Linh tinh về sách

Hẹn hò cafe với Lan Phương và Lê Sơn để trao đổi sách vào sáng thứ 6 mà đến tối thứ 5 bị viêm họng rồi sốt nên đành nhắn tin delay. Ai dè ốm đau mà như người giả bệnh, sáng ra thấy hết sốt không muốn nằm nhà nên lỡ dịp cafe với Lan Phương mà chỉ cafe với Tuấn Hoàng và Lê Sơn. Kết thúc cafe chuyển qua ngồi bia trưa ở 33 Nguyễn Trung Trực thì có thêm anh Trương Thái Du.

Quay lại chuyện sách, bữa rồi có hứa Lê Sơn sẽ đưa nó mượn 2 cuốn (mà thực ra là 3), ấy là 2 cuốn Kinh tế học vi mô và Vĩ mô mình mua ở 180 Bà Triệu. Nhớ bữa mua cuốn ấy cười chết đi được: Trước Tết ghé hỏi lão bán sách lão bảo 100 nghìn/2 cuốn nhưng không đủ tiền đành đi về. Sau Tết lượn qua lão quát lên 120 nghìn, hỏi sao trước Tết giá khác giờ lại giá khác? Lão bảo bánh trưng trước Tết mày thích ăn giờ thì ngấy - thế nên trước khác, giờ khác! Đành móc túi mua. Thực ra, trước đây vì cãi nhau với cô bạn học KTQD nên mượn về đọc để cãi nhau, không ngờ lại thích nên mới kiếm mua.












Ngồi uống bia, thì Lê Sơn lại quan tâm về Rừng nên nhớ ra cuốn sách em Thủy đã từng mách mình đọc khi mình cũng tập tành hỏi về rừng, cuốn "Tiết thanh minh". Ngoài
















Còn cái cuốn "Nếu đi hết biển" mà em Lan Phương muốn mượn thì thực ra có 5 cuốn do anh Hoàng Khởi Phong (chủ NXB Thời Văn) tặng cho, giờ chỉ còn có 1 cuốn vì bị bóc lột hết rồi. Nó đây:

















(Hình này lấy trên mạng, không phải hình mình tự chụp)

Nhân tiện lục sách cho Lan Phương với Lê Sơn và cũng là để dọn sách ra "trao đổi" như kiểu bạn Mun, phát hiện ra thằng Hoàng, có sách mà có khi chính nó cũng đếch biết, đành phải móc ra để riêng cho nó:













Nhân tiện, học tập mô hình "trao đổi sách" của bạn Mun, mình post ảnh một số cuốn sách dư dùng có thể cho, tặng và trao đổi tùy các bạn. Cứ theo thứ tự comment đặt chỗ nhá!


































































Còn đây là "khoe hàng" nhá, sách này không đổi, cho tặng đâu nhá :)













List sách cho, tặng, trao đổi:

1. Tiền tệ ngân hàng và thanh toán quốc tế (Lê Sơn)
2. Cẩm nang nghệ thuật quản lý
3. Nếu bạn muốn du học ở Hoa Kỳ (tập 4: Thông tin cần thiết khi sống và học tập ở Hoa Kỳ)
4. Hiểu bệnh để phòng trị bệnh
5. Tâm lí học Dạy học
6. Những phương pháp dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học (mẹ Khuê)
7. Xã hội học Đại cương
8. Nhập môn Triết học
9. Một số vấn đề về Trí thức Việt Nam (Lan Phương)
10. Tâm lí học trí khôn
11. Cơ sở văn hóa Việt Nam
12. 7 bước đến Vật lý hiện đại
13. Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại (2 tập)
14. Nhà nho tài tử và Văn học Việt Nam
15. Đại cương Lịch sử tư tưởng Trung Quốc
16. Vui với cuộc đời (Trần Đình Bá)
17. Thế giới phẳng (bạn Diệp)
18. Đông Tây kim cổ tinh hoa
19. Chạng Vạng
20. Trăng Non
21. American Theatre
22. Chân dung nước Mỹ
23. Martin Heideger và tư tưởng hiện đại (bà Cầm)
24. Nhận định (tập 2 của Nguyễn Văn Trung)
25. Doanh nhân và vấn đề Quản trị Doanh nghiệp
26. Chuyện quản trị Doanh nghiệp
27. Design và layout (2 tập)
28. Chăm sóc da mặt (Lê Sơn)

Có một số bạn comment nhận sách trên blog nhưng cũng có một số bạn comment nhận sách trên FB nên các bạn chú ý những cuốn in nghiêng nhá!

P/S: Sao toàn thấy các bạn nhận sách tặng, cho thôi thế nhỉ? chả thấy ai trao đổi cả thế...hic hic.

Sự tích các loài

Bài viết đưới đây được lấy từ blog Daysss 

Có thể đấng tối cao đã ghen tức với cuộc sống độc thân mà thằng đàn ông do ngài tạo nên đang hưởng, ngài đã tạo ra đàn bà kèm theo một giấy đăng ký kết hôn để thằng đàn ông được nếm đủ mọi cảm xúc và tiến hóa thành con người hiện đại hôm nay. Trước đây, khi ngài chưa tạo ra giấy đăng ký kết hôn thì loài người (đàn ông) chỉ biết đến chơi game, uống bia và nằm ngủ. Đấy là thời kỳ ngài cho chạy bản thử nghiệm loài người. Bản báo cáo thử nghiệm cuối cùng gửi về cho ngài viết vỏn vẹn một dòng “Bọn nó sống như thiên đường”. Từ đó ngài tạo ra loài vợ (đàn bà). Ban đầu ngài chỉ tạo ra 3 cá thể trong phòng thí nghiệm định hôm nào mát trời cho chạy thử, nhưng sau một đêm, ngài đã không thể chợp mắt được vì quá ồn ào, ngài đã tống cái tập thể gồm 3 cá thể ồn ào đấy xuống trần gian mà bỏ qua giai đoạn chạy thử. Với cách làm sai lầm ấy, chúng ta đang có một hành tinh đầy mâu thuẫn ngày nay. Bọn loài người bắt đầu phải đi làm, chúng phải thức dậy mỗi sáng và bắt đầu phân chia lao động. Thằng thì chế tạo điện thoại, thằng lo nghiên cứu thời trang, lo việc buôn bán, ngân hàng… 

Rồi có thêm nhiều nhu cầu khác sinh ra, vì lúc xuất hiện loài vợ thì loài người mới bắt đầu biết nói dối nên mới sinh ra những nghề như họa sỹ, phóng viên, nhà văn, nhà nghiên cứu lý luận và phê bình… Lúc tạo ra loài vợ, vì không qua thử nghiệm nên đấng tối cao đã quên đặt lincesne cho chế độ sinh sản nên loài người càng chịu nhiều áp lực hơn, càng phải cạnh tranh nhiều hơn. Từ đấy mới xuất hiện bọn lừa lọc như môi giới nhà đất rồi bọn kiến trúc sư… 

Khi chạy thử nghiệm loài người đã thể hiện một năng lực ăn chơi không mệt mỏi. Những ván game thâu đêm suốt sáng, những bàn bia đầy ắp tiếng cười, tiếng chém gió nổ giòn trong hạnh phúc. Khuôn mặt của loài người lúc đấy luôn tươi cười, đầu thì không bao giờ có tóc bạc, mắt lúc nào cũng sáng ngời vì chúng được ngủ thả phanh vào bất cứ giờ nào chúng thích. Vì thế nên não người lúc đấy cũng ít khi được mang ra dùng. Lúc đấy trên hành tinh thậm chí không bao giờ có tiếng cãi cọ chứ đừng nói là biểu tình chống Trung Quốc, loài người trên khắp hành tinh là bạn bè anh em cùng một chủng tộc. Cấp lãnh đạo loài người thời đấy là giám đốc nhà máy bia, giám đốc nhà máy thuốc lá và giám đốc nhà máy sản xuất game và linh kiện chơi game. Ba nhân vật quan trọng này đã kiểm soát thế giới luôn hòa bình vì họ có tất cả những gì thế giới cần. 

