờ ''The Wall Street Journal', thứ thánh kinh hàng ngày của các doanh nghiệp Hoa Kỳ.

Tôi cũng ủng hộ mọi người được quyền bầu cử và những điều tương tự, nhưng có rất nhiều quốc gia mà quyền bầu cử hãy còn nghèo nàn. Dân chủ không phải lúc nào cũng dẫn tới một nền kinh tế thịnh vượng hay một hệ thống chính trị tốt đẹp. Với CNTB, bạn được tự do làm những gì mình muốn, trở thành bất cứ gì mình thích. Điều đó không có nghĩa là bạn sẽ thành công. Hãy nhớ rằng, Hiến pháp Hoa Kỳ không cam đoan sự hạnh phúc.

Moore: Ah, Hiến pháp. Suốt đời mình tôi đã nghe người ta nói Mỹ là một quốc gia TBCN. Vậy nên tôi đã tìm đọc nguyên bản Hiến pháp xem có đúng thế không. Tôi muốn tìm xem nó quy định hệ thống kinh tế của chúng ta ở chỗ nào ví dụ như ở đâu có nói nền kinh tế của chúng ta là TBCN?

- Bảo vệ: Trong phần quyền hạn ấy.

- Phần về tòa án

- Dưới này à? Chẳng thấy nói gì đến thị trường tự do hay kinh doanh tự do hay CNTB ở đâu cả.

Thật ra tất cả những gì tôi thấy là: ''Tất cả mọi người'', rồi gì đó về "một cộng đồng hoàn hảo hơn'' và ''hướng tới phúc lợi công cộng". Phúc lợi, cộng đồng, mọi người? Nghe có vẻ giống cái "chủ nghĩa kia" nhiều hơn. À không, đó là nền dân chủ.

Thế là tôi lại bắt đầu phân vân, ''Sẽ như thế nào nếu những chỗ làm việc là nền dân chủ?''

(Còn tiếp).

Chủ nghĩa Tư bản - Câu truyện tình yêu.

Dưới đây là một phần phụ đề tiếng Việt (có biên tập lại chút) của Ngô Đăng Toàn (Đại học Quốc gia Hà Nội) dịch trong của bộ phim tài liệu "Chủ nghĩa tư bản - Câu chuyện tình yêu" do Micheal Moore thực hiện. Xin chân thành cám ơn Micheal Moore và Ngô Đăng Toàn.

Bộ phim này là một trong những bộ phim bất thường nhất đã từng được quay. Cần cảnh báo trước rằng, phim có nhiều nội dung không thích hợp đối với những người bị bệnh tim hoặc những người dễ bị xúc động. Vì thế chúng tôi cực lực khuyến cáo nếu bạn là người như vậy hoặc là phụ huynh của những thanh thiếu niên đang xem phim này, thì bạn và con cái của bạn nên rời khỏi phòng chiếu....

Tiếng kèm trumpet

Lời người dẫn: Rome là thành phố lớn nhất và đẹp nhất của thế giới cổ đại. Nhưng bề ngoài hoành tráng của đế chế ấy không thể che đậy những mầm mống của sự suy đồi, sự bất ổn của một nền kinh tế dựa trên lao động nô lệ, sự bất bình đẳng giữa kẻ giàu và người nghèo. Đằng sau sự hào nhoáng của những quảng trường là mênh mông những khu ổ chuột đầy người chen chúc. Thoát khỏi những khu ổ chuột là rất khó khăn bởi công việc vốn đã khan hiếm lại càng vô vọng đối với những kẻ thiếu tay nghề. Để khiến đám dân chúng rỗi việc được vui vẻ và khỏi gây rắc rối, những trò thi đấu và diễn hí thường xuyên được tổ chức bằng kinh phí của cộng đồng. Ban đầu, chỉ có trò đua xe ngựa là được tài trợ. Nhưng tới triều đại của Trajan, những cuộc đấu sinh tử dã man đã trở thành thứ được ưa chuộng. Mới đầu trong lịch sử của Rome, những người đại diện được bầu ra để nắm giữ quyền lực. Nhưng giờ đây, mọi công năng của chính quyền đều bị thâu tóm bởi hoàng đế kẻ đứng lên trên mọi pháp luật và cai trị bởi mệnh lệnh. Những con người văn minh như cư dân của thành Rome, nơi từng thiết lập hệ thống pháp luật nhân văn nhất trong lịch sử, lại có thể chấp nhận một sự vi phạm nghiêm trọng đến những giá trị nhân bản như vậy, thật sự là đáng kinh ngạc. Chính sự mất cân bằng và hành xử vô trách nhiệm của những người đại diện cộng đồng là căn nguyên cơ bản dẫn đến sự suy sụp của Rome sau này.

Michael Moore: Tôi băn khoăn không biết những nền văn minh tương lai sẽ nghĩ gì về xã hội chúng ta. Họ sẽ phán xét chúng ta bởi điều này?
….
Moore: Hay họ sẽ phán xét chúng ta bởi điều này?
Giọng nam #1 : Có nhìn thấy xe của cảnh sát trưởng không?
Giọng nam #2: Có, ngay kia kìa. Xe cảnh sát trưởng là cái đi đầu tiên ấy.
- Giọng nữ: Không....Bọn họ đến rồi.
Giọng nam #3: Ba, bốn, năm, sáu...
Giọng nữ: Bảy.
Giọng nam #1 : Đưa bố cái điện thoại.
Giọng nữ: Nó ở...nó ở trên ghế ạ. Hết mức có thể rồi đấy.
- Bố đừng đứng ngay trước cửa.
- (tiếng gõ cửa)

- (tiếng thì thầm)
- Bố tránh xa cái cửa ra...
Chào ông Cảnh sát trưởng. Tôi, Robert đang ở trong nhà đây.
- (tiếng gõ cửa)
- (tiếng đập cửa rất to)
Bọn họ định phá cửa sau vào nhà bố ạ.
(Tiếng đập cửa rất to)
Chúng tôi có bốn người. Bọn họ đang phá cửa. Chúng tôi sẽ không kháng cự, nhưng các người phải tự mình vào nhà bằng sức bản thân. Nhưng nhớ rằng có bốn linh hồn vẫn đang ở trong căn nhà này.
Giọng nữ: Bố ơi, đừng đứng trước cửa nữa.
- Đừng.
- (Tiếng ổ khóa cửa lách cách)
(tiếng đập phá tiếp tục)
Giọng nữ: Một nhân chứng khác. Hãy nói tên mình vào camera.
- Tôi là David Phillips.
- Chris Collins.
- Và Audra Collins.
(tiếng đập phá tiếp tục)
- David: Đây là nước Mỹ đấy ư?
- Chris: Uh-huh.
- Audra: Những gì mà các bạn đang xem lúc này chính là nước Mỹ đấy.
- Văn phòng Cảnh sát trưởng đây.
- Robert: Vâng, chúng tôi biết.
- Tốt, vậy thì mời tất cả ra ngoài.
- Robert: Được thôi.
Giọng nữ: Chúng ta không thể làm như thế, điều này không thể chấp nhận được. Và nó chỉ mới xảy ra. Chưa bao giờ có chuyện bịt cửa nhà sau khi đã trục xuất người ta và vứt đồ đạc của họ ra ngoài bãi rác. Có lẽ họ muốn báo cho chúng ta biết là họ đang tỏ ra quyết liệt hơn, bằng cách bịt cả cửa nhà. Đây là nhà của gia đình tôi. Đây là nhà của cha mẹ tôi. Tôi đã ở đây suốt 41 năm. Đây là ngôi nhà duy nhất của tôi. Nơi duy nhất tôi từng sống. Nó là nơi duy nhất-- sẽ mãi là ngôi nhà của tôi, bất kể ra sao đi nữa.
- Tôi chỉ là thợ mộc thôi.
- Giọng nữ: Ra thế đấy.
Giọng nam #1 : Sandra, họ đi rồi đây. Để họ đi.
- Giọng nam #2: "Tôi là thợ mộc". Thế thì sao?
- Thì tôi chỉ là thợ mộc thôi.
- Ừ, "mọi người nên trả tiền nợ đi",
- Chuyện này cũng có thể xảy ra với chính anh đấy.
Người thợ mộc: Đúng thế. Vậy mọi người nghĩ tại sao tôi lại làm việc này? Tôi cũng chẳng thích làm thế này, nhưng đó là công việc của tôi.
Sandra: Tôi chỉ nói là anh có thể làm cách khác được mà. Chúng tôi chỉ nói thế thôi. Chẳng có lý do gì cả...
Sandra: Anh cũng là dân lao động....mọi người ở đây ai cũng bức xúc thế, cẩn thận không lại tự làm khổ mình đấy. Chúng tôi sẽ chẳng sao cả.
Anh đe dọa chúng tôi đấy à? Mấy người nên biến ngay khỏi đây đi. Không chính mấy người sẽ là kẻ phải đau khổ đấy.
Dám nói là chúng tôi sẽ đau khổ à, chính các người sẽ phải đau khổ đấy.
Giọng nam: Rồi sẽ có môt kiểu nổi loạn nào đấy giữa những người chẳng có cái gì với những kẻ có tất cả mọi thứ. Tôi không thể nào hiểu nổi. Không còn tồn tại tầng lớp trung lưu nào nữa. Chỉ có những kẻ có tất cả mọi thứ và những người chẳng có cái gì. Chúng tôi phải dọn tất cả ra khỏi nhà và gói ghém chúng lại rồi rời khỏi đây trong vòng khoảng 30 ngày cho dù chúng tôi chẳng có chỗ nào để đi.
Giọng nữ: Chúng tôi tự thiết kế ngôi nhà này. Mảnh đất này là trang trại của gia đình tôi. Vậy là tôi mất cả một phần di sản tinh thần cùng với chúng. Tại sao người ta lại làm thế với những người lao động chăm chỉ như chúng tôi? Tại sao họ lại lấy đi tất cả? Họ lấy đi tất cả của chúng tôi. Chúng tôi chỉ là những người lao động trung lưu và cần mẫn cố kiếm đủ sống thôi mà. Chỉ cố để tồn tại thôi.
Khẩu Browning cũ. Khẩu súng lục của tôi. Súng của cha tôi, súng của tôi. (thở dài)
- (tiếng gõ cửa)
- Giọng nam: Phòng cảnh sát trưởng đây.
Tôi tưởng là 30 ngày chứ? Tôi có 30 ngày để thu dọn đồ đạc chứ. Người ta nói với tôi như thế mà.
- Không.
- Sao cơ?
- Lịch viết là hôm nay.
- Nhưng...
- Công văn quy định thời hạn là hôm nay rồi, chúng tôi phải trục xuất các vị ra khỏi đây vào lúc 9h sáng.
- Huh, vớ vẩn thật.
- Ừ, ông ta cũng thấy bất ngờ.
- Nhà thế là mất rồi.
Gã cảnh sát đó bảo là ngôi nhà đã được bán cho một người khác. Vậy là chúng tôi không sở hữu nó nữa, ai đó khác mới là chủ nhà.
Moore: Đây là chủ nghĩa tư bản, một hệ thống của sự lấy đi và cho lại--chủ yếu là lấy đi. Điều duy nhất mà chúng ta chưa biết ấy là khi nào thì cuộc nổi dậy sẽ bắt đầu.
Giọng nam: Mọi cách, chúng tôi đã thử mọi cách rồi...chỉ trừ có cướp nhà băng nữa thôi. Tôi đang nghĩ có khi cũng phải làm thế thật. Anh xem, đó là cách duy nhất để ai đó có thể lấy lại tiền của mình. Nếu bọn họ đã có thể cướp đi--như đã cướp của tôi. Thì tôi không hiểu tại sao tôi không thể cướp lại của họ.
Peter Zalewski: Đây là chiếc Hyundai Sonata thứ hai của tôi. Có lẽ tôi sẽ đổi cái mới trong năm tới. Và nếu có đổi, thì khả năng sẽ là một cái Sonata khác. Anh biết đây, tôi không phải là một kẻ mê xe cộ. Nếu phải chọn giữa một cái nhà với một con Mẹc ngang giá hoặc một con Bentley, thì tôi chắc chắn sẽ chọn cái nhà.
Moore: Hãy gặp Peter Zalewski. Tay buôn bất động sản đang lên ở Florida. Chúng ta vào đi.
Moore: Anh ta gọi công ty bất động sản của mình là Những con Kền kền Nhà đất. Có vẻ là một dấu hiệu rất tốt đấy. Đây là tờ thông báo tối hậu cho việc trục xuất. Gã chủ nhà này khả năng lớn là đã bị đuổi cổ khỏi đây bởi bên cảnh sát rồi.
Xin mời vào.
Moore: Peter làm việc chủ yếu với những khách hàng chuyên mua những ngôi nhà đã bị tịch biên và sau đó đem bán lại để kiếm lời. Căn nhà này rộng xấp xỉ 830 feet vuông...Cuối cùng thì những người đặt mua nó chủ yếu là những thân chủ mà chúng tôi đại diện...Giá của nó trên thị trường hôm nay
là 66,000 USD....Nghĩa là cơ bản chỉ có dân vét đáy mới mua nhà cỡ này.
Bọn họ chẳng có lòng trắc ẩn, cũng không đa cảm. Bọn họ chỉ biết tính toán trên những con số, thanh toán tất cả bằng tiền mặt, và lúc nào cũng tìm cách ép giá cắt cổ bất cứ tay chủ nhà nào bất kể tình cảnh của đám chủ nhà ra sao. Mọi người thường hỏi, ''Mua với giá cầm cố là gì?''
Thế này đây. Đây là cái mà bạn sẽ kiếm được.
Loài kền kền rất giống những người làm ăn vét đáy kiểu này chúng tới và dọn sạch đống xương xẩu. Vì phải xử lý quá nhiều vi khuẩn và tình trạng thối rữa, chúng phải nôn mửa ra chính cơ thể của mình dịch vị của chúng có thể làm sạch vi khuẩn. Kền kền thực ra không giết hại con mồi, chúng chỉ là những kẻ thu dọn kết quả.
Ông thích ngân hàng nào? Ngân hàng Hoa Kỳ nhé?
Tất cả những gì cần làm là nhập dữ liệu vào...và xong, xin mời.
Đây chúng ta có ngay 3,400 nhà tịch biên bởi Ngân hàng Hoa Kỳ. Quá tuyệt phải không!
Việc thu thập dữ liệu cung cấp cho chúng ta một cái nhìn từ bên trong của chiến trường, giống như là ta có một cái máy bay không người lái bay trên chiến trường Afghanistan hay Pakistan, hay lraq.
Giá yêu cầu là 355.
Lại bán được giá 840 nữa rồi.
Giảm giá một chút.
Bạn sẽ có hai...
Người của tôi sử dụng những dữ liệu này để có thể thâm nhập vào và chôm lấy những của cải này một cách hợp pháp và đạo đức, nhưng là lấy chúng với cái giá vét đáy trơ xương. Bây giờ là thời của việc tước đoạt. Nhìn kìa-- nhìn cái mái nhà ấy hoàn toàn biến mất. Nhớ là ta chẳng có trận bão nào trong vòng 5 năm trở lại đây. Xin mời đến chiêm ngưỡng tốc mái nhà kiểu Miami nhá!
Thế đấy-- CNTB chính là thế đấy, và điều này lý giải tại sao thông tin lại quan trọng.
Chúng tôi đến đó, cảnh báo họ về chuyện này. Và nếu họ muốn thì-- (làm dấu tay giả súng)
- Nhìn cái cửa sổ kìa.
- Nhìn thấy chưa?
Có vẻ nhà hàng xóm đã từng bị cháy. Đây đích thị là CNTB đấy.
- Vết cháy.
- Không biết có ai sống trong đó không...
Zalewski: Tất cả đều có ham muốn lợi dụng kiếm lời trên những bất hạnh của kẻ khác. Ai đó đã từng hỏi tôi, ''Có gì khác giữa ông và con kền kền?'' Tôi trả lời: ''Đơn giản. Tôi không tự nôn mửa ra người mình.''
Chủ đề của ngày hôm nay là: Chủ nghĩa tư bản là gì?
Chủ nghĩa tư bản?
Ồ, sao lại còn phải hỏi thế nhỉ?
Không phải là nó đã cho chúng ta mức sống cao nhất thế giới hay sao?
Chúng ta có quyền tự do được kiếm lời, tự do thành công, hoặc tự do thất bại.
CNTB chính là thế: một hệ thống của sự tự do kinh doanh.
Vậy hãy nói cho chúng tôi biết ''tự do kinh doanh'' nghĩa là gì?
Moore: Tôi đã tới gặp một người bạn, Wally Shawn, một nhà soạn kịch và thỉnh thoảng là một diễn viên nữa. Thật không thể tưởng tượng được!
Moore: Wally còn nghiên cứu cả lịch sử và chính trị và cả một chút cơ bản về kinh tế học nữa.Tự do kinh doanh là một khái niệm mà bạn có thể hình dung trong đầu như sau: Ở một thị trấn nhỏ có nhiều cửa hàng khác nhau. Và gã chủ cửa hàng tốt nhất là kẻ có nhiều khách hàng nhất.
Người dẫn: Đây là điều cốt yếu của hệ thống TBCN: Động cơ lợi nhuận. Người ta làm ăn là để kiếm lời.
Shawn: Gốc gác lý luận về CNTB là một cách thức rất khéo léo mà xã hội sử dụng để bỏ phiếu xem những hàng hóa nào mà nó muốn được sản xuất. Chúng sẽ được sử dụng làm gì? Nói chung là ta có thể sử dụng cách thức đó cho hầu hết mọi thứ. Xã hội bỏ phiếu.
Họ thích kem của anh chàng này. Còn kem của anh chàng kia thì họ không thích cho lắm, và họ không mua kem của anh ta, vì thế nó sẽ bị đào thải đi. Đối với tôi điều này là hợp lý.
Shawn: Luật lệ cơ bản của cuộc sống ấy là nếu bạn có của cải, bạn sẽ dễ dàng kiếm thêm nhiều của cải hơn. Rất nhanh, sẽ có những người trở nên giàu gấp 5 lần những người khác.
- Tự do kinh doanh.
- Cạnh tranh.
- Động lực lợi nhuận.
Moore: Cha tôi là một công nhân làm trong dây chuyền sản xuất của General Motors. Ông đã mua và trả xong ngôi nhà của chúng tôi trước cả khi tôi hết tuổi mẫu giáo. Chúng tôi thay xe mới 3 năm một lần. Thỉnh thoảng vào mùa hè chúng tôi lại tới New York chơi. Đây là tôi ở Phố Wall. Còn đây là tôi đang đạo diễn những thước phim đầu tay ở Hội chợ Thế giới. Chúng tôi học ở những trường Công giáo, chúng tôi có một cuộc sống tốt đẹp. Nếu đó là chủ nghĩa tư bản thì tôi cũng đã từng yêu nó...và tất cả mọi người cũng vậy. Trong những năm tháng ấy rất nhiều người trở nên giàu có và họ phải trả những mức thuế cao ngất ngưởng tới 90%.
90%? Phải. Thế mà họ vẫn có thể sống dư dả cứ như Bogie và Bacall. Còn chúng ta làm gì với tiền thuế của họ? Chúng ta xây biết bao nhiêu đập nước, cầu, đường cao tốc xuyên quốc gia, trường học, bệnh xá. Chúng ta còn đưa được cả một gã lên tận mặt trăng. Mọi thứ có vẻ đã đi theo đúng hướng.
Cha có một công việc ổn định, và mẹ thì cũng có thể làm việc nếu bà muốn, nhưng là không bắt buộc. Những gia đình trung lưu chỉ cần thu nhập của một lao động là đủ sống. Gia đình chúng tôi còn được miễn phí chăm sóc sức khỏe và răng miệng. Con trẻ có thể học đại học mà không cần phải vay ngân hàng một khoản nào. Mỗi mùa hè, cha tôi có đến 4 tuần nghỉ có lương. Hầu hết mọi người đều có một khoản tiết kiệm và rất ít nợ nần. Và khoản hưu trí của cha tôi thì được để riêng một nơi mà không ai có thể chạm tới. Nó được chuẩn bị sẵn sàng cho lúc ông nghỉ hưu. Chúng ta có tất cả những điều ấy là nhờ hầu hết đối thủ cạnh tranh công nghiệp chính của ta đã bị đập tan thành những đống phế thải.
Nền công nghiệp ô tô của Đức trông như thế này đây.
Còn đây là nên công nghiệp xe hơi của Nhật Bản.
Ai cũng thấy là trở thành số 1 thật sự quá dễ dàng nếu như bạn chả còn đối thủ cạnh tranh nào hết. À vâng, tất nhiên là không phải mọi thứ đều hoàn hảo. Vậy nên chúng ta chẳng ngại gì mà không thúc đẩy mọi việc với một chút cái này và một chút cái nọ... miễn là chúng ta vẫn có thể làm tầng lớp trung lưu. Và chúng ta có thể đảm bảo rằng con cái chúng ta sẽ còn sung túc hơn thế nữa. Nghe có vẻ là một điều tốt đẹp đối với chúng ta.
Chủ nghĩa tư bản--chưa ai từng làm được tốt như thế.
Và rồi, ngay khi chúng ta còn đang đắm say trong mối tình cuồng nhiệt với CNTB...
Phát thanh viên: Chương trình phim tối Chủ nhật của kênh ABC ''Con bạc'' sẽ được tiếp tục sau một bản thông báo trực tiếp của Ban Thời sự ABC. Chúng ta đang đứng trước một bước ngoặt của lịch sử.
Moore: Và kẻ phá bĩnh xuất hiện. Rất nhiều người trong chúng ta giờ đây trở nên sùng bái những lạc thú và hưởng thụ. Tính người đã không còn được quy định bởi những gì anh ta làm, mà bởi những gì anh ta sở hữu.
Đây không phải là một thông điệp của niềm hạnh phúc hay an lạc, mà là một sự thật, và là một lời cảnh báo.
Moore: Wow, thật là một kẻ rỗi hơi. Đã đến lúc phải cử một vị cảnh sát trưởng mới tới thị trấn......một người biết hành xử sao cho ra vẻ một tổng thống chứ. Ông ta phải biết cách xử lýđám công nhân muốn đòi hỏi tăng lương.
Hoặc đám đòi nữ quyền gây khó chịu suốt ngày lải nhải về Quyền bình đẳng giới của bọn chúng.
Ồ, tôi có thể giải quyết vấn đề chóng vánh thôi.
Một người biết cách làm tốt công việc.
Ronald Reagan xuất hiện từ những bộ phim hạng B và trở thành người phát ngôn nổi tiếng nhất thập niên 1950s.
Đây là một chiếc đài bán dẫn. Nặng chỉ vài au-xơ. Bạn có thể đút nó vào trong túi.
Bình rửa tay không cần nước Boraxo rửa sạch tất cả.
Ông ta đã tìm thấy cơ hội của mình còn Phố Wall thì đã tìm ra người mà nó cần. Các bạn thân mến, các nhà băng và tập đoàn có một kế hoạch rất đơn giản:
Ấy là tái tạo lại nước Mỹ để phục vụ cho bọn họ. Nhưng để thực hiện được điều đó cần phải có một người phát ngôn kiểu mẫu được bầu vào ghế tổng thống. Và đó chính là điều chúng ta đã làm vào dịp mồng 4 tháng 11 năm 1980.
...Tôi hứa sẽ điều hành một cách trung thực Văn phòng của Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.
Đám đông: Ronald Ronald Ronald...
Cảm ơn các bạn.
Moore: Đó là một giờ phút lịch sử bởi nó đánh dấu thời điểm các tập đoàn kinh tế Mỹ và Phố Wall gần như hoàn toàn nắm quyền điều khiển.
Thấy cái gã đứng bên cạnh tổng thống không?
Cái người trông giống như một tay quản gia ấy?
Tên ông ta là Don Regan, Chủ tịch của Merrill Lynch, tập đoàn môi giới tài chính giàu nhất và lớn nhất trên thế giới. Ông ta đảm nhiệm một vị trí then chốt trong Bộ Tài chính nhằm mục đích có thể ban bố những chính sách thuế mà người giàu mong muốn. Regan sau đó đã trở thành Chánh Văn phòng của Nhà trắng khi mà vai trò của Tổng thống bắt đầu nhạt dần.
Và họ nên trao cho tổng thống cái mà 43 vị thống đốc bang đã có: Quyền phủ quyết bộ phận.
- Và...
- (tiếng vỗ tay)
- Ngài cần phải nhanh lên đi.
- Ờ.
Moore: Ai mà lại có thể giục tổng thống phải nhanh lên?
Cái gã từ Merrill Lynch, chính hắn.

Mọi thứ ở Mỹ chẳng bao giờ còn được như xưa nữa. Đất nước từ đây sẽ vận hành như một cái công ty. Chúng ta sẽ nới lỏng dây cho con bò mộng.
(tiếng cổ vũ)
Moore: Và 4 năm sau đó, khi Reagan vận động tái tranh cử, tất cả đều là những khuôn mặt tươi cười và những câu chuyện vui vẻ.
Tôi thực sự cảm thấy chúng ta sẽ vượt lên trên trong phát triển dài hạn. Chúng ta đang trong xu thế đi lên và các xí nghiệp hoạt động mạnh mẽ hơn nhiều so với ngày trước. Chúng ta đã trở lại dẫn đầu.
Moore: Trên thực tế, cái mà Reagan lãnh đạo thực hiện chính là việc tháo rời và bán rẻ cơ sở hạ tầng của nền công nghiệp nước nhà. Điều này không phải để tiết kiệm chi phí hay bảo đảm năng lực cạnh tranh, vì các công ty lúc bấy giờ đều đã công bố những bảng kê lợi nhuận nhiều tỷ đô-la.
Không, điều ấy được thực hiện vì mục đích lợi nhuận ngắn hạn...và để tiêu diệt các tổ chức công đoàn. Hàng triệu người bị tước mất công việc và những người lao động còn lại thì phải làm việc vất vả gấp đôi. Nhưng tiền lương trả cho người lao động thì vẫn đóng băng. Những người Mỹ giàu có nhất có được mức thuế thu nhập giảm còn một nửa. Thay vì được trả một mức lương hợp lý, chúng ta được khuyến khích sống bằng những khoản vay nợ cho đến khi tổng số nợ tiền nhà của chúng ta lên tới gần 100% GDP.
Và thế là bùng nổ hàng loạt cá nhân bị phá sản. Chúng ta thấy cần thiết phải phong tỏa hàng triệu cư dân của chúng ta. Giá thuốc chống trầm cảm tăng với tốc độ tên lửa khi các hãng bảo hiểm và dược phẩm tham lam liên tục tăng chi phí dịch vụ sức khỏe. Tất cả đều là những tin mừng đối với thị trường chứng khoán và các CEO nước Mỹ.
Moore: Nửa thị trấn Flint giờ đây đều nhận trợ cấp của chính phủ dưới những hình thức khác nhau.
................................

Nếu bạn thích bộ phim này thì có thể hỏi cụ Gúc, tên tiếng anh đầy đủ của bộ phim là: Capitalism A Love Story.

(Xem tiếp phần 2 ở đây)

Tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam sẽ đi về đâu?

Đọc bài Rate cut II trên blog của bác Lê Hồng Giang, vòng qua blog Cavenui mới chợt nhớ ra là mình còn nợ bác Cavenui một câu trả lời. Chuyên môn chính của mình thì chắc chắn không phải là kinh tế và cá nhân mình không phải là doanh nhân. Dù chưa hỏi doanh nhân nào về tình hình kinh tế Việt Nam hiện tại và sắp tới nhưng mình đã được ngồi nói chuyện về tình hình kinh tế của Việt Nam với một (01) chuyên gia kinh tế có uy tín của Việt Nam và hiện ở Việt Nam. Ghi chép dưới đây là để trả nợ bác Cavenui:

Tình hình kinh tế Việt Nam đang ở trong tình trạng rất xấu. Có thể ví kinh tế Việt Nam hiện nay giống như một căn bệnh trong xương tủy, đến lúc nào đó khi có điều kiện bên ngoài thích hợp thì sẽ bộc lộ hết ra. Vấn đề tái cơ cấu nền kinh tế của Chính phủ đã được đưa ra với 3 vấn đề ưu tiên: tái cơ cấu ngân hàng, tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước và tái cơ cấu đầu tư công. Về cơ bản đó là những bước đi đúng, tuy nhiên trong quá trình thực hiện vấp phải 2 vấn đề rất lớn:

Thứ nhất là các chương trình tái cơ cấu trên được thực hiện quá gấp gáp. Từ cuối 2008, Thủ tướng đã giao cho Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương chủ trì và dự thảo chương trình tái cơ cấu nền kinh tế. Tháng 3/2009, dự thảo chương trình đã hoàn thành và nộp lên Bộ Kế hoạch Đầu tư để trình cho Chính phủ nhưng không nhận được phản hồi. Đến tháng 9/2011, chính phủ lại giao cho Bộ Kế hoạch Đầu tư chủ trì nghiên cứu xây dựng Đề án tái cơ cấu đầu tư, trong đó trọng điểm là đầu tư công; Giao cho Bộ Tài Chính cùng với Ban Chỉ đạo đổi mới và Phát triển doanh nghiệp nhà nước xây dựng Đề án tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước; Giao cho Ngân hàng Nhà nước xây dựng đề án tái cấu trúc hệ thống Ngân hàng. Từ 03 đề án trên, Chính phủ sẽ tổng hợp thành một đề án tái cấu trúc nền kinh tế. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định việc Chính phủ giao cho các bộ, ngành trên xây dựng đề án tái cơ cấu đã sai về mặt nguyên tắc bởi sự xung đột trực tiếp về lợi ích.

Thứ hai là cả 3 đề án tái cơ cấu trên không có sự phối hợp với nhau. Ngân hàng, doanh nghiệp và đầu tư công là 3 đỉnh của một tam giác kinh tế nên liên hệ cực kỳ chặt chẽ với nhau. Nếu cải cách được Ngân hàng thì sẽ hỗ trợ lại cho đầu tư công và cũng sẽ hỗ trợ cho việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước. Khi nghiên cứu kỹ 3 đề án tái cơ cấu, các chuyên gia thấy 3 cách làm đi theo 3 hướng khác nhau. Do vậy, nếu không có một sự điều phối mạnh (trên thực tế đến giờ là chưa có) thì chắc chắn việc tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam sẽ không đi đến đâu cả.

Đứng về góc độ cơ bản của kinh tế học thì căn bệnh của kinh tế Việt Nam đã ăn sâu vào trong xương tủy. Nhưng những công việc đề ra trong 3 đề án tái cơ cấu nếu làm tốt cũng mới chỉ giải quyết được bề nổi, chưa có phương án nào đi sâu giải quyết căn bệnh của nền kinh tế. Vì vậy, 3 đề án tái cấu trúc thực sự chỉ có một tác dụng nào đó và trong thời gian ngắn mà thôi. Chẳng hạn trong đề án tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: giải pháp duy nhất mà đề án này đưa ra là cổ phần hóa, sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước. Với cách làm như vậy thì căn bệnh của các Doanh nghiệp Nhà nước vẫn còn nguyên và đó không phải là tái cơ cấu. Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước phải làm thế nào để các doanh nghiệp Nhà nước hoạt động có hiệu quả.

Đó là những nội dung chính liên quan tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước mà trong đề án đã không "động chạm" tới. Và nếu không giải quyết được những nội dung căn bản đó thì câu chuyện tái cơ cấu Doanh nghiệp Nhà nước sẽ không có hiệu quả thực sự. Một trong những biện pháp đáng lẽ ra cần phải làm từ rất lâu là niêm yết tất cả các doanh nghiệp Nhà nước trên thị trường đại chúng. Nhà nước vẫn sở hữu 100% nhưng các doanh nghiệp này phải được chuyển thành các công ty đại chúng và đặt các doanh nghiệp này trong một môi trường hoạt động công khai minh bạch. Đây chính là một trong những cơ chế giúp cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và tương tự như thế đối với đầu tư công và với cải cách hệ thống ngân hàng.

Một điều rất quan trọng là phân định cho rõ, phân biệt giữa triệu chứng và nguyên nhân cơ bản. Đọc báo sẽ thấy thông tin nói thanh khoản ngân hàng có vấn đề, những biểu hiện của nó như lãi suất trên thị trường liên ngân hàng cao, hoặc là các ngân hàng không cho nhau vay, hoặc là sức ép để đẩy lãi suất lên ở thị trường tín dụng giữa các ngân hàng, giữa ngân hàng với người tiêu dùng….Các dấu hiệu trên có thể diễn giải theo 2 cách: một là thuần túy chỉ là thiếu thanh khoản, hai là mất khả năng thanh toán. Nếu như thiếu thanh khoản thì chỉ cần hỗ trợ thanh khoản là hết bệnh. Còn mất khả năng thanh toán tức là về cơ bản kỹ thuật là phá sản rồi, tức là khi bán hết tất cả các tài sản cũng không đủ để trả các nghĩa vụ nợ. Khi mất khả năng thanh toán, các ngân hàng cũng phải đi vơ vét trên thị trường làm cho lãi suất lên, làm cho thị trường trở nên cạn kiệt thanh khoản, nên biểu hiện bề mặt giống như thiếu thanh khoản nhưng thực tế chính là không còn khả năng thanh toán. Với tình hình hiện nay thì các ngân hàng thực ra đã phá sản về mặt kỹ thuật hay là mất khả năng thanh toán nhiều hơn là thiếu thanh khoản. Nếu chỉ chẩn bệnh là thiếu thanh khoản sẽ kê đơn sai. Vì vậy, có thể nói các biện pháp mà Ngân hàng Nhà nước đang thực hiện mới dừng ở bề mặt. Việc sát nhập một số ngân hàng hiện nay đang được Ngân hàng Nhà nước thực hiện theo cơ chế hành chính chứ không phải theo cơ chế thị trường. Khi Nhà nước đã tiến hành sát nhập, đã tham gia tiếp quản tức là Nhà nước sẽ lấy lại sở hữu và đứng ra giao cho một ngân hàng nào đó đứng ra tiếp quản coi như sở hữu nhà nước. Sau một thời gian tổ chức lại, thay đổi hệ thống quản trị và phương thức kinh doanh cho hiệu quả thì phải đưa lên đưa lên thị trường chứng khoán và bán cổ phần để lấy lại số tiền đã bỏ ra để đưa vào công quỹ mới đúng là cơ chế thị trường. Đó chính là hoạt động mua bán tài chính nhằm ổn định thị trường.

Thực tiễn ở Việt Nam đã có những kinh nghiệm để cải cách thành công với một ví dụ điển hình là lĩnh vực Viễn thông. Thời kỳ đầu tiên là sự độc quyền của VNPT (Vinaphone và Mobile phone) sau đó chỉ với sự tham gia thị trường của một công ty rất nhỏ như S Fone đã làm thay đổi thị trường bởi khi vào thì làm nóng lại thị trường, vì họ đưa ra những mức giá mà VNPT không thể nào mà định giá quá cao khi bán hàng nên đã tạo ra cạnh tranh. Hiện nay thị trường viễn thông cơ bản còn lại VNPT và Viettel, tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn có Beeline, có SPT, có GTel, có EVN Telecom, S Fone….Điều đó có nghĩa là vấn đề không thuần túy chỉ là sở hữu, hay vẫn là sở hữu 100% vốn Nhà nước nhưng mà cước viễn thông đã rẻ đi rất nhiều, chất lượng cao hơn rất nhiều, độ bao phủ rộng hơn rất nhiều. Nói cách khác, nếu như có áp lực cạnh tranh (ngay cả đối với các doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước) thì hoạt động kinh doanh mới thực sự có hiệu quả.

Ở một khía cạnh khác, tưởng là giống như lĩnh vực viễn thông nhưng về bản chất rất khác, đó là ngành điện. Hiện nay Petro Việt Nam chiếm khoảng 15-20% tổng sản lượng điện của cả nước trong đó chủ yếu là từ sản xuất điện khí. Nhưng EVN vẫn được giữ độc quyền hoàn toàn, độc quyền từ đường trục truyền tải điện cho đến khâu mua bán điện. Nếu bây giờ Nhà nước tạo ra sự cạnh tranh với nhau thì chắc chắn ngành điện Việt Nam sẽ phát triển hơn hiện nay rất nhiều. Mặc dù đã có đề án tách hệ thống sản xuất, truyền tải và kinh doanh điện nhưng tôi tin rằng cũng sẽ không đi đến đâu bởi trong đề án này thì Công ty mua bán và điều phối điện vẫn trực thuộc EVN. Tức là EVN vẫn là nơi quyết định mua điện của ai. Muốn thực sự tạo ra sự cạnh tranh thì Công ty mua bán điện phải độc lập, khi mà Công ty mua bán điện vẫn trực thuộc EVN thì chắc chắn Công ty này sẽ ưu tiên mua điện của EVN chứ không phải các doanh nghiệp sản xuất điện khác, chỉ khi nào rất thiếu mới mua của doanh nghiệp khác. Và như vậy thì hoàn toàn không có cạnh tranh lành mạnh.

Nhà nước thường nói các doanh nghiệp ngành điện, ngành than hay các doanh nghiệp Nhà nước chủ chốt khác đang hoạt động trong cơ chế thị trường nhưng trên thực tế thì không như vậy, đó là kinh doanh độc quyền có điều tiết của Nhà nước. Và khi kinh doanh độc quyền có sự điều tiết của Nhà nước thì vấn đề quan trọng nhất là thông tin phải minh bạch, ít nhất là với cơ quan điều tiết, chứ không nhất thiết đối với tất cả người dân. Thứ 2, trong các khâu của hoạt động kinh doanh độc quyền ấy không phải khâu nào nhất thiết cũng phải nhà nước nắm giữ. Chẳng hạn một khâu quan trọng trong ngành điện như trục truyền tải quốc gia, việc có 02, 03 trục truyền tải thì sẽ rất lãng phí. Chỉ cần một trục truyền tải, nhưng 2 khâu còn lại là sản xuất điện và kinh doanh điện thì hoàn toàn có thể xã hội hóa. Thứ 3, phải có một cơ quan điều tiết độc lập chứ không thể gắn cơ quan điều tiết đó với nhóm lợi ích.

Một cách tổng quan nhất là không hy vọng vấn đề lớn của nền kinh tế Việt Nam có thể được giải quyết bởi 3 chương trình tái cơ cấu này và sẽ vẫn không thể giải quyết được bởi không có một thủ lĩnh và một quyết tâm rất mạnh mẽ để giải quyết.

* update có bổ sung lúc 16h15. Title là do tớ tự đặt :)

Về cừu

Bài này là của Admin trang Lacai.org post trên Note của Facebook. Tớ đem về đây để ngẫm về cái sự "cừu" của chính mình :).

Về cừu

(Nhân xem Kony 2012, Việt Gốt Te Lần và những thứ khác.)

Không, cái các bạn cần lúc này không phải lòng tin. Các bạn cần phải tỉnh táo. Các bạn cần phải biết nghi ngờ.

Các bạn ngoan ngoãn như những con cừu, tội nghiệp như những con cừu. Các bạn bị tẩy não từ khi mới sinh ra, các bạn nhầm lẫn giữa chính quyền và đất nước, giữa con người và thần thánh. Đó không phải là lỗi của các bạn. Khi các bạn lớn lên một chút, các bạn đọc những thông tin trái ngược từ Dân Luận, Dân Làm Báo, Ít Xì Cà Phê các loại, các bạn như nghe tiếng sét giữa trời quang, các bạn lăn lộn đau đớn vì bị người ta lừa dối. Từ đó các bạn quay sang đả kích Đảng, đả kích chính quyền, đả kích cộng sản, đả kích Các Mác và Lê Nin và Xít Ta Lin và Mao Trạch Đông, các bạn hô hào “Bọn giết người, bọn đồ tể, quân sát nhân uống máu không tanh,” các bạn đem Thiên An Môn và cách mạng văn hóa và cải cách ruộng đất làm nhiên liệu, các bạn nghiến răng nhắm mắt mà căm phẫn mà hận thù. Lúc ấy, những con người từ nhỏ các bạn được dạy phải căm thù lại trở thành tia sáng chỉ đường cho các bạn, mỗi lời người ta nói ra các bạn xem như là sấm truyền. Những thần thánh tuổi ấu thơ của các bạn lại trở thành thằng hề, họ làm gì các bạn cũng thấy đạo đức giả, ngu xuẩn, độc ác, vô lại. Các bạn từ một cái chuồng cừu này chạy sang một cái chuồng cừu nọ, miệng be be, đầu hí hửng nghĩ mình được mở mang, đã sáng rõ, đã được mặt trời chân lí chiếu văng chim. Nhưng thật ra, các bạn vẫn là cừu. Cừu đi bên trái hay cừu đi bên phải cũng vẫn chỉ là cừu mà thôi.

Các bạn nghĩ, từ xưa đến nay, ai là những người có đức tin lớn nhất? Các bạn tưởng ông John Lennon ổng hát bài Imagine là ổng tin sao? Nhầm. Ổng còn không tin vào Beatles, ổng nói ổng chỉ tin vào ổng và Yoko. Đó là ổng nói vậy, nhưng tôi cũng không tin ổng nốt. Tôi nghĩ ổng còn không tin vào Yoko nữa kia. Làm sao ổng có thể tin vào một người nào khác ngoài ổng ra? Các bạn nghĩ Trịnh Công Sơn tin sao? Chỉ vì ổng uống nước mắm để trốn bị động viên, trốn hết chỗ này đến chỗ kia, để viết “Hôm nay tôi nghe có con chim về gọi?” Thật là hài hước. Những người có đức tin lớn nhất chính là những người đã xây nhà thờ, xây chùa chiền miếu mạo, những người sì sụp lạy cái cây bị sét đánh, những người mặt mày nghiêm trọng mà đồn nhau là có người đi được trên nước và chữa bệnh băng huyết, những người ném đá vào đàn bà có chửa, những người mang củi và châm lửa đốt cái ông bảo trái đất hình tròn và quay điên cuồng xung quanh mặt trời, những người tình nguyện ngồi vào máy bay tiêm kích thực hiện kamikaze, những người đã hi-jack thành công và lái chiếc máy bay đâm vào tòa tháp. Chính vì cái lòng tin ngu xuẩn ấy mà có chiến tranh, có thập tự chinh, có bom nguyên tử, có phát xít, có đồng minh, có hội nhóm cánh hẩu, có tất cả những thứ ghê tởm nhất trên thế giới này.

Các bạn xem một cái video 30 phút, các bạn khóc tu tu và trở thành nhà hoạt động xã hội năng nổ, các bạn hô “Hãy bắt Kony và đưa ra ánh sáng ôi ánh sáng ánh sáng của ta,” mặc dù hắn đã biến mất tăm từ rất lâu rồi, nay chỉ tồn tại như một con cờ chính trị, lẫn giữa dầu mỏ và hầm bà lằng các thứ khác. Các bạn xem Việt Nam Te Lần, các bạn chửi bới rủa xả con bé mười lăm tuổi không ra gì, các bạn bảo nó là đồ ngu con điếm, các bạn gọi mẹ nó là mặt ngựa; nguyên một xã hội cùng với ti vi báo đài bâu lại đánh một gia đình, đất con Lạc cháu Hồng ta mấy ngàn năm nay chưa thấy sự gì hèn hạ đến như thế. Không có một chút kiến thức về kĩ thuật nào, các bạn gửi tin nhắn khắp trên Facebook và Yahoo! Messenger rằng “Ai không đọc tin này là NGƯỜI KHÔNG CÓ TRÁI TIM! Em Diễm bị ung thư, mỗi lần tin này được đăng Microsoft sẽ cho em ấy hai trăm đồng,” các bạn làm như Microsoft người ta không cần phải cạnh tranh với Google và Apple nữa, người ta chỉ ngồi vắt giò trái qua giò phải mà quan tâm đến một đứa bị ung thư tinh hoàn ở Việt Nam. Các bạn cắm đầu và đít chạy theo số đông. Mà thật ra các bạn còn không chạy nữa kia, các bạn chỉ bị cuốn theo, như miếng rác trên xoáy nước. Cái đầu của các bạn cũng như cái đít của các bạn, nó u u mò mò, không hề có một tia lửa nào xoẹt ngang qua, như que diêm, mà đánh động rằng “Có khi nào tất cả những thứ này là một tấn tuồng không?” “Có khi nào mọi thứ không đơn giản như nhìn thấy trên YouTube hay không?” Các bạn bảo: “Ô hô, kệ nó chứ, ai lừa thì lừa, tôi cứ tin. Tin vô đuỵt, tin muôn năm!” Lòng tin đến với các bạn thật dễ dàng làm sao, thanh thản làm sao. Một bài hát, một cuốn phim, dăm câu nói truyền đời của những bậc triết gia mớ ngủ, những bậc thông thái vô tri cũng đủ làm các bạn ròng ròng nước mắt mà tim run chân đập rồi.

Không, cái các bạn cần lúc này không phải lòng tin. Các bạn cần phải tỉnh táo. Các bạn cần phải biết nghi ngờ. Van các bạn, cha mẹ các bạn đã tốn công tốn của sinh các bạn ra với một cái đầu hoạt động bình thường về mặt sinh học, với số lượng nơ ron thần kinh không thiếu không thừa, chỉ cầu mong cho các bạn biết suy nghĩ, để các bạn động não một chút mà biết rằng không có gì trên đời này là đơn giản. Các bạn không thể bắt một thằng tội phạm sừng sỏ đã tuyệt tích cách đây bảy tám năm bằng cách dán tên nó lên tường, các bạn cũng không muốn người ta lao vào nhà các bạn mà nói rằng “Để yên cho tao lùng sục thằng kẻ cắp,” cũng như ông Ngô đã nói với Mỹ “Nếu quý vị mang quân đội vào Việt Nam, tôi phải giải thích thế nào đây với dân tộc tôi?” Các bạn nên nghi ngờ những người đem sự hồn nhiên trong sáng của trẻ em vào để tăng trọng cho công cuộc hô hào của mình, ít nhất cũng bằng sự nghi ngờ đối với những người dùng trẻ em làm quân đội. Các bạn hãy đọc thêm một chút, nghiên cứu thêm một chút, để biết rằng đằng sau những đồ bẩn thỉu có những thứ hay ho, và đằng sau những điều tốt đẹp an lành lại thường có không ít những đồ bẩn thỉu.

Đất ta không cần cừu đâu, đã có quá nhiều cừu rồi. Dân ta càng tỉnh táo - tỉnh táo đến mức độ nghi ngờ cũng được, chả sao - Đại Việt ta càng sung sướng.

Lạy các bạn

Góp ý với Ngô Bảo Châu

Dạo này lười, vả lại cũng chả có gì hay ho hoặc bức xúc nên chả viết gì, bỏ mặc cho blog mốc meo. Bữa rồi có thấy bà con trên mạng léo nhéo vụ "trí thức" mà buồn cười quá nhưng cũng tự thấy mình không xứng trí thức nên chả dám lạm bàn. Tình cờ vừa đọc bài bên blog Hoà Bình thấy vui quá bèn xin cóp về (dù chưa được sự đồng ý của chủ nhà) để thư ngỏ này tới được với Anh Châu...he he.

Nguồn: Blog Hoà Bình

--------------------------

Anh Châu này,

Từ trước đến giờ tôi cũng nghĩ rằng trí thức là những người học cao hiểu rộng và đem được những kiến thức của mình làm ra những thành quả có ích cho xã hội, không có dính dáng tý gì đến các khái niệm phản biện, phản bác,phản đối, phản kháng, phản động ... gì cả. Quan niệm cá nhân của tôi thì vẫn luôn là thế, nhưng vào thời điểm này, khi anh nói phản biện không phải là tiêu chí để phong hàm trí thức thì tôi biết ngay, với các trí thức nước Nam (lưu ý kể từ câu này, tất cả những từ “trí thức” dùng trong bài đều có nghĩa là trí thức được phong kèm tiêu chí phản biện) anh mặc nhiên bị loại rồi.

Dưới đây là đoạn trích trong en-chai “nghe lóm được” tôi từng bốt trước đây, anh xem đi :

- Anh ơi, em có bằng thạc sỹ, vậy có được gọi là nhân sỹ trí thức không anh ?

- Ừm, ờ ... Mày có đi biểu tình lần nào chưa ?

- Dạ chưa.

- Thế thì đéo phải.

Đấy, ngôn ngữ bình dân thế chắc tri thức người nói cũng ở mức bình dân thôi, mà người ta còn nhận thức rõ ràng như vậy, đằng này anh đường đường là một nhà toán học cỡ thế giới mà nhận thức về trí thực thật là … chả khác gì tôi.

Cho nên dù không nổi tiếng như bọ Lập, người đã có thư góp ý “gửi Ngô Bảo Châu” , tôi vẫn mạnh miệng mà nói với anh là : anh còn dại lắm, có nhiều chuyện đáng tiếc về anh lắm.

Nhân có người viết bài “giá như Ngô Bảo Châu ...” thể hiện cái sự tiếc về anh mà tôi thấy còn quá thiếu, quá yếu vì chỉ thể hiện góc nhìn hẹp hòi phổ biến mà không thấy góc nhìn khác nào như họ tuyên bố cả, càng chưa hướng ra được cái gì lớn lao hơn, nên tôi muốn lặp lại và có bổ sung, như thế này :

Cái hồi anh viết cái thư can ngăn, tức là phản biện cái vụ bô xít ấy, hình như ngày ấy anh chưa có cái giải Phiêu-đơ gì đó nhỉ, mà anh đã nổi tiếng rồi, bao nhiêu người tán dương và kỳ vọng nơi anh một trí thức lớn xuất hiện. Thế mà, giá như anh làm cho đến nơi đến chốn. Đành rằng góp ý là một chuyện, còn quyết định thế nào là do người có trách nhiệm. Nhưng nếu quyết định cuối cùng trái ý mình mình phải có động thái thế nào cho đáng mặt trí thức nước Nam chứ. Sau anh đoạt thêm cái giải Phiêu-đơ kia, làm cả nước Nam mình vui như đội tuyển bóng đá được dự Uôn-cắp, nhưng mà tôi thật dù có Phiêu-đơ hay thậm chí Nô-beo thì anh cũng chả đáng xách dép cho bác Chi với bác Toàn đâu. Người ta toàn là nhà văn thôi, chả biết gì khoa học với lại kinh tế, mà vẫn phản biện cái bô-xít choang choác, phản không xong người ta lập ra cả một trang óeb để trường kỳ kháng chiến, và chẳng những kháng với bô-xít không mà kháng luôn mọi thứ, kháng các kiểu chính sách mà Nhà nước đề ra. Đấy, trí thức phải là như thế. Cỡ như anh nhẽ ra phải là người đứng đầu cái trang óeb ấy mới đúng, đằng này phản biện rồi người ta không làm theo thì anh cũng im luôn. Thành ra anh mới mon men đến gần bến bờ trí thức thì tụt mất.Tiếc quá.

Cái hồi được Nhà nước thưởng căn hộ ấy, giá như anh đừng nhận thì hay hơn, và hay hơn nữa nếu anh phát biểu vài câu như “tôi làm toán không phải để được cấp nhà” hoặc là “tôi không thể nhận căn nhà bằng tiền thuế của dân” ... đại loại là câu gì đó kiểu như “cái tát nhẹ” vào mặt Nhà nước thôi, thì hay biết bao.

Cái hồi Nhà nước giao thành lập Viện toán cao cấp giá như anh không nhận và dứt khoát phải kèm theo câu, nhẹ thì thế này “ không thể làm trong cơ chế này”, nặng đô hơn một tý thì “không thể làm trong ... thể chế này”, hehe, đại khái là phải hàm được cái ý bất hợp tác với chính quyền. Như thế là anh vừa nhẹ gánh, chả phải ôm rơm nặng bụng, mà tầm trí thức của anh sẽ tăng cao gấp bội phần.

Cái này mới là nặng ký nhất và có tác dụng lan tỏa vô biên anh Châu này, là giá như anh xuất hiện ở Bờ Hồ trong mấy tháng vụ hè thu năm ngoái, chỉ cần 1 lần thôi, bên cạnh các vị Sàm Chi A Diện Ngọc ... và chị Hằng thì ... thôi rồi, anh sẽ là TRÍ THỨC viết hoa, là THÁNH luôn chứ chả phải chỉ là nhân sỹ trí thức hàng đầu không đâu. Chẹp chẹp. Buồn. Tiếc.

Nếu mấy cái giá như trên đây mà thực xảy ra thì ắt hẳn việc anh trả lời trên báo Tuổi trẻ liên quan đến trí thức và phản biện đã không xảy ra, nên tôi không cần nói giá như với chuyện đó nữa.

Còn nhiều nữa nhưng thôi xin chỉ ra vài cái “giá như” thế để anh thấy, chẳng dám làm anh mất thì giờ nhiều.

Phàm cái gì mà phải dùng chữ “giá như” thì hiển nhiên là đáng tiếc, đúng không anh ? Cho nên tóm lại phần này là tiếc quá, tiếc quá.

Nhưng, cũng phải xin nói ngay là mọi chuyện vẫn chưa muộn anh ạ. Cơ hội cho anh để làm trí thức còn nhiều lắm, để tôi chỉ cho anh nhé.

Thứ nhất là chuyện nhà báo Hoàng Khương. Đồng ý là anh ở xa có thể không nắm rõ ngọn nguồn, nhưng với đầu óc toán học thì cứ theo logic thế này : Hoàng Khương chuyên viết bài “đánh” công an (giao thông). Nay công an bắt Hoàng Khương (về tội đưa hối lộ). Suy ra : Công an trả thù Hoàng Khương. Đấy, nó đơn giản thế thôi. Vậy anh chỉ cần phát biểu qua hình thức thư ngỏ cho chính quyền, hay chỉ cần phát biểu trên blog cá nhân của anh cũng được, phản đối việc “công an trả thù Hoàng Khương”, là xong. Chuyện điều tra, làm rõ hành vi của Hoàng Khương có đúng là vi phạm pháp luật hay không là việc của người khác, chả ai bắt anh phải làm đâu. Đừng có bảo “không nói về những gì mình không biết” nhé, trí thức lớn ở ta chả ai nói thế.

Thứ hai là chuyện nhà anh Vươn chống trả những người thi hành lệnh cưỡng chế thu hồi đất ở Tiên Lãng. Logic nó là thế này : chính quyền không động đến anh Vươn thì không dưng anh ấy lại chống ? chuyện cướp đất nếu có thì chỉ có chính quyền mới cướp được đất của dân, chứ dân nào dám cướp đất của chính quyền ? Vậy kết luận hiển nhiên là chính quyền Tiên Lãng cướp đất của anh Vươn và anh Vươn hành động chống trả bọn cướp. Thế thì anh còn e ngại gì mà không lên tiếng ? Hãy bênh vực anh Vươn và phản đối chính quyền Tiên Lãng, tiếp đó là phản đối chính quyền cao hơn Tiên Lãng, rồi tới chính quyền cao nhất luôn, bởi vì có cái cao nhất ấy mới có cái cao nhì, rồi mới có chính quyền huyện Tiên Lãng, đúng không anh ? Chuyện chính quyền Tiên Lãng sai ra sao, anh Vươn trái chỗ nào rồi luật pháp sẽ làm rõ. Nhưng anh thì đừng nói “hãy tin tưởng vào luật pháp” nhé. Với trí thức nước nhà bây giờ cái gì làm theo luật pháp mà cho ra kết quả trái ý họ thì dứt khoát luật đó là luật đểu anh ạ. Ở nước mình trí thức mà trông chờ vào luật pháp thì còn gì là trí thức nữa.

Nước mình lúc này thì nhiều chuyện lắm, nhưng anh chỉ cần tham gia 2 chuyện lớn trên theo góp ý của tôi, với cách nói hàn lâm của anh, là thừa đủ để nâng cấp anh thành đại trí thức rồi. Anh không phải dấn thân trong cộng đồng và xã hội tới mấy việc khác như chuyện ông Thanh thương cán bộ điện lực nghèo, ông Thăng đi xe buýt, hay chuyện xe cháy tại ai ... đâu, mấy việc ấy cứ để các trí thức Ba Sàm, Xuân Diện, bọ Lập, cu Vinh, Trương Duy Nhất, Buôn Gió, Mẹ Nấm, Bo-xíters … kiêm lo luôn là được rồi.

Cũng có người nhá nhá chuyện ông gì Sakharop bên Nga La Tư ra, nghe đâu vốn là một nhà khoa học lớn, nhưng chỉ được coi là trí thức sau khi nhảy ra làm nhà chính trị đối lập và góp công lớn trong việc làm sụp đổ Liên xô, chắc ngầm mong có một Sakharop của Việt Nam, mà người khả dĩ có thể thành Sakharop Vi-en lúc này ngoài anh Châu ra thì còn ai khác nữa. Nhưng tôi biết anh Châu còn mê toán lắm, đòi hỏi như thế nghĩa là bắt anh bỏ nghề để làm trí thức thì tôi không nỡ, nên thôi anh cứ vừa làm toán vừa làm 2 việc trên là được rồi, vẫn làm nghề mà vẫn được phong hàm trí thức anh ạ.

Tôi biết anh có thư gửi bọ Lập nói rằng anh không care chuyện anh có là trí thức hay không nên mấy lời góp ý trênchẳng hy vọng gì được anh tiếp thu. Nhưng thật lòng từ hôm anh chuyện trò với báo Tuổi trẻ đến giờ tôi thấy mấy trí thức trong nước và việt kiều ném đá anh ghê quá, cái này chắc anh biết, nên mới nghĩ đến chuyện phải nói với anh vài lời, mà cũng là mới nghĩ vậy thôi. Chỉ đến khi thấy đến người hiền lành, mực thước và chưa đạt chuẩn trí thức như bác Văn Công Hùng (theo cảm nhận của riêng tôi qua blog bác ấy) mà còn thở dài trách anh là “ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”, chuyện này chắc anh chưa biết vì nó chỉ thoảng qua trong một bài viết chẳng liên quan gì đến anh, thì tôi mới quyết định phải viết ra đấy anh Châu ạ.

Đấy, vài lời góp ý, làm theo hay không là tùy anh. Nhưng tôi thật, anh mà không nghe tôi thì dám chắc anh không còn đất trong cái vietnamese invisible society này đâu.