Những vấn đề trong quan hệ Việt-Trung-Mỹ

Bài này là copy của Lãng (tathy) về và tự ý biên tập lại. Tựa đề của bài cũng là do tớ tự đặt.

Những ngày gần đây, Biển Đông trở thành trung tâm chú ý của dư luận thế giới. Hầu hết các hãng thông tấn toàn cầu đều loan báo với cùng một giọng điệu chung: "Mỹ đã quay lại khu vực Đông Nam Á". Cùng với đó là sự bận rộn của các trung tâm phân tích chiến lược trên thế giới, và trên hết, là phản ứng cấp thời của các nước có liên quan trong khu vực. Trung Quốc, nước đóng một vai trò rất lớn trong việc gây ra các xáo trộn về quyền lực toàn cầu, tất nhiên, gây chú ý nhiều hơn cả bởi các phát ngôn và hành động đao to búa lớn của mình.

Hạm tàu sân bay Geoge Wasington đang neo đậu ngoài khơi Đà Nẵng, cách bờ biển Việt Nam 200 hải lý, trong lúc các khu trục hạm mang tên lửa tấn công phối thuộc thì đang bận rộn với các hoạt động viếng thăm quân cảng của Việt Nam. Diễn biến này đáp ứng đòi hỏi của Việt Nam cũng như Hoa Kỳ, đồng thời cũng là điều Trung Quốc không muốn thấy.

Sự quay lại của Mỹ đã gây ra những phản ứng tích cực từ hầu hết các nước trong khu vực. Indonexia, trong một động thái chưa từng có, công khai phản bác yêu sách chủ quyền về vùng biển Trung Quốc đơn phương vạch ra ở Biển Đông. Việt Nam , nước có quyền lợi trực tiếp nhất đối với biển Đông thì hào hứng và bận rộn trong các hoạt động ngoại giao, quân sự con thoi với đối tác mới. Phillipin cũng tranh thủ cơ hội đóng vai trò của một người hòa giải, khi cao giọng tuyên bố tranh chấp ở Biển Đông chỉ cần đàm phán song phương giữa khối Asean với Trung Quốc, mà không cần có sự tham gia của bên thứ ba (ở đây là Mỹ). Nhìn một cách tổng thể, có vẻ các nước trong khu vực Đông Nam Á đang hành động có phần trái chiều, nhưng tinh tế hơn, sẽ thấy các nước đều đang chơi con bài riêng của mình, nhằm tối đa hóa lợi ích với yếu tố mới phát sinh do sự hiện diện trở lại của Mỹ trong khu vực. Người ta nhìn nhận việc Phillipin rất tế nhị đưa ra lời nhận xét muốn đàm phán song phương giữa khối Asean với Trung Quốc (Điều Trung Quốc mong muốn), song song với việc kêu gọi các nước nhanh chóng hoàn thiện và ký kết bộ quy tắc ứng xử chung trên Biển Đông (Điều Trung Quốc không hề muốn). Đây là một cửa lùi khôn khéo Phillipin mở ra cho khối Asean với người Tàu, có toan tính đến vai trò mà Mỹ đang hiện diện. Phản ứng các nước có thể khác nhau về biểu hiện bề ngoài, nhưng có vẻ các nước Asean đang cùng chơi chung một chiến lược, có đấm có xoa với dã tâm thôn tính Biển Đông của người Trung Quốc.

Căng thẳng Mỹ - Trung bắt nguồn từ một loạt vấn đề. Nghiêm trọng nhất là xung đột hai nước về kinh tế, thương mại và tài chính. Mỹ hiện nay chịu thâm hụt nặng trong kim ngạch buôn bán song phương với Trung Quốc, nhiều công ty Mỹ gặp khó khăn với môi trường kinh doanh và các rào cản kỹ thuật Trung Quốc dựng lên ở nội địa, và quan trọng hơn cả, do có thặng dư thương mại khổng lồ, dư dả về ngoại tệ, Trung Quốc đang là chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ. Đây là điểm yếu mà Mỹ đang tìm mọi cách để khắc phục. Bên cạnh đó, các chiến lược về chính trị, kinh tế của Trung Quốc đang phá hoại các toan tính trên bình diện an ninh toàn cầu của Mỹ và Đồng Minh. Ván bài Trung Quốc chơi tại Triều Tiên, khiến Mỹ rơi vào tình thế bế tắc và hầu như không thể giải quyết tình hình trên bán đảo này trong 3 - 5 năm tới. Câu chuyện tại Iran nặng nề hơn nhiều. Trong lúc Mỹ cố gắng áp dụng các lệnh cấm vận trừng phạt nhằm làm nản lòng của Iran trong tham vọng phát triển hạt nhân, thì Trung Quốc đang đào hố dưới chân Mỹ. Các công ty Trung Quốc đang vớ bẫm từ những hợp đồng béo bở ký với Iran trên một loạt lĩnh vực từ sản xuất, thương mại, và đặc biệt hơn cả là các hợp đồng khoan hút dầu và khí đốt. Cách chơi không mấy mã thượng của Trung Quốc khiến Mỹ thiệt thòi cả về kinh tế cũng như chính trị. Nước Mỹ đã có quá đủ, đã đến lúc nó thấy cần phải hành động.