Chức năng để kết nối loài người và loài vợ theo trong bản thiết kế ban đầu của đấng tối cao là một nút bấm trên ngực loài vợ, nhưng trong lúc vội vàng đấng tối cao đã đánh rơi toàn bộ lọ thuốc cảm xúc lên cơ thể loài vợ. Loại thuốc này khiến loài người phải bị phụ thuộc và dần dần biến thành nô lệ, đôi khi có những tên bị kháng thuốc đã thoát khỏi sự cai trị của loài vợ. Bấy giờ mới xuất hiện những dòng tu, những nhà chùa, nhà thờ và nhiều đấng tối cao rất mơ hồ được dựng tượng. Dần dà xuất hiện một loài mới là loài gay, một loài biến thể do kháng thuốc sinh ra, một biến thể mà đấng tối cao không bao giờ lường trước được. Biến thể này xuất hiện như một cái tát vào mặt ngài, như một lời tuyên bố gửi thấu trời cao “Chúng tôi không cần loài vợ…!”. 

Cũng vì kháng thuốc cảm xúc nên chúng sinh ra cảm xúc mới là yêu lẫn nhau mà không cần đến chức năng sinh sản. Loài này cũng bị mất đi nhiều tính năng ăn chơi của loài người truyền thống, chúng là những biến thể bất đắc dĩ ! Tôi vẫn đang hằng ngày chống chọi lại cái định mệnh nghiệt ngã mà đấng tối cao đã ban cho trong cơn nóng giận, ngài đã tạo ra quá nhiều loài vợ, quá nhiều cảm xúc. Chúng như chực cướp đi của tôi từng phút giây chơi game, uống bia và ngủ. Làm sao để sống hòa bình với các loài trên thế giới này mà không hy sinh khả năng ăn chơi của loài người là một đề tài tôi đang nghiên cứu. Hy vọng khi nghiên cứu thành công đề tài này tôi sẽ trở thành đấng tối cao và cai trị hành tinh này trong hòa bình. 

Đây chỉ là bản thử nghiệm.

Vài kinh nghiệm nhỏ khi đi rừng ở Nam Cát Tiên

Sau chuyến đi Bàu Sấu - Vườn Quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai) vừa rồi cũng có được vài kinh nghiệm khi đi bộ xuyên rừng xin được chia sẻ với các bạn. Từ Vườn Quốc gia đi đến Bàu Sấu là 15km, tuy nhiên nếu bạn chịu khó liên lạc trước với Trung tâm để đặt xe ô tô thì bạn chỉ phải đi bộ 05 km cuối cùng xuyên rừng mà thôi vì xe ô tô sẽ chở các bạn tới tận bìa rừng. Mặc dù chỉ 05 km đi bộ xuyên rừng không quá khó khăn và gian khó nhưng nếu áp dụng vài mẹo sau thì các bạn sẽ được thoải mái, thanh thản đi rừng nghe tiếng chim hót, ngắm cây rừng mà không phải lo nghĩ đến việc lo vắt cắn.

- Bạn nên mặc quần dài và dày (khuyến khích quần Jean) để khi trượt ngã vì đường trơn sẽ hạn chế tối đa xây xát. Nếu mặc quần sort hay quần lửng cũng không sao nhưng bạn nên bôi thuốc chống vắt lên giày bởi nếu không vắt sẽ bò lên chân bạn mà đốt.

- Bạn nên mặc áo thun (khuyến khích vải 100% cotton) để có thể hút mồ hôi khi đi đường. Nếu không bôi thuốc chống vắt thì bạn nên bỏ áo trong quần để tránh vắt chui qua quần áo mà leo lên lưng bạn.

- Bạn nên đi giày vải với tất (vớ) dài, không nên sử dụng tất ngắn đến mắt cá chân vì bạn sẽ phải dùng tất trùm lên chân quần.

- Để chống vắt hiệu quả (cách này do các anh kiểm lâm Bàu sấu mách cho) bạn chỉ cần bôi thuốc DEP lên xung quanh giày vải. Vì đây là loại thuốc bôi và nóng nên có thể gây hỏng đối với các loại giầy da và giả da. Công dụng chính của DEP là chữa ghẻ nhưng giờ thì nó lại có thêm công dụng trị vắt nữa đấy.

Để biết thêm thông tin chi tiết về Vườn Quốc gia Cát Tiên mời các bạn vào đây.

Cơn nghiện của báo chí Việt Nam

Những note dưới đây chỉ là ý tưởng, cảm xúc chứ chưa hẳn thành ý, thành bài mong bạn bè xá cho vì tội lười.

Nghiêm túc mà nói thì báo chí viết về các vụ án giết người man rợ ở VN đã có từ rất lâu, ngay từ khi còn bé thì tớ đã được nghe vụ "chặt đầu" ở hồ Văn Chương. Tuy nhiên, ở thời đại đó mức độ lan truyền của báo chí còn bị nhiều hạn chế, sau đọc báo là truyền miệng nên mức độ ảnh hưởng đến người đọc là có giới hạn.

Sau vụ "sát thủ" Nguyễn Đức Nghĩa chặt người yêu ra thành nhiều khúc được đăng tải trên báo chí rồi đến vụ cô bồ giết người tình trên xe Lexus thì báo chí VN có vẻ như đã cảm thấy mức độ "ghê rợn, lạnh lùng" đã được tăng lên nên vụ án cướp của giết người ở Bắc Giang vừa qua đã được báo chí VN "nâng đô" lên khá cao. Để cho khách quan thì cũng nên nhìn nhận cho đầy đủ 2 mặt của vấn đề: Người đọc luôn tò mò và hiếu kỳ trước các thông tin vụ án và báo chí luôn chạy theo sự kiện để phục vụ bạn đọc. Tuy nhiên nhìn ở góc độ đạo đức nghề báo (thứ này hiếm) thì có vẻ như chính báo chí đã tạo ra cơn nghiện cho bạn đọc và cũng là cơn nghiện của chính mình trong những "sự kiện" mang tính giật gân, câu khách. Đổ trách nhiệm cho bạn đọc là việc làm dễ nhất của một nhà báo.

Có lần có 01 PV trẻ ở báo TT hỏi ý kiến tớ về việc clip nữ sinh đánh nhau trên mạng và góc nhìn của báo chí, tớ bảo rằng: Ngày nhỏ bọn con trai con gái thuở học sinh như tớ đánh nhau suốt, cũng bứt tóc vò tai, đấm đạp như lũ nhóc bây giờ thôi nhưng vì thời ấy không có điện thoại quay phim được và cũng không có youtube như bây giờ nên mức độ thông tin còn hạn chế. Việc lên án những hành động như vậy là cần thiết nhưng cần chú ý đến tính giáo dục. Nếu chính các cơ quan báo chí lên lớp dạy bảo lũ trẻ không nên làm như vậy mà cũng đăng lại các clip đó thì cũng chả khác gì việc tuyên truyền cho lũ trẻ nên làm vậy để nổi tiếng cả. Hôm nay có thể có clip học sinh đánh nhau ở Hà Nội thì ngày mai sẽ có clip học sinh đánh nhau ở Bắc Giang, Thái Nguyên....Hôm nay, PV có thể viết bài về clip này thì sẽ phải rình xem có clip nào mới để viết bài tiếp (viết bài về clip dễ quá mà :) )....

P/S: Chuyện về cái clip giả mạo con trai Phạm Nhật Vượng cầu hôn sắp tới sẽ có nhiều chuyện hay lắm đấy...

Nghĩ về trí thức Việt Nam

Ý nghĩ về trí thức Việt Nam đến với tớ khi đọc bài viết "Chúng tôi đi gặp Bộ Ngoại giao" của GS Nguyễn Huệ Chi. Trong bài viết này GS Nguyễn Huệ Chi kể lại câu chuyện ông cùng với bạn bè của ông là các nhân sỹ trí thức (tất nhiên) như GS Phạm Duy Hiển, GS Hoàng Tụy, TS Nguyễn Quang A, TS Nguyễn Xuân Diện…đi gặp Bộ Ngoại giao để nghe giải đáp về những kiến nghị mà các trí thức này đã ký gửi Bộ Ngoại giao. Tuy nhiên cuộc gặp bất thành vì Bộ ngoại giao chỉ mời 04 người trong số 18 người đã ký tên dưới Bản kiến nghị; Bộ Ngoại giao đã không cử người sang tận quán Café Trung Nguyên (đối diện với Bộ ngoại giao) để mời những người đã cùng ký tên vào Bản kiến nghị sang cùng làm việc; Người trả lời những vấn đề kiến nghị là ông Trần Duy Hải - Phó Ban Biên giới - chứ không phải là Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn….

Đọc xong câu chuyện này tớ cảm thấy thật buồn vì những người được gọi là trí thức ở trên đã làm tớ thất vọng. Với tâm huyết cao cả của mình với tinh thần cao thượng của mình như vì dân vì nước, đại diện cho nhân sĩ trí thức của đất nước (mặc dù chả ai nhờ họ đại diện cả)…họ đã ký vào một bản kiến nghị yêu cầu Bộ Ngoại giao phải cung cấp những thông tin về việc Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn đã bàn thảo những gì với Trung Quốc (đấy là tớ tạm gác chưa bàn việc kiến nghị ấy đã hay chưa, đã đúng chưa…). Và tất cả những tâm huyết ấy, tấm lòng cao thượng ấy đã bị chính họ sổ toẹt chỉ với những lý do tầm thường như trên. Và cũng chính những lý do để từ chối cuộc gặp với Bộ Ngoại giao của họ đã cho tớ thấy chính họ cũng thật "tầm thường" và "thực dụng". Cái tôi của họ quá cao, cao hơn tất cả những tâm huyết và tinh thần cao thượng của chính họ. Mặc dù so sánh luôn là khập khiễng nhưng chính những việc họ đã làm ở trên khiến tớ chợt nghĩ đến một sự kiện vừa mới đây được giới truyền thông VN ầm ĩ, dư luận xã hội lao vào mổ xẻ: "Người mẫu Ngọc Quyên nude vì môi trường".

Thay lời kết cái note này, tớ xin dẫn lại ý kiến của một nhà văn nữ đã từng phát biểu về trí thức Việt Nam từ năm 2000:

"Về chủ quan, người Việt Nam không có truyền thống đem cả một dân tộc ra mà tự phê bình. Một trong những lý do vì sao như vậy cũng là ở chỗ, khi người ta đã suốt cả một số phận luôn luôn đội sổ thì lòng tự tin thực sự chẳng còn gì lớn lắm. Ðấy là tôi muốn nói đến một lòng tự tin thực sự, chứ không phải cái thứ tự tin theo kiểu vừa đánh võ mồm vừa run trong lòng, hoặc là thứ tự tin lưu manh, cứ kích nhau lên để hòng vụ lợi cho mình. Rõ ràng là tự phê bình đòi hỏi một lòng tự tin lớn. Tôi cứ nhìn cái cách tự tra vấn mình, tự hành hạ, tự truy tội, tự xỉ vả mình của một dân tộc như dân tộc Ðức này mà phải nhận ra rằng: phải là một dân tộc đã đạt được nhiều thành tựu đến mức nào mới dám làm cái việc cũng rất ư quí phái là tự phê bình mình như vậy... Vậy dân tộc Việt trọn gói thì không có lỗi gì đáng kể, nhưng một bộ phận, bộ phận đầu sỏ của nó thì bao giờ cũng luôn luôn là đầu mối của mọi tai họa. Bộ phận đó, như chúng ta thường xuyên được nghe nói, bao giờ cũng là chính quyền, là lực lượng thống trị... Lúc thì chính quyền Bắc thuộc, lúc thì là vua quan nhà Nguyễn chịu trách nhiệm, lúc thì chính quyền thực dân Pháp chịu trách nhiệm, lúc thì bè lũ Mỹ-ngụy. Và bây giờ, không có chính quyền nào khác hơn là chính quyền cộng sản, thì chính quyền cộng sản chịu trách nhiệm. Bảo đúng thì tất nhiên là đúng. Nhưng như vậy có kỳ cục lắm không? Chẳng lẽ trước năm 1945 nạn đói xảy ra là do phong kiến thực dân, còn bây giờ nạn đói xẩy ra là do cộng sản hay sao? Chẳng lẽ cái thói chạy chọt, vây cánh, cửa quan, cửa quyền, bợ đỡ... rất nổi tiếng từ thời cụ Ngô Tất Tố cũng tại cộng sản hay sao? Chẳng lẽ văn chương Việt Nam cả một thế kỷ 15 chỉ được một ông Nguyễn Trãi, cả một thế kỷ 16 hầu như cũng toàn nhạt nhẽo và trung bình cả thì cũng tại cộng sản hay sao? Một trong những nhà phê bình văn học sắc sảo nhất của Việt Nam ở hải ngoại, anh Nguyễn Hưng Quốc, hiện là giảng viên của trường Ðại học Victoria tại Úc, cách đây 10 năm có viết một cuốn sách nhan đề Văn Học Việt Nam Dưới Chế Ðộ Cộng Sản. Trong đó anh đi tìm câu giải thích cho tình trạng kém cỏi tẻ nhạt của văn học miền Bắc trong những vấn đề của chế độ xã hội chủ nghĩa và hệ thống lý luận mác-xít. Ðiều đó tất nhiên có nhiều phần đúng, nhưng chưa đủ. Những năm sau này anh Nguyễn Hưng Quốc đi đến một nhận xét hết sức khổ tâm là văn học Việt Nam ở hải ngoại tồn tại ở các chế độ dân chủ, tự do, hoàn toàn không phải dính líu đến hệ lý luận mác-xít, hệ kiểm duyệt cộng sản, hoàn toàn không liên quan đến bộ máy tuyên truyền chính trị chính thống, nhưng cái văn học ấy cũng không khá gì hơn, cũng trì trệ, lạc hậu, bảo thủ và tẻ nhạt. Tất nhiên là tẻ nhạt theo một kiểu khác. Vậy lời đáp nằm ở đâu?

Việc phê phán cái xã hội nghèo đói, loạn tặc, nhiễu nhương, tạm bợ, không có phương hướng ở Việt Nam, tất nhiên có thể gắn với việc phê bình chính quyền lãnh đạo. Thế cái xã hội của người Việt ở ngoài nước, tại cộng đồng hải ngoại, không có mặt sự lãnh đạo của chính quyền cộng sản mà cũng đủ những phẩm tính tương tự thì chúng ta biết phê phán trên cơ sở nào? Rõ ràng có những vấn đề thuộc về văn hoá Việt Nam, những vấn đề nghiêm trọng, không thể qui vào một chính thể, tập đoàn hay đảng phái thống trị nào, nó là những hằng số xuyên suốt cả số phận dân tộc Việt Nam, bắt đầu thậm chí từ Lạc Long Quân, nếu như có ông ấy và bà Ấu Cơ. Và nếu đã mở hồ sơ văn hoá Việt Nam ra mà xét thì có thể nói là ở ngay trang đầu chúng ta đã gặp một thành phần không thể không gặp, đó là trí thức Việt Nam."...

tiếp tục...NUDE VÌ MÔI TRƯỜNG VÀ KHOẢNG CÁCH TRONG TRUYỀN THÔNG

Note của Khải Đơn trên Facebook.




Tuần trước tôi đã nói về khái niệm Media Feeding Frenzy, với câu chuyện của những người nổi tiếng, trong đó có chuyện người mẫu Ngọc Quyên nude vì môi trường.
Vì độ “hot” của đề tài này, tôi lại tiếp tục nhớ về cô. Có 4 bài báo sau: “Ngọc Quyên nude 100% để...bảo vệ môi trường”(Vietnamnet); “Siêu mẫu tuyên bố sẽ “chịu và chấp nhận” tất cả những lời chê, chửi bộ ảnh nude của mình” (afamily.vn), “Ngọc quyên nude: bảo vệ môi trường hay gây sự chú ý?”(giadinh.net), “Tác giả bộ ảnh Ngọc Quyên nude toàn thân nói gì?” (Vietnam+) Tôi chọn 4 bài viết này vì nó đi theo tiến trình thời gian của diễn biến vấn đề, theo sự quan tâm của độc giả và sự đeo bám của truyền thông.
 
Bài viết thứ nhất của Vietnamnet mô tả câu chuyện, phỏng vấn một vài quan điểm của Ngọc Quyên khi cô quyết định tung bộ ảnh này ra công chúng. Đây là bài viết cung cấp thông tin bình thường, tất nhiên là “hot” hơn nhờ vào bộ ảnh chen lẫn các lời giới thiệu đơn giản.
 
Trong một bài luận tên “Proper Distance: Towards an ethics for cyberspace” của tác giả Roger Silverstone, ông có đề cập đến câu chuyện tương tác của người đọc và đối tượng được mô tả trong sự kiện truyền thông. Đối tượng được mô tả trong sự kiện truyền thông ở đây là Ngọc Quyên. Sau bài viết mô tả trên Vietnamnet, như cách thức một bài thông tin thông thường trên mạng, khán giả sẽ đòi hỏi nhiều hơn từ câu chuyện này, vì tò mò, vì muốn hiểu thêm, và cả vì phán xét cô người mẫu này với hành vi ấy. Sự đòi hỏi này được học giả Silverstone gọi tên là khoảng cách. Roger viết trong tiểu luận của mình như sau: “Khoảng cách thích hợp là khái niệm mang tính phê bình hàm chỉ và liên quan đến việc tìm kiếm đầy đủ thông tin và thấu hiểu về người khác hoặc văn hóa khác để có trách nhiệm và quan tâm hơn đến nó, cũng như để có thể kích hoạt các hành động, từ việc có đầy đủ thông tin, và ngược lại sẽ gây tác động đến sự kiện đó. Chúng ta phải ở gần, gần gũi nhưng ko quá gần, phải đứng xa, nhưng ko được quá xa.”
 
Trong nhu cầu tìm kiếm thêm thông tin này, bài viết tiếp theo, phỏng vấn người mẫu Ngọc Quyên, sau khi phản ứng dữ dội của khán giả được tung lên khắp các diễn đàn trên mạng. Ngọc Quyên đã có các trả lời liên quan đến thuần phong mỹ tục, quan điểm, ý tưởng của cô, đáp lại các bình luận của người xem và báo giới. Bài viết thứ hai này cũng đã cho thấy gương mặt rất rõ nét của khán giả truyền thông qua internet. Internet đã làm báo chí và truyền thông cắt bỏ đi một khoảng cách vật lí rất rõ nét giữa thông tin và người đọc. Thông tin đi rất nhanh, trọn vẹn, với hình ảnh, âm thanh và các bài viết được cập nhật liên tục. Khác với tivi, radio và báo in trước kia, các phản hồi của khán giả, phản hồi của đối tượng trong tác phẩm báo chí nhanh chóng đến được với nhau một cách rõ nét. Khán giả post lại hình Ngọc Quyên ở nhiều diễn đàn khác nhau. Cô phản ứng trả lời. Bình luận tiếp tục xuất hiện. Tất cả là ưu thế của internet.
 
Nhưng cũng vì ưu thế này, cộng với tính chất vô danh trong biển thông tin, khoảng cách ko hợp lí – như Roger Silverstone đã định nghĩa – đã phá vỡ các chuẩn mực đạo đức của con người. Phạm trù đạo đức trong truyền thông trở nên gay gắt khi internet xuất hiện. Báo chí có thể “ném” vào độc giả những hình ảnh “thiếu thuần phong mỹ tục” (như 1 số người mô tả) vào độc giả. Đổi lại, độc giả cũng ném lại vào giới báo chí và cô người mẫu những lời lẽ tục tĩu, xúc phạm trong các comment trên trang báo và mạng xã hội. Các giới hạn của trách nhiệm phát ngôn đã được mở rộng và phát triển một cách mất kiểm soát.
 
Roger Silverstone mô tả quan hệ của khán giả với nhân vật của truyền thông giống như quan hệ của mỗi cá nhân với các hàng xóm và những người lạ xuất hiện trong đời họ. Nếu như trong quan hệ thông thường, mỗi con người thường căn cứ quá nhiều vào sự xuất hiện vật lí của người đó để đánh giá họ (sự có mặt, sự quen thuộc, sự lạ lẫm..)  thì trong không gian truyền thông ảo, ngưuời ta lại đánh giá quá lố một người hoàn toàn xa lạ dựa trên sự xuất hiện hoàn toàn ảo của người đó trên các phương tiện truyền thông mạng, do thiếu đi sự xuất hiện vật lí của nhân vật và sự kiện đó.
Sự quá lố hoặc quá khích này lại không được phán xét bởi các giá trị đạo đức thông thường vì không có phản hồi, truy vấn nào quá dữ dội của chính nhân vật trong câu chuyện truyền thông ấy. Sự vô danh đã làm nhẹ đi các bậc thang trách nhiệm. Và theo đó, khi các nấc thang trách nhiệm bị hạ xuống, các khoảng cách ko đủ thích hợp, thì mức độ đạo đức của các phản ứng và quan hệ khán giả - nhân vật truyền thông cũng bị thay đổi nghiêm trọng.
 
Đến 2 bài viết sau, “Ngọc Quyên nude: bảo vệ môi trường hay gây sự chú ý?”; “Tác giả bộ ảnh Ngọc Quyên nude toàn thân nói gì?”, các phán xét về nghệ thuật hay ko nghệ thuật, gây sốc hay bảo vệ môi trường... từ phía độc giả đã được giới truyền thông “tương tác” lại nhân vật của họ, bằng những phán xét, câu hỏi, cụm từ như “chả liên quan gì đến môi trường”, “khiêu dâm”, “thất bại”, cũng như tìm cách làm thỏa mãn sự tò mò của khán giả bằng việc đào sâu thêm các bộc bạch của cả nhiếp ảnh gia và Ngọc Quyên. Khoảng cách ở đây đã được nối lại gần hơn, giữa khán giả và nhân vật. Và với khoảng cách gần hơn ấy, người đọc sẽ có những suy nghĩ khác, nhận định khác, cảm thông hơn hoặc gay gắt hơn, với câu chuyện cô người mẫu làm và quan điểm của cô.
 
Trong câu chuyện “nude vì môi trường”, khoảng cách thích hợp là mấu chốt căn bản để vấn đề truyền thông được nhìn nhận và đưa khán giả đến những hành xử hợp lí hơn về đạo đức con người.
 
Công nghệ đã góp phần rất cốt lõi vào việc đẩy nhanh sự gần gũi về thông tin lẫn con người lại với nhau. Tuy nhiên, cũng trong nấc thang leo rất nhanh của sự gần gũi ấy, trách nhiệm cá nhân của con người với đạo đức và hành xử đã liên tục bị từ chối và trở nên phức tạp bởi quá trình hiện đại hóa các phương tiện kĩ thuật. Khái niệm về “khoảng cách thích hợp” của Silverstone giúp giới truyền thông và tự thân khán giả dần định hình ra một mức độ thích hợp trong tiếp cận và phản ứng với thông tin, một cách có đạo đức và chừng mực.
 
Người ta có thể thoát khỏi trách nhiệm của mình bằng cách lạm dụng, phỉ báng thông tin và rồi tắt máy, thoát ra ngoài thế giới ảo. Nhưng sâu xa hơn, người ta ko thể thoát ra khỏi con người đạo đức chỉ bằng cách đơn giản là tắt máy tính đi. Sẽ có những chất vấn, những hố sâu, những tổn thương, những hiểu nhầm, kích động và cả các khoảng cách bất hợp lí. Silverstone viết: “Trách nhiệm bị chìm vào câm lặng khi sự gần gũi bị xói mòn, nó có thể cuối cùng được thay thế bằng sự oán giận khi đối tượng con người bị thay thế bằng một thứ hoàn toàn khác.”
 
Khải Đơn

Trung Quốc, Hồ Cẩm Đào và Biển Đông

Bài viết này được copy từ FB cá nhân Nguyen Thanh Tuan


Tháng 1-2011, chỉ vài tiếng trước khi Bộ trưởng Quốc phòng Gates tới Bắc Kinh, quân đội Trung Quốc chào đón ông bằng việc bay thử máy bay tàng hình J-20, một chương trình vũ khí bí mật mà Bắc Kinh  vẫn giấu từ lâu. Một động thái khoa trương sức mạnh rõ ràng trong bối cảnh quan hệ hai bên còn căng sau vụ bán vũ khí cho Đài Bắc
 
Điều ngạc nhiên là khi ông Gates đưa chuyện này ra trong cuộc gặp, Hồ Cẩm Đào tỏ ra hoàn toàn bất ngờ và không có câu trả lời. Các quan chức dân sự đi cùng HCĐ cũng hoàn toàn nín lặng và ngạc nhiên về thông tin này (vụ thử tiến hành ở Thành Đô).
 
Vụ việc có thể coi là cú vỗ mặt của giới quân sự với Hồ Cẩm Đào, người hiện giữ chức chủ tịch quân ủy Trung Ương – về lý thuyết phải nắm được toàn bộ quân đội. (Cần nhớ đó là thời điểm chỉ cách một tuần trước khi Hồ Cẩm Đào lên đường thăm Mỹ). Một cách hiểu khác thì các lực lượng cứng rắn trong quân đội Trung Quốc đang chiếm ưu thế trong các chính sách an ninh và đối ngoại. (Một số quan chức Mỹ cho rằng phe quân sự cáu tiết việc Hồ Cẩm Đào ép bộ quốc phòng phải xuống thang trong quan hệ với Lầu Năm Góc nên cố tình chơi vố này vì ông Gates là khách mời của HCĐ).
 
Đây không phải lần đầu quân đội Trung Quốc tự tung tự tác. Năm 2007, chính quyền Bush nói họ không thể lấy được phản ứng ngoại giao của Bắc Kinh sau vụ bắn hạ vệ tinh ngoài không gian bằng tên lửa. Các nhà lãnh đạo hàng đầu, kể cả ông Hồ Cẩm Đào, đã không được báo trước về vụ thử tên lửa từng dấy lo ngại về cuộc chạy đua vũ khí trong không gian này.
 
GS Joseph S.Nye Jr. của ĐH Harvard và một cựu thứ trưởng quốc phòng đều cho rằng chuyện ông Hồ Cẩm Đào không biết về vụ thử máy bay là bình thường vì “Quân đội Trung Quốc thường hoạt động độc lập hàng ngày mà không cần thông qua các cơ cấu chính trị.” Ngay từ kì đại hội trước, dù tiếp tục làm Tổng bí thư, ảnh hưởng chính trị của Hồ Cẩm Đào không đủ mạnh để kiểm soát quân đội như người tiền nhiệm Giang Trạch Dân hay trước đó là khủng long Đặng Tiểu Bình.
 
Xung đột Biển Đông vì vậy có nhiều xung lực phức tạp. Trung Quốc đang trước thời kỳ Đại hội đảng và giống như VN, đây là thời điểm để các phe phái tung ra các chiêu đòn để lấy vốn chính trị. Các gây hấn ở Biển Đông, thậm chí là đụng độ, lấy thêm vài hòn đảo sẽ là ván bài chính trị để một số nhân vật tăng thêm uy tín chính trị của mình trước đại Hội. Với phe quân đội, đã có những chỉ trích nhất định là tàu sân bay mà họ đang sắp hoàn tất có chất lượng không tốt. Một cuộc chiến ở biển Đông, nhất là chiến thắng, sẽ giải tỏa chỉ trích này đồng thời giúp họ thêm bánh của ngân sách năm tới.
 
Như các trường hợp kinh điển thì đối ngoại vẫn là sự tiếp nối của đối nội. Một cuộc chiến ở Biển Đông có thể giúp đánh bớt dư luận khỏi các vấn đề đang nóng như nhân quyền,  phân biệt giàu nghèo, lạm phát, hacking với Google,…Một cuộc chiến có thể kích thích chủ nghĩa dân tộc đồng thời giải tỏa sức ép chính trị nội bộ.
 
Nhìn tổng thể, đây là thời điểm thích hợp nhất để Bắc Kinh tiến hành các hoạt động bành trướng. Họ đang mạnh lên như lũ Hoàng Hà và cần mở rộng khu vực ảnh hưởng. Ở bờ kia Thái Bình Dương, Washington đang ở thế yếu, vướng mình trong ba cuộc chiến (Iraq, Afghanistan-Pakistan, Libya) và có quá nhiều vấn đề nội bộ phải đương đầu.
 
Thông điệp hồi tháng 7 năm ngoái của Ngoại trưởng Hillary Clinton khẳng định mối quan tâm của Mỹ tới Biển Đông làm nhiều người VN khấp khởi mừng. Có thể thấy rõ báo chí VN cố đưa đậm các thông tin Bộ trưởng quốc phòng và các tướng lĩnh Mỹ tuyên bố về Biển Đông. Điều chúng ta cần hiểu hơn là đây chỉ là những tuyên bố chính trị. Nước Mỹ hiện tại thực tế không có khả năng đưa quân tham gia them vào bất cứ cuộc chiến nào. Minh chứng rõ ràng nhất là việc Obama phải nhanh chóng rút quân trong cuộc không kích Libya chỉ sau hơn một tuần (do sức ép trong nước).
 
Vấn đề lớn nhất của nước Mỹ hiện tại là vấn đề nợ và thâm hụt ngân sách – một phần rất lớn vì chính hai cuộc chiến tại Iraq và Afghanistan. Chủ đề nóng bỏng nhất ở Capitol Hill mấy tuần nay (và mùa hè này)  là việc đàm phán tăng hạn mức nợ (ý nghĩa vụ tăng hạn mức nợ này là việc chính phủ Mỹ có thể tiếp tục bán trái phiếu, vay tiền để vận hành nền kinh tế). Theo dõi các bạn sẽ thấy chính quyền Obama yếu thế đến đâu. Nước Mỹ vẫn rất hùng cường nhưng sức mạnh của họ đã bị thu nhỏ rất nhiều so với cái áo siêu cường chúng ta từng biết.
 
Trung Quốc chính là đối thủ lớn nhất của nước Mỹ trong thế kỉ này nhưng thời điểm này, Mỹ đang bị trói tay bởi các mục tiêu ngắn hạn cấp thiết hơn.
 
Cần tỉnh táo hiểu VN đứng rất thấp trong ưu tiên đối ngoại của Mỹ (tôi không nghĩ là chúng ta lọt vào top 15). Chúng ta đã có những kinh nghiệm đau thương với Liên Xô và Trung Quốc thời kháng chiến chống Mỹ và giai đoạn đầu sau giải phóng. Đã đến lúc chúng ta phải thật sự nghĩ mình sẽ tự đứng trên đôi chân của mình thế nào trước cường quyền.
 
Và cũng cần tỉnh táo hiểu rằng, giống như Trung Quốc, căng thẳng ở biển Đông giúp ta tạm quên đi những nguy cơ kinh tế chùng lại, lạm phát, HỜ RỜ,…Trong cuộc chơi chính trị, chúng ta vẫn luôn chỉ là những con cờ.

Đừng yêu nước bằng máu của người khác!

Bài viết này được copy từ Facebook của anh Bao Anh Thai.

Ông ngoại tôi từng cầm mác búp đa, lưng dắt lựu đạn, cắt rào rào kẽm gai công đồn Pháp cùng với những người lính Nhật Bản theo Việt Minh thời chín năm. Chiến thuật của đơn vị ông rất đơn giản: cắt rào, ném lựu đạn vô lô cốt và xung phong vào đánh giáp lá cà khi quân Pháp còn chưa hết choáng váng vì tiếng nổ. Ông tôi không kể về những tổn thất của đơn vị.

Khi tôi hỏi ông tôi là trong đơn vị có bao nhiêu lính Nhật, và sau chín năm, bao nhiêu người trong số họ trở về tổ quốc. Ông trả lời "có chín người, sau chín năm, chẳng có ai trong họ còn sống." Tôi không biết ngoài chín người Nhật đó, bao nhiêu người khác trong đơn vị ông đã chết. Tôi hỏi ông: "đơn vị ông không phải là đặc công (mà thực ra trong thời chín năm, khái niệm đặc công chưa có), sao các ông không dùng bazooka hoặc ít nhất là súng máy áp chế khi công đồn?" Ông trả lời rất đơn giản là đơn vị ông không có bất kỳ vũ khí hỏa lực mạnh nào. Họ chỉ có 3 súng trường Nhật cho một tiểu đội và những người Nhật Bản tình nguyện chỉ dùng kiếm samurai của họ.


Thời kháng Mỹ, ông tôi động viên con cái đi ra trận. Hai dì tôi đi thanh niên xung phong khi mười sáu tuổi. Sau chiến dịch Đường 9 Nam Lào và Quảng Trị, lần lượt 2 dì về nhà vì mất sức. Cả hai dì đều trọc đầu như sư đến nhiều năm sau tóc mới mọc lại. Bác tôi, học ở Nga về làm cán bộ giảng dạy Bách Khoa nhưng rồi lại tình nguyện nhập ngũ. Tây Nguyên, Đường 9, Quảng Trị - giấy chứng nhận dũng sỹ diệt Mỹ và dũng sỹ diệt xe cơ giới gấp phồng túi ngực (theo đúng nghĩa đen). Khi từ miền Bắc vào Nam, bác tôi mang theo 90 viên đạn của cây súng bắn tỉa. Khi giải ngũ, bác đã bắn 52 viên, trong đó 4 viên trượt. Bác tôi và người em kết nghĩa đã bỏ cả ngày trời bò qua cả một cái trảng lớn nằm giữa vùng ranh giới giữa hai bên để bắn một phát đạn với tầm gần 900 m làm bị thương viên tướng chỉ huy một sư đoàn quân đội Sài Gòn trong cuộc họp bộ tham mưu của sư này hồi Quảng Trị năm 1972. Bác tôi là một trong 16 người cuối cùng rời thành Quảng Trị bơi vượt sông Thạch Hãn và tên của bác tôi có trong viện Bảo tàng Quân đội. Những người chỉ huy trận Quảng Trị nay đang lãnh đạo Bộ Quốc phòng đều nhớ đến bác tôi.

Ông ngoại tôi giờ đã 94 tuổi, bác và các dì tôi đều đã về hưu. Không một ai đại ngôn về lòng yêu nước. Thậm chí, tôi chưa bao giờ nghe từ đó trong các câu chuyện của họ. Đơn giản là họ làm những điều đó.

Khi tôi kể cho bác tôi về một cuốn nhật ký nổi tiếng của một người lính trẻ tuổi hai mươi và ngỏ ý muốn mua một cuốn tặng bác. Bác tôi từ chối và nói với tôi rằng: "con ạ, nếu mỗi người lính khi ra trận, thay vì viết mà chỉ cần bắn bị thương một kẻ thù thôi, thì miền Nam có thể giải phóng rất lâu trước 1975". Khi tôi kể cho bác về những chuyện gần đây trên Biển Đông, bác lẩm nhẩm tính rồi nói "Ác liệt như hồi 72 mà người ta mới vét đến cán bộ tuổi 35. Giờ, nếu không phải đánh lớn trên bộ, chắc bọn con (tôi và các anh con bác) không bị động viên đâu!"

Tôi viết những dòng này vì tôi ngán đến tận cổ những người ngồi trong phòng máy lạnh mà mọi thứ họ viết ra chỉ là chỉ trích. Tôi ngán đến tận cổ việc họ tự cho mình là đang nói lên tiếng nói của nhân dân để viết về lòng yêu nước. Họ chỉ trích, họ mách nước cho Nhà nước làm việc A việc B dù họ biết rằng nếu có nổ súng thì họ sẽ không gửi email gọi con họ bỏ học ở nước ngoài để về nhập ngũ. Nghĩ đi nghĩ lại, tôi tự hỏi và mãi vẫn không tìm được chỗ nào cho thấy họ đang đại diện cho nhân dân (những người nông dân như ông ngoại tôi, những cán bộ về hưu như bác và các dì tôi) để nói những từ đại ngôn đó.

Những người đại ngôn đó đòi minh bạch về thông tin, đòi nhà nước để cho phải báo cáo này nọ nhưng họ quên mất một điều là từ năm 79 tới những năm 85-86, có ngày nào mà nhân dân không nghe đài thống kê về số lượng đạn pháo bắn sang lãnh thộ Việt Nam, ngày nào mà Thông Tấn Xã VN không dịch những bản tin đó sang tiếng Anh cho thế giới biết? Cả thế giới đều biết, nhưng chỉ có những thanh niên Việt Nam 17-18 phải bỏ trường học mà lên đường giữ nước, và cả nước phải đói ăn đến queo quắt để chiến sỹ tiền duyên có đạn mà bắn.

Năm 88, chiến sỹ hải quân hy sinh trên đá ngầm đảo Trường Sa vì tinh thần yêu nước và hy sinh họ có thừa nhưng họ không có vũ khí để chống lại tàu lớn của Trung Quốc.

Những người gác biển không cần nhân dân “đứng” sau lưng bằng viết bài răn dạy nhân dân và nhà nước về tình yêu nước trên facebook. Những người gác biển cần vũ khí, cần máy bay, cần tên lửa, cần tàu chiến, tàu ngầm. Và những thứ đó chỉ có được khi có tiền. Nếu có viết, hãy kêu gọi nhà nước phát hành công trái mua vũ khí, và nếu có phát hành, thì hãy mua công trái. Đừng để con em nhân dân đổ máu để cho các vị thấy mình là yêu nước.

Nhân đây, để cho những người nào thích những thứ dân chủ và yêu nước lấp lánh phương Tây, tôi xin tặng các bạn một đoạn trong script của bộ phim “Gone with the wind” về lòng dũng cảm, yêu nước và suy nghĩ thực tế.


Chapter 2 Scarlett Meeting Butler

(Noon time, the gentlemen are gathering in the downstairs hall, talking about the war.)


Mr. O'HARA:We've borne enough insults from the "meddling Yankees. It's time we made them understand we keep our slaves with or without their approval. Who's to stop them right from the state of Georgia to secede from the Union.


MAN:That's right.



Mr. O'HARA:The South must assert ourselves by force of arms. After we fired on the Yankee rascals at Fort Sumter, we've got to fight. There's no other way.


MAN1:Fight, that's right, fight!


MAN2:Let the Yankee's be the ones to ask for peace.


Mr. O'HARA:The situation is very simple. The Yankees can't fight and we can.


CHORUS:You're right!


MANS:That's what I'll think! They'll just turn and run every time.


MAN1:One Southerner can lick twenty Yankees.


MAN2:We'll finish them in one battle. Gentlemen can always fight better than rattle.


MANS:Yes, gentlemen always fight better than rattle.


Mr. O'HARA:And what does the captain of our troop say?


ASHLEY:Well, gentlemen...if Georgia fights, I go with her. But like my father I hope that the Yankees let us leave the Union in peace.


MAN1:But Ashley...


MAN2Ashley, they've insulted us.


MANS:You can't mean that you don't want war.


ASHLEY:Most of the miseries of the world were caused by wars. And when the wars were over, no one ever knew what they were about.


Mr. O'HARA:Now gentlemen, Mr. Butler has been up North I hear. Don't you agree with us, Mr. Butler?


RHETT BUTLER: I think it's hard winning a war with words, gentlemen.


CHARLES:What do you mean, sir?


RHETT:I mean, Mr. Hamilton, there's not a cannon factory in the whole South.


MAN:What difference does that make, sir, to a gentleman?


RHETT:I'm afraid it's going to make a great deal of difference to a great many gentlemen, sir.


CHARLES:Are you hinting, Mr. Butler, that the Yankees can lick us?


RHETT:No, I'm not hinting. I'm saying very plainly that the Yankees are better equipped than we. They've got factories, shipyards, coal-mines... and a fleet to bottle up our harbors and starve us to death. All we've got is cotton, and slaves and ...arrogance.


MAN:That's treacherous!


CHARLES:I refuse to listen to any renegade talk!


RHETT:Well, I'm sorry if the truth offends you.

Câu đố kinh tế!

Thời buổi kinh tế khó khăn, chả biết viết gì. Thôi thì tớ lấy cái note này trên blog của Vũ Quý Hạo Nhiên về giải trí vậy:

Trong một thị trấn kia, thời buổi kinh tế khó khăn, ai cũng nợ nần tùm lum.
Một khách du lịch ghé qua.
* Ông ta vào khách sạn duy nhất trong thị trấn, đặt một tờ $100 lên mặt quầy tiếp tân, và đi lên kiểm tra để chọn lấy một phòng.
* Người chủ khách sạn cầm lấy tờ $100 và chạy đi trả nợ cho người bán thịt.
* Người bán thịt cầm tờ $100 và chạy đi trả nợ cho người nuôi heo.
* Người nuôi heo cầm tờ $100 , chạy đi trả nợ cho nhà cung cấp thức ăn và xăng dầu.
* Nhà cung cấp thức ăn và xăng dầu cầm tờ $100 và chạy đi trả nợ cho cô gái điếm của thị trấn, mà trong thời buổi khó khăn đó đã phải cho khách hàng mua chịu.
* Cô gái điếm chạy tới khách sạn, và trả nợ $100 cho người chủ khách sạn vì những phòng mà cô ta đã thuê khi đưa khách của mình đến.
* Người chủ khách sạn khi đó lại đặt tờ $100 lên mặt quầy để vị khách du lịch không ngờ vực điều gì.
* Đúng lúc đó, sau khi kiểm tra phòng người du khách đi xuống, cầm lấy tờ $100, bảo rằng ông ta không thích phòng nào cả rồi rời khỏi thị trấn.
Không ai kiếm được tí tiền nào.
Tuy nhiên, cả thị trấn giờ lại không bị nợ nần, và cực kỳ lạc quan khi nhìn về viễn cảnh tương lai.

Nguồn ở đây

CÙNG CỞI...VÌ MÔI TRƯỜNG VÀ SỰ CẮN XÉ TRUYỀN THÔNG

(Bài viết dưới đây của tác giả Khải Đơn, được đăng trên FB cá nhân)

Cởi hết và...ăn thịt hết

Có một cô người mẫu tên Ngọc Quyên. Cô đi chụp ảnh nude trên rừng xanh núi thẳm. Sau khi bắn đi tứ tung lên mạng. Cô tuyên bố rằng chụp ảnh là để kêu gọi bảo vệ môi trường. Trên đời này, phàm chuyện gì có dính đến yếu tố “nude”, “cởi”...thì bàn dân thiên hạ rất quan tâm. Ngọc Quyên bảo cô không cần đánh bóng thêm tên tuổi vì cô đã nổi tiếng rồi. Nhiếp ảnh gia Tô Thanh Nghiệp(người chụp) bảo đây là thể nghiệm của anh. Cư dân mạng và tất tần tật những ai mê mải thông tin đều chúi mũi lên mạng kiếm xem “nude vì môi trường là thế nào?”

Câu chuyện có lẽ chỉ dừng tại đó nếu mọi người chỉ chúi mũi đi xem, xem chán thì có thêm ý thức bảo vệ môi trường hay...đi kiếm ảnh nude khác xem. Nhưng ở đây, giới truyền thông không để câu chuyện phai nhạt màu nhanh chóng thế. Ngay lập tức, tất cả các trang truyền thông nào có chỗ và có giấy đều nhanh chóng nhảy vào đào sâu, tìm kiếm, giải mã, hốt hoảng với thông tin trên. Vietnamnet giật tít: “Ngọc Quyên nude 100% để...bảo vệ môi trường”; giadinh.net giật tít : “"Ngọc Quyên nude": Bảo vệ môi trường hay gây sự chú ý?”. Cam go hơn, ngoisao.net đưa tít dữ dội: “Sốc với bộ ảnh nude vì môi trường của Ngọc Quyên”. Thâm trầm hơn, afamily.vn (chuyên trang phụ nữ trẻ và gia đình) viết: “Siêu mẫu tuyên bố sẽ 'chịu và chấp nhận tất cả' những lời chê, chửi bộ ảnh nude toàn thân của mình.”, hoặc: “Ngọc Quyên phản hồi vụ ảnh nude vì môi trường”... Trong những ngày chung quanh độ “hot” của bộ ảnh còn có thêm độ đứng ngồi không yên của giới truyền thông trước sự bức xúc, bức bối, và cả...bức bài. Ngay sau Ngọc Quyên, một họa sĩ ngay lập tức tự họa chân dung nude của mình để...hưởng ứng vì môi trường. Báo chí lại tiếp tục ồ ạt đuổi theo câu chuyện nude hay ko nude, nude vì cái gì, nude vì môi trường thì cao quý hơn hay nude vì phim sex thì hay hơn. Mọi chủ đề và khía cạnh, góc cạnh, hệ quả đều được tập trung khai thác một cách triệt để và liên tục. Độc giả bị cuốn vào một câu chuyện vừa sexy vừa hấp dẫn, không thể không click liên tục.

Câu chuyện kể trên có thể được coi như một hình thức của khái niệm “media feeding frenzy”. Tôi cũng không biết phải dịch cái này ra thế nào nên...để y nguyên vậy. media feeding frenzy, được tác giả Larry J.Sabato (nhà khoa học và phân tích chính trị) lần đầu tiên định nghĩa trong tác phẩm “Feeding Frenzy: Attack Journalism and American Politics” như sau: “Media feeding frenzy xảy ra khi báo chí tập trung vào tường thuật một sự kiện chính trị hay vấn đề gì đó mà một lượng nhà báo khổng lồ cùng đổ xô nhau xoáy vào sự giật gân và rắc rối của vấn đề, đồng thời liên tục đeo bám sự kiện đó một cách dữ dội, thái quá nhiều khi đến mất kiểm soát”.

Hành vi này cũng giống như hình ảnh chỉ giai đoạn săn mồi hung hãn nhất của đàn cá mập (hay cá loại cá ăn thịt). Cắn xé hết. Tơi tả hết. Ăn sạch.

Làm sao để kích động “bầy cá”?

Ngọc Quyên là một ví dụ có thể gọi là mồi để “kích động “bầy cá”. Mồi càng ngon thì cơn hung hăng của “bầy cá” càng lớn, càng dữ dội. Trong truyền thông, những nhân vật có tiếng tăm, có ảnh hưởng lớn, thu hút ánh mắt và sự quan tâm của công chúng nhiều, càng có khả năng kích động các làn sóng truyền thông lên dữ dội. Ngọc Quyên là siêu mẫu, nổi tiếng nên nhiều người quan tâm. Ngô Bảo Châu đoạt giải Fields toán học nên ông rất nổi tiếng trên cả giới toán học thế giới và là niềm tự hào của cả Việt Nam, thế nên cái gì ông viết ra, ý gì mọi người cũng rất quan tâm .Bill Clinton là tổng thống Mỹ, cả nước Mỹ quan tâm, nên scandal tình dục của ông ta cũng được cả nước Mỹ quan tâm... Những nhân vật ấy đều có khả năng trở thành con mồi của cuộc săn đuổi truyền thông và tạo ra làn sóng “media feeding frenzy”.

Điều kiện đủ cho cuộc tổng tấn công của giới truyền thông vào các đối tượng này là khi một sự kiện bất thường hoặc bước ngoặt nào đó xuất hiện trong đời họ. Với Bill Clinton là việc ông lùm xùm với cô gái Monica Lewinsky trong Nhà Trắng. Với Ngọc Quyên là tại cô này nude vì môi trường. Nếu không có những bất thường này xảy ra, hình ảnh của họ có thể bị ồn ào khủng khiếp trên báo chí.

Tuy nhiên, cũng có những ngoại lệ trong lịch sử báo chí, “media feeding frenzy” không được gây ra bởi sự tự thân hấp dẫn của sự kiện mà sự hấp dẫn và cơn hung hăng đó của báo chí...do chính họ tự tạo ra. Câu chuyện nổi tiếng về cô gái trẻ Cheryl Ann Barnes ở Florida bị mất trí nhớ là một ví dụ như thế. Cheryl 18 tuổi, nhà ở Bushnell, Florida, lên xe rời nhà đến trường, rút 100USD từ máy rút tiền ở gần trường và rồi biến mất không một dấu vết. Đó là ngày 03/01/1996. Phát ngôn viên của cảnh sát trưởng tại Sumter Country (Florida) kết luận: “99.9% đây là một vụ bắt cóc.” Kể từ khi đó, giới truyền thông liên tục tường thuật diễn biến của vụ án. Báo chí đăng các bài viết về Cheryl, cha cô, mẹ cô, mẹ kế cô, ông bà cô.... Truyền hình liên tục đưa tin về vụ án, nhưng chủ yếu là những câu chuyện bên ngoài vụ án. Thậm chí, có thời gian, các nhà báo đã “đóng đô” hẳn trong nhà của Cheryl, ăn bánh do bà Cheryl làm, kể những chuyện linh tinh thường ngày của gia đình họ lên truyền hình, báo chí. Ngày 6/2/1996, cảnh sát tìm ra Cheryl tại New York, xác định rõ được thân thế của cô qua giấy tờ và chiếc xe Mazda mà cô dùng lúc ra đi. Cheryl bị mắc chứng quên.

Câu chuyện có lẽ chỉ dừng tại đó với truyền thông thông thường là đưa cô về nhà, đoàn tụ với gia đình. Tuy nhiên, giới truyền thông không bỏ qua đây là một “miếng mồi” quá ngon cho việc khai thác sự chú ý theo dõi của khán giả. Họ không báo tin và đưa Cheryl về với gia đình theo cách thông thường. Chi nhánh đài ABC tại vịnh Tampa, kênh WFTS 28 đã cho Cheryl nói chuyện điện thoại với gia đình, và ngay sau đó thỏa thuận sẽ thuê hẳn một máy bay riêng, lo chi phí ăn ở, khách sạn cho cả gia đình Cheryl để đến trường quay gặp gỡ con gái mình. Tuy nhiên sau đó, kênh 13 WTVT của hãng Fox tại Tampa đã “qua mặt” ABC khi thuê chiếc máy bay Lear Jet, với giá $8,314 cho gia đình cô gái đến trường quay để gặp gỡ cô, đồng thời “bán” lại một vài ghế tường thuật cùng máy bay cho các phóng viên đài khác.

Cuộc gặp gỡ được mô tả rất xúc động. Tuy nhiên, ngay sau đó, trong giới truyền thông dấy lên câu hỏi về việc “dựng sự kiện” hoặc “mua câu chuyện” bằng tiền (tiền thuê máy bay, thuê khách sạn sang trọng (Grand Hyatt), chi phí cho cả gia đình Cheryl đến tạo cảnh gặp gỡ).

Với sức hút đã có từ trước do chuyện mất tích bí ẩn được căng ra bởi các bài báo và tường thuật, “show” gặp gỡ của gia đình Cheryl được công chúng cực kì chú ý đón xem. Các đại gia truyền thông như ABC, Fox, NBC, Times đều nhảy vào tường thuật.

Trong câu chuyện kể trên, nếu không có sự thúc đẩy kịch tính của chuyến đi tìm và đoàn tụ, đượ chi tiền và dàn dựng của giới truyền thông, có lẽ câu chuyện về Cheryl Ann không được quan tâm dữ dội đến thế. Đồng thời, ngay sau câu chuyện đầy lùm xùm của đoàn tụ - hội ngộ nhà Cherry Ann với những hậu trường rất xấu về gia đình Cheryl sau đó, giới truyền thông đã bùng lên một cơn tranh cãi khác về đạo đức truyền thông, khi tờ St.Petersburg Times bắt đầu có những bài viết đầu tiên đặt dấu chấm hỏi về tư cách công tâm của phóng viên khi họ chôn chân trong gia đình ông bà và cha mẹ Cheryl Ann, ăn đồ ăn họ nấu, kết thân với họ...và rồi chẳng phát hiện ra ông bố có tiền sử đã từng tìm cách lạm dụng tình dục con gái Cheryl của ông ta. Dấu hỏi đặt ra là sự can dự của truyền thông trong một làn sóng “media feeding frenzy” nên tới mức nào là vừa đủ?

Nhưng đã là mồi ngon thì chẳng bao giờ vừa đủ cả!

Sexed-up ???

Khoan vội hứng khởi, sexed-up là một cách được sử dụng khá thường xuyên trong báo chí, đặc biệt là với những câu chuyện trong dòng chảy “media feeding frenzy”.

Thông thường, một câu chuyện dù có ghê gớm, giật gân, nhiều thắt nút mở nút cỡ nào thì rồi cũng sẽ đến lúc làm người đọc ngán ngẩm. “Sexed-up” câu chuyện là làm cho câu chuyện hấp dẫn hơn, quyến rũ hơn, dù vẫn giữ nguyên bản chất của thông tin.

Đây thực sự là một nghệ thuật. Bởi nếu báo chí mà chỉ kể những câu chuyện chung chung và thong thả thì chẳng chóng thì chày, bạn đọc cũng nhanh ngán ngẩm. Làm hay câu chuyện lên là điều cực kì cần thiết để người đọc tiếp nhận câu chuyện. Dù sao, câu chuyện mà ko có người chịu đọc thì cũng chẳng thành thông tin được. Tuy nhiên, vừa làm hay câu chuyện lên mà vẫn vừa giữ được bản chất của sự thật trong thông tin là một trò đi trên dây không hề dễ dàng. Ví dụ có thể dễ thấy nhất là “hồ sơ tháng Chín” về vũ khí hủy diệt của Iraq mà chính quyền Anh đưa ra, để dẫn đến việc kết luận sẽ ủng hộ cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ. Sau này, khi phân tích lại hồ sơ này, báo The Guardian đã đưa ra 10 điểm quan trọng trong đó các kĩ thuật sexed-up đã dẫn đến quyết định tấn công này. Trong báo cáo ban đầu, tên báo cáo được viết là: “Chương trình vũ khí hủy diệt của Iraq”, sau đó đã được sửa thành “Vũ khí hủy diện của Iraq” khi báo cáo – một ngầm ý gây hiểu lầm rằng Iraq ĐÃ CÓ vũ khí này, chứ không phải là chỉ mới đang trong “chương trình”. Trong lời mở đầu, thủ tướng Anh Tony Blair nói rằng có một kết luận gây tranh cãi là Iraq có thể triển khai vũ khí hủy diệt trong vòng 45 phút. Sau khi được sửa chữa, bản báo cáo khẳng định hẳn rằng Saddam Hussen có chuẩn bị để một số vũ khí hủy diệt “sẵn sàng trong vòng 45 phút để đưa ngay vào sử dụng”. Đó là các ví dụ cụ thể về kĩ thuật “sexed-up” thông tin.

Những cách diễn đạt gây ra sự lôi cuốn, hấp dẫn như vậy đều có thể được khai thác triệt để trong khi các phóng viên báo chí khai thác “con mồi” của mình ráo riết trong dòng chảy thời sự và sự khát thông tin của độc giả. Tuy nhiên, cũng trong ví dụ trên, báo The Guardian đã kết luận chính bản báo cáo đưa đến hiểu nhầm về một nguy cơ quá rõ ràng của Saddam với phương Tây, cần tất công ngay.

Tuy nhiên, sexed-up thông tin không chỉ có làm hay, làm lôi cuốn thông tin lên cho thỏa mãn trí tò mò của người xem, mà còn là các cách làm giảm sự nghiêm trọng của vấn đề trên trang báo, nhằm làm giảm sự phẫn nộ hay thu hút đối với khán giả, trong trường hợp thông tin miễn cưỡng buộc phải đưa lên, hoặc phục vụ cho ý đồ chính trị nào đó của các nhóm quyền lợi đang điều khiển báo chí. Chẳng hạn thay vì nói “Từ đầu năm đến nay giá xăng tăng gấp đôi” thì có nơi người ta sẽ giật tít “Giá xăng tăng chậm hơn nhịp độ của xăng dầu thế giới”, là một cách lấp liếm đi cơn khủng hoảng về giá cả, vốn đang rất hiện hữu và gay go.

Media feeding frenzy : Trò đánh bạc một mất - một còn của giới truyền thông

Vai trò quan trọng nhất khi nảy sinh ra cuộc săn đuổi báo chí này là vì phục vụ thông tin cho bạn đọc. Đó cũng là vai trò tối thượng của truyền thông. Song song với vai trò này là nguồn lợi khổng lồ về rating, sự quan tâm, đánh bóng tên tuổi của hãng truyền thông, khai thác quảng cáo... Vì thế, không thể nói trong truyền thông không tồn tại những làn sóng Media feeding frenzy này và cũng ko thể tìm cách loại bỏ nó.

Tuy nhiên, về trách nhiệm truyền thông, đôi khi media feeding frenzy gây ra các sức ép cộng đồng rất dữ dội, mà nếu không chừng mực, sẽ đẩy những nhân vật của sự kiện vào sự cùng quẫn, cô đơn, tự vẫn hoặc chấm dứt sự nghiệp vĩnh viễn. Phản ứng của công chúng truyền thông vốn luôn náo động và hung hãn. Tuy nhiên, nếu phản ứng này lan rộng theo cấp số nhân trên các hệ truyền hình, radio, báo in, internet một cách mất kiểm soát, những người xuất hiện trong bài viết khó có thể quay trở lại cuộc sống bình thường vì những dòm ngó và cả đánh giá của cộng đồng. Chính vì thế, khi lao vào một vòng xoáy media feeding frenzy, sự biết dừng và giới hạn của phóng viên là yếu tố quan trọng duy nhất có thể khiến sự kiện nóng được cân bằng nhiều chiều, cả về mặt xã hội lẫn các vấn đề được phản ánh trên trang báo.

Trong nhiều ví dụ về sự ko chừng mực của media feeding frenzy, hình ảnh những nghệ sĩ Hàn Quốc tự tử trong cô đơn vì ko chịu nổi sức ép tin đồn trên báo chí là những ví dụ đáng sợ mà người viết và tổ chức truyền thông phải chú ý.

Media feeding frenzy như một trò đánh bạc, hoặc tăng rating, uy tín báo chí, hoặc bị cộng đồng trách móc và tẩy chay vì xâm hại các giá trị nhân bản mà cộng đồng theo đuổi.