Một loạt các diễn biến kéo dài suốt từ tháng 3/2010 trở lại đây cho thấy Mỹ đang có sự điều chỉnh về chiến lược. Mỹ và đồng minh đang tìm mọi cách gây sức ép với Trung Quốc, để bắt các quốc gia hãnh tiến ấy phải chấp nhận một luật chơi chung. Nước Mỹ cần đến những người bạn mới bên cạnh những người bạn cũ. Nhìn xa hơn qua đại dương, đích nhắm của họ hiện tại chính là Việt Nam . Quốc gia duy nhất, cũng là dân tộc duy nhất trong khu vực, có đủ tiềm chất để cứng chọi cứng với Trung Hoa. Sự cứng cổ của người Việt Nam , nước Mỹ đã từng nếm trải và thấm thía. Quá khứ tuy đau đớn, nhưng giờ người Mỹ nhận ra rằng sự cứng cổ ấy là thứ nước Mỹ cần trong ván bài chiến lược toàn cầu gây sức ép với Trung Hoa.

Cũng chính ở thời điểm này, quyền lợi quốc gia khiến Việt Nam mong muốn xích lại gần Mỹ một cách tự nhiên. Đã nhiều tháng nay, Việt Nam chật vật khốn khó với các hoạt động bành trướng đơn phương của Trung Quốc ở Biển Đông. Không thể trơ mắt nhìn Trung Quốc gây sức ép phá hoại các hợp đồng khai thác tài nguyên nằm trên thềm lục địa của Việt Nam, bắt bớ bắn giết và cướp đoạt tiền bạc của ngư dân trên biển, và đẩy các dàn khoan thăm dò dầu khí ngày một xa hơn xuống phía nam, chính quyền Việt Nam gồng mình trong những hợp đồng mua sắm trang bị quốc phòng tốn kém. Người Việt Nam cố gắng bằng mọi cách nâng cao sức mạnh của mình, nhưng họ biết, chỉ có vậy là không đủ. Điểm chung này khiến Việt Nam hoan hỉ đón nhận sự trở lại của Mỹ trong khu vực với một sự hồ hởi hiếm thấy, bất chấp các lời chỉ trích thường xuyên qua lại giữa hai bên do sự khác biệt về ý thức hệ.

Phần lớn các nhà phân tích chiến lược trong những ngày này đều đưa ra nhận xét vui mừng với sự ấm nóng trong quan hệ Việt Mỹ. Ở một phía ngược lại, Trung Quốc thì nhìn nhận vấn đề trong con mắt dè chừng và có phần cay cú. Trung Quốc nhận ra, Mỹ đang phá hoại luật chơi mà Trung Quốc muốn áp dụng trong khu vực.

Tuy nhiên, sẽ là quá sớm khi nói đến một mối quan hệ đồng minh bền vững giữa Việt Nam với Hoa Kỳ. Và sẽ là hết sức ngây thơ, nếu vội nhận xét rằng, Việt Nam cần trở thành đồng minh của Mỹ để chặn bước người Tàu trên biển. Đơn giản, bởi đó là điều ảo tưởng.

Các bạn phải chấp nhận những nhận xét dưới đây như những tiên đề không chứng minh:

Tiên đề 1: Mỹ đến và Mỹ đi.

Người Mỹ đã từng hiện diện trong khu vực vì lợi ích quốc gia của nó. Họ ra đi khi thấy việc ở lại không tác dụng gì mà chỉ thiệt hại thêm. Ngày nay, cũng với toan tính về lợi ích quốc gia mà Mỹ tính chuyện quay lại biển Đông. Chính sách chiến lược của Việt Nam phải được xây dựng trên nền tảng: Người Mỹ có thể đến, nhưng họ sẽ không ở lại vĩnh viễn, mà họ sẽ có thể đi. Mọi chính sách chiến lược trông chờ vào sự hiện diện của Mỹ một cách lâu dài, do đó, chắc chắn đều là sai lầm.

Tiên đề 2: Mỹ - Trung đối đầu nhưng không bao giờ triệt hạ lẫn nhau.

Quyền lợi quốc gia khiến Trung - Mỹ đối đầu, thậm chí mâu thuẫn gay gắt, nhưng sẽ không bao giờ đủ lớn để tính chuyện triệt hạ lẫn nhau. Đơn giản bởi điều đó là phi thực tế. Mỹ quá mạnh để Trung Quốc có thể thách thức trực diện trong một tương lai 50 năm, ngược lại, Trung Quốc quá lớn để Mỹ có thể tính tới việc thanh trừng. Cả hai nước do đó sẽ phải chấp nhận sự tồn tại của nhau. Các nước nhỏ như Việt Nam , sống bên lề của các nền văn minh lớn, phải nhìn thấu suốt thực tế này. Ngày hôm nay Trung - Mỹ đang gấu ó sửng cồ với nhau, mâu thuẫn có vẻ cao trào, nhưng chắc chắn ngày mai họ sẽ phải tìm cửa xuống thang để cùng hạ đài bàn bạc. Đây là cái bẫy chiến lược mà các nước nhỏ thiếu tầm nhìn thường phạm phải sai lầm, khi đánh giá không đúng về thực trạng mâu thuẫn giữa các cường quốc.
Tiên đề 3: Mâu thuẫn chủ yếu Mỹ - Trung là về kinh tế, không phải về chính trị hay quân sự.

Nước Mỹ đã bỏ phần còn lại của thế giới ở khoảng cách quá xa, để có thể có một quốc gia nào đó đe dọa được Mỹ về quân sự. Ngược lại, Mỹ đang yếu đi về kinh tế, khi tốc độ tăng trưởng thậm thụt hàng năm, cộng với tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài như một phần gắn liền với nền kinh tế tiêu dùng của Mỹ khiến sức mạnh kinh tế của siêu cường ấy ngày một suy yếu. Trong lúc đó, Trung Quốc với kỳ tích tăng trưởng chưa từng thấy trong nền kinh tế hiện đại, với mức tăng trưởng hai chữ số kéo dài qua ba thập niên và chưa có dấu hiệu dừng lại, đang ngày một thu hẹp khoảng với Hoa Kỳ. Hơn lúc nào hết, Mỹ đang hết sức lo ngại với viễn cảnh Trung Quốc soán ngôi thành nền kinh tế lớn nhất thế giới. Với số dân đông, khả năng tổ chức sản xuất hàng lọat trên quy mô lớn cực kỳ hiệu quả, và những chính sách tổng hợp trong hỗ trợ xuất khẩu, từ trợ giá, hỗ trợ thuế, đến việc duy trì chính sách tỷ giá, tiền tệ tạo thuận lợi tối đa cho sức cạnh tranh của hàng hóa made in china bán ra thế giới, Trung Quốc đã tạo được nhiều kỳ tích và nhanh chóng nâng cao sức mạnh kinh tế của mình.

Mỹ và đồng minh đang tìm mọi cách xóa bỏ các lợi thế cạnh tranh của Trung Quốc, thu hẹp thâm hụt thương mại, và làm suy giảm vai trò chủ nợ của Trung Quốc đối với Mỹ nói riêng và phần còn lại của thế giới nói chung. Đây là điểm cốt tủy trong sự đối đầu Mỹ - Trung, nó sẽ còn kéo dài trong ít nhất 5 - 10 năm tới.

Việc mở rộng tầm ảnh hưởng về chính trị và quân sự của Trung Quốc sang các khu vực lân cận, bao gồm biển Đông, trên thực tế không nằm trong các lợi ích cốt lõi của Hoa Kỳ. Trong mọi trường hợp, dù Trung Quốc có thành công hay không trong tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, thì Mỹ vẫn có toàn quyền đi lại thuận tiện theo các lộ trình hàng hải vốn có, bởi Trung Quốc không thể và cũng chẳng dại dột gì chặn tàu bè Mỹ.

Căng thẳng Mỹ - Trung do đó chỉ là nhất thời, hòa hoãn và đàm phán mới là xu thế chủ đạo.

Tiên đề 4: Cuộc đối đầu dài hạn Mỹ - Trung, phần thắng tất yếu thuộc về Mỹ.

- Xã hội Trung Quốc đang tiến nhanh trong 30 năm qua theo một cách thức riêng, nhưng đó là một nền văn minh chông chênh, thiếu nền tảng và không thích ứng thời đại. Thế chế cai trị tại Trung Quốc tất yếu sẽ phải thay đổi, điều đó sẽ dẫn tới những biến động to lớn khó lường, ảnh hưởng nặng đến viễn trình lâu dài của nền kinh tế Trung Hoa. Trong khi đó, xã hội Mỹ là một xã hội ưu việt, nền văn minh Mỹ đã được thử thách qua nhiều thăng trầm, vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng, và đặc biệt, vẫn giữ được tính năng động với khả năng tự đổi mới đứng đầu thế giới. Nền tảng chính trị xã hội Mỹ bền vững hơn nhiều so với nền tảng chính trị xã hội hiện nay tại Trung Hoa. Do đó, trong một cuộc đấu đường trường, lợi thế tất yếu thuộc về Mỹ.

- Trên bình diện quốc tế, Mỹ là một tay già dơ với đủ thứ bạn bè, những mối quan hệ được xây đắp bền vững theo thời gian, trong khi Trung Quốc vẫn chỉ là một tay gà mờ nhập cuộc. Mỹ có nhiều bạn bè hơn Trung Quốc, nhiều nước chia sẻ cái nhìn của Mỹ hơn là Trung Quốc.

- Nền tảng xã hội Trung Quốc hiện tại tiềm ẩn một vực thẳm mà Trung Quốc nhìn thấy trước nhưng không thể khắc phục: Cơ cấu dân số, cơ cấu giới tính hiện tại và 20 năm sau. Hiện tại thì số dân đông đang trong tuổi lao động là lợi thế lớn của Trung Hoa. Nhưng chính sách sinh một con đang dẫn tới thảm họa mất cân bằng giới tính, và sự thiếu hụt bổ sung về nguồn nhân lực tương lai cho công xưởng khổng lồ của Trng Hoa. Sau 20 năm nữa, số người già nghỉ hưu ở Trung Quốc sẽ chiếm đại bộ phận dân số, và có tuổi thọ ngày càng tăng. Tương lai, người Trung Quốc lấy ai lao động để nuôi sống số dân dưỡng già của nó. Viễn cảnh này sẽ chặn đứng mọi giấc mơ vươn lên về dài hạn của Trung Quốc, bất chấp hiện tại nó đang tăng trưởng với tốc độ bao nhiêu. Trong khi đó, nước Mỹ, với tư cách là một nước phát triển, cũng phải đối mặt với sự suy giảm suất sinh, ngược lại, do là một điểm đến hấp dẫn về mức sống, cơ hội, văn minh và trình độ khoa học, Mỹ giữ được tính ổn định với nguồn dân cư chất lượng cao luôn được bổ sung. Thắng lợi lâu dài, do đó, hoàn toàn nghiêng về phía Mỹ.

- Lợi thế chính của Trung Quốc trong sức mạnh kinh tế, là nằm ở sức mạnh xuất khẩu và tư cách một công xưởng cho nền kinh tế thế giới. Sức mạnh này được tạo ra một cách bất bình đẳng bởi chính sách tỷ giá, chính sách hỗ trợ xuất khẩu tổng hợp mà Trung Quốc áp dụng trong nhiều thập niên qua. Ngòai ra, Trung Quốc hiện tại đang nắm trong tay một số nguồn tài nguyên sống còn, có thể đe dọa Mỹ và các nước phương tây, là đất hiếm. Tuy nhiên, những lợi thế này của Trung Quốc hoàn toàn không thể duy trì trước một chính sách tổng hợp của Mỹ và Đồng Minh. Chắc chắn rằng Mỹ và phương Tây sẽ gây sức ép thành công bắt buộc Trung Quốc phải nới lỏng tỷ giá, tiền tệ và xóa bỏ các chính sách hỗ trợ xuất khẩu tạo lợi thế bất bình đẳng. Trung Quốc đã bóp chết nhiều ngành sản xuất ở nhiều quốc gia. Hiện tại Mỹ và đồng minh đang nỗ lực chặn nó lại, và Trung Quốc rồi sẽ phải nhượng bộ. Một khi Trung Quốc mất đi các lợi thế cạnh tranh xuất khẩu, và suy giảm vai trò một nhà sản xuất toàn cầu, Trung Quốc sẽ không còn là mối đe dọa có tính hiểm họa đối với Mỹ nữa.

Tiên đề 5: Khi thắng trong ván bài kinh tế, Mỹ sẽ nhường nhịn các đòi hỏi của Trung Quốc về không gian ảnh hưởng xung quanh.

Khi thành công trong vấn đề "lợi ích cốt lõi", Mỹ đương nhiên và bắt buộc sẽ phải nhân nhượng Trung Quốc trước các đòi hỏi kém quan trọng hơn. Biển Đông, tiếc thay, có thể xếp vào nhóm đó. Một nước Mỹ vững vàng ngự trị về kinh tế, sẽ giúp Mỹ tiếp tục giữ sức mạnh về quân sự, chính trị toàn cầu. Do đó, bất kể Trung Quốc có hay không có chủ quyền ở Biển Đông, quyền giao thông của Mỹ và Đồng Minh sẽ hòan toàn không bị đe dọa. Do đó, Mỹ sẽ đến và rồi cũng sẽ rời khỏi biển Đông về dài hạn.

Tuy nhiên điều đó không diễn ra ngay, anh Lãng nhận định rằng, cuộc đấu Mỹ - Trung trên bình diện kinh tế sẽ còn kéo dài trong ít nhất 5 - 10 năm kế tiếp, thậm chí còn có thể kéo dài lâu hơn nữa. Trong thời gian đó, Mỹ sẽ vẫn tiếp tục tăng cường hiện diện ở biển Đông, nâng cao quan hệ với Việt Nam và các nước trong khu vực trong một toan tính gây sức ép tổng hợp với Trung Quốc.

Mọi chính sách chiến lược của Việt Nam , do đó, đều phải xây dựng trên cơ sở của 5 nhân tố có tính tiên đề sống còn này.

Câu hỏi đặt ra: Việt Nam cần phải làm gì? Đây là những định hướng mà người Việt cần lưu tâm tới:

1. Chính sách tận dụng và khai thác mâu thuẫn Mỹ - Trung.

Mỹ - Trung hiện tại đang căng thẳng, nhưng cả hai nước đều phải chấp nhận sự hiện diện của nhau, do đó, căng thẳng chỉ mang tính nhất thời, không bản chất, chủ yếu vẫn là sự hợp tác và đàm phán. Việt Nam cần tận dụng tối đa mâu thuẫn Mỹ - Trung, không phải để dựa vào Mỹ chống Trung Quốc hay ngược lại, mà là dựa vào sự mâu thuẫn giữa hai quốc gia, để tối đa hóa lợi ích quốc gia, nâng cao tiềm lực đất nước, tiến tới một viễn cảnh tự chủ, buộc các nước phải tính tới Việt Nam như một nhân tố không thể gạt khỏi cuộc chơi.

Chúng ta khai thác Mỹ thế nào? Cần tận dụng xu hướng ấm nóng Mỹ - Việt trong hiện tại để tận dụng tối đa các lợi ích đến từ Mỹ. Cái nhìn của xã hội Mỹ, nền chính trị Mỹ và do đó là giới tinh hoa nắm quyền chi phối về tiền bạc và chính trị đang hướng tới Việt Nam. Đây là cơ hội vàng để Việt Nam thu hút thêm các nguồn vốn đầu tư, các cơ hội hợp tác làm ăn với Mỹ, thậm chí, là tranh thủ sự chú ý của Mỹ để thúc đẩy một số chính sách có lợi cho Việt Nam. Chẳng hạn thúc đẩy Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, nới nỏng các hàng rào kỹ thuật đối với hàng hóa Việt Nam, và tăng cường viện trợ cho Việt Nam về kinh tế cũng như công nghệ. Tận dụng tốt cơ hội này, kinh tế Việt Nam sẽ có thể có một sức bật mới, có tầm quan trọng sống còn với tương lai phát triển tự cường của đất nước. Đồng thời, cũng với sự nâng cao hợp tác Mỹ - Việt, Việt Nam có thể tiếp cận với những công nghệ vũ khí tối tân nhất của Mỹ, để nâng cao sức mạnh quân sự, bảo đảm khả năng phòng vệ quốc gia. Đây là những lợi ích chiến lược.

Bên cạnh đó, Việt Nam có thể tận dụng Mỹ với tư cách một chiếc ô an ninh. Hiểm họa lớn nhất của Việt Nam , là một cuộc xung đột cục bộ trên biển Đông với Trung Quốc. Do chênh lệch sức mạnh và do dã tâm thôn tính của người Tàu, thời gian qua, mối đe dọa này là một nguy cơ hết sức hiện thực. Tuy nhiên, sự hiện diện của Mỹ ở Biển Đông sẽ là một bảo đảm khiến một cuộc xung đột như thế không thể xảy ra. Việt Nam cần tranh thủ hết sức sự có mặt của các hạm tàu Mỹ, các tập đoàn Mỹ tại biển Đông, tranh thủ thời gian hòa bình để củng cố tiềm lực quốc gia. Mỹ sẽ đến và rồi tất yếu sẽ đi khi mâu thuẫn cốt lõi Mỹ - Trung được giải quyết. Chúng ta có từ 5 - 10 năm quý báu hòa bình để nâng cao sức mạnh, dẫn tới cơ sở cho một nền hòa bình vĩnh viễn. Hòa bình, chỉ có thể đến với kẻ có đủ sức mạnh duy trì nó.

2. Kiên quyết và mềm dẻo trong quan hệ với Trung Quốc.

Quan hệ Việt - Trung hôm nay, lợi ích cốt lõi của Việt Nam đang bị tổn hại nặng nề trên một loạt phương diện. Nổi bật nhất, nguy hiểm nhất, là về kinh tế. Việt Nam hiện phải chịu mức nhập siêu kinh khủng với Trung Quốc, làm xói mòn dự trữ ngoại tệ quốc gia, gây khó khăn nặng nề đến chính sách tỷ giá, tiền tệ và một loạt những vấn đề cốt lõi khác. Hơn thế, sự tràn ngập của hàng hóa Trung Quốc, được hỗ trợ bởi chính sách tỷ giá đồng nhân dân tệ, chính sách hỗ trợ xuất khẩu mà Trung Quốc áp dụng nhất quán nhiều thập niên, đang bóp chết nhiều ngành sản xuất của Việt Nam. Chúng ta đang thua ngay trên sân nhà, do sự yếu kém về quản lý vĩ mô và cả sự nhượng bộ thái quá của chính phủ. Vấn đề còn trầm trọng hơn bởi tình trạng buôn lậu qua biên giới Việt Trung, mà Việt Nam không thể kiểm soát còn Trung Quốc thì không thèm, hay nói đúng hơn là không muốn kiểm soát, khi lợi ích của hoạt động này hòan tòan thuộc về họ.

Chúng ta phải xác định rằng, chiến lược khắc phục thâm hụt thương mại với Trung Quốc, chiến lược dựng lên những hàng rào kỹ thuật tương thích WTO để bảo vệ nền sản xuất Việt Nam trước hàng hóa Trung Quốc phải là một "lợi ích cốt lõi", là một vạch đỏ không thể lùi của người Việt Nam. Việt Nam cần bằng mọi giá, bằng những chính sách tổng hợp, cả về thuế, hàng rào kỹ thuật, chính sách tỷ giá với đồng NDT để đẩy lùi và tiến tới xóa bỏ tình trạng nhập siêu với Trung Quốc. Riêng vấn đề kiểm soát hàng nhập lậu xuyên biên giới, lực lượng hải quan và công an hiện tại đã bất lực, Việt Nam cần kiên quyết huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, thậm chí sử dụng cả lực lượng quân đội kiểm soát chặt biên giới để xóa bỏ vấn nạn đang làm chảy máu quốc gia này. Những chính sách này sẽ gây phản ứng mạnh từ phía Trung Quốc, nhưng Việt Nam cần kiên quyết làm, và làm đến cùng bởi đó là giới hạn đỏ mà người Việt không thể lùi. Hơn thế, lúc này, với sự hiện diện của Mỹ trong khu vực, Việt Nam đang có sự đảm bảo hòa bình để kiên quyết thực thi chính sách của mình.

Bên cạnh đó, chúng ta cần hết sức mềm dẻo. Mỹ - Việt xích lại gần nhau khiến Trung Quốc thấy lạnh sườn và hết sức quan ngại. Điều đó buộc Trung Quốc thay vì tiếp tục hung hăng và đàn áp Việt Nam , phải hạ giọng và cùng ngồi xuống bàn đàm phán. Trung Quốc gặp phải nhiều vấn đề, chẳng hạn an ninh của Trung Quốc ở Biển Đông, của tuyến vận tải chiến lược xuyên eo biển Mallacca, vốn đang là cái yết hầu của nền kinh tế Trung Quốc. Ngoài ra, Trung Quốc còn gặp phải các vấn đề thuộc nội trị tại Tây Tạng, Tân Cương và eo biển Đài Loan. Những thứ đó, là những vấn đề Việt Nam cần hết sức mềm dẻo, hết sức ủng hộ Trung Quốc nhưng phải kèm theo điều kiện lợi ích.

Trong nhóm lợi ích cốt lõi của Việt Nam , chủ quyền trên biển Đông cũng là một hợp phần không thể tách rời. Trong mọi trường hợp, Việt Nam phải bảo vệ được vùng biển thuộc thềm lục địa, vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa kéo dài chiếu theo công ước quốc tế về luật biển 1982. Việc tái thu hồi lại các đảo đá bị Trung Quốc chiếm bằng vũ lực chưa nên đặt ra, mà cần gác lại, tập trung giải quyết trước hết về chủ quyền chiếu theo thềm lục địa. Đây là giới hạn cuối mà người Việt Nam không được phép lùi trong bất kể mọi tình huống, thậm chí cả với việc đối mặt với nguy cơ xung đột vũ lực hoặc chiến tranh. Phải mềm dẻo trong giải quyết tranh chấp vùng chồng lấn thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế với các nước trong khu vực, bao gồm Trung Quốc. Nhấn mạnh yếu tố luật pháp quốc tế và thỏa thuận đa quốc gia. Phải tính tới nhân tố Mỹ trong việc tạo sức ép khiến Trung Quốc nhượng bộ, nhưng phải hết sức linh họat để không tạo cảm giác lạnh gáy cho Trung Quốc.

Chiến lược này, cần thực hiện nhất quán trên bình diện quốc gia cũng như những chính sách áp dung cụ thể tới từng đơn vị hành chính, từng chủ thể của nền kinh tế Việt Nam .

3. Viễn kiến quốc gia và trọng đãi nhân tài.

Mấu chốt để đảm bảo lợi ích của Việt Nam , thoát khỏi số phận nhược tiểu để không ai có thể đe dọa, là chúng ta phải mạnh về kinh tế, mạnh về quân sự và hòa hiếu về ngoại giao. Việt Nam chưa có hai nhân tố đầu, nhưng có thể đi trước ở nhân tố thứ ba, chúng ta phải đặt mình vào những mối quan hệ, những khối liên minh đa phương với toàn thế giới.

Đây là một thời khắc quan trọng của lịch sử, đòi hỏi trong bộ máy cầm quyền của Việt Nam phải có những cá nhân có phẩm chất, có tài năng và có tầm nhìn vượt xa hiện tại. Cần đến những con người viễn kiến. Ngòai ra, toàn bộ dân tộc Việt Nam cũng phải thống nhất một suy nghĩ, một nhận định, để đồng tâm nhất chí khai thác cơ hội hiện tại nhằm vựng dậy quốc gia. Yếu tố thứ hai có thể thực hiện được nhờ báo chí và tuyên truyền, riêng việc làm sao để bộ máy lãnh đạo Việt Nam thực sự xuất hiện nhân tài.

Hệ thống kiểm định giáo dục ở Mỹ

Thời gian vừa qua các tờ báo lớn ở TPHCM đã tập trung khá nhiều bài viết về việc liên kết đào tạo bậc Đại học, sau Đại học của một số pháp nhân tại TPHCM nói riêng và cả nước nói chung với các "trường" Đại học ở nước ngoài (chủ yếu là ở Mỹ). Sau khi đọc một lượt các bài viết trên các báo nhận thấy vấn đề cốt lõi nhất của hệ thống giáo dục Mỹ vẫn chưa được các báo hiểu cho đầy đủ và khách quan. Mặc dù không phải là chuyên gia trong lĩnh vực này nhưng tớ cũng xin mạn phép đưa ra những gì mà tớ biết về cách thức kiểm định "đại học tư nhân" ở Mỹ. Những gì tớ viết ở dưới đây là quan điểm của cá nhân tớ, không phải đại diện phát ngôn cho ai khác.

Hệ thống giáo dục ở Mỹ hiện nay đã được "xã hội hóa" đến mức cao. Bất cứ cá nhân nào có tiền đều có quyền mở trường Đại học riêng của mình để kinh doanh, giấy phép thành lập trường Đại học ở Mỹ nó cũng giống như cái giấy phép đăng ký kinh doanh đối với các công ty ở Việt Nam. Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là Bộ giáo dục Mỹ thả nổi hoàn toàn chất lượng đào tạo của giáo dục đại học. Thay vì kiểm tra, đánh giá chất lượng đào tạo của tất cả các trường "đại học tư nhân", Bộ Giáo dục Mỹ đã mở cửa cho một hệ thống các Trung tâm trung gian, độc lập chuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng của các trường "đại học tư nhân". (Tớ không biết chính xác nó gọi là gì nên cứ tạm gọi là Trung tâm kiểm định, đánh giá chất lượng đào tạo Đại học và sau đại học).

Về phần mình, Bộ Giáo dục Mỹ chỉ việc kiểm tra và đánh giá chất lượng kiểm định của các trung tâm trung gian này. Nôm na ra thì nó sẽ là thế này: Nếu Bộ Giáo dục Mỹ công nhận chất lượng kiểm định của Trung tâm A nào đó, thì có nghĩa là tất cả những trường "đại học tư nhân" mà Trung tâm A đó kiểm tra đánh giá đều được Bộ Giáo dục Mỹ công nhận. Trong trường hợp, Bộ Giáo dục Mỹ không công nhận chất lượng kiểm định Trung tâm A thì cũng có nghĩa là toàn bộ những trường mà Trung tâm A đó kiểm tra đánh giá chất lượng đều không đáp ứng yêu cầu về chất lượng.

Về phần các Trung tâm kiểm định, đánh giá chất lượng đào tạo: Trước tiên phải khẳng định rằng các trung tâm này cũng hoàn toàn là phi chính phủ và chịu trách nhiệm với chính mình về kết quả kiểm tra đánh giá các trường "đại học tư nhân" mà mình thực hiện. Để vượt qua được những kỳ kiểm tra đánh giá của Bộ Giáo dục Mỹ các Trung tâm phải xây dựng cho mình 1 khung kiểm tra đánh giá tốt, hệ thống giám sát chất lượng cao để duy trì uy tín của mình với Bộ Giáo dục và với chính các trường "đại học tư nhân" muốn kiểm định. Các trung tâm này hoạt động bằng cách thu phí kiểm tra giám sát các trường "đại học tư nhân". Nếu uy tín của Trung tâm càng cao thì số lượng các trường "đại học tư nhân" muốn kiểm tra, đánh giá ở Trung tâm càng lớn, số tiền thu về càng nhiều (tất nhiên là cũng sẽ còn rất nhiều hình thức thu phí khác nữa). Nếu chỉ vì lợi ích trước mắt mà Trung tâm đánh giá sai chất lượng của 01 trường "đại học tư nhân" nào đó thì khi bị phát hiện Bộ Giáo dục Mỹ sẽ rút giấy phép kiểm định của Trung tâm này, việc đó đồng nghĩa với việc tất cả uy tín của Trung tâm sụp đổ, tất cả các trường "đại học tư nhân" mà Trung tâm này đánh giá đều bị mất giá trị. Tất nhiên theo sau nó sẽ là một hệ thống những vụ kiện tụng đòi đền bù tiền bạc và nguy cơ phá sản là tất yếu.

Về phía các trường "đại học tư nhân": Để đáp ứng các yêu cầu của các Trung tâm kiểm định (đã được Bộ Giáo dục Mỹ công nhận) các trường "đại học tư nhân" Mỹ bắt buộc phải xây dựng một chương trình đào tạo khung chuẩn, có những tiêu chí đánh giá đối với đầu vào và đầu ra của sinh viên rõ ràng, minh bạch và đương nhiên phải chất lượng. Tuy nhiên, vẫn có một số (khá đông) các trường "đại học tư nhân" không đáp ứng được yêu cầu của các Trung tâm kiểm định nhưng như vậy không có nghĩa là họ không có quyền đào tạo sinh viên. Vấn đề lúc này tùy thuộc vào sự hiểu biết của sinh viên trước khi vào học cũng như khả năng kinh tế của chính sinh viên đó.

Với cách làm như trên thì hệ thống hành chính của Bộ Giáo dục Mỹ sẽ rất đơn giản và gọn nhẹ. Thay vì phải kiểm tra, đánh giá chất lượng của tất cả các trường "đại học tư nhân" (con số có thể lên tới hàng nghìn, hàng chục nghìn) thì Bộ Giáo dục Mỹ chỉ cần kiểm định và đánh giá các Trung tâm kiểm định đánh giá độc lập (số lượng chắc chỉ vài chục đến vài trăm). Cách vận hành hệ thống này lại tuân theo cơ chế thị trường: Trung tâm kiểm định đánh giá nào tốt thì sẽ có nhiều trường "đại học tư nhân" đến xin được kiểm định đánh giá (tất nhiên là phải chịu nộp lệ phí, và hệ thống kiểm tra, giám sát của Trung tâm); Trường "đại học tư nhân" nào được Trung tâm kiểm định đánh giá có uy tín xếp hạng và kiểm định thì trường đó sẽ có nhiều sinh viên theo học.

Trên đây là những cảm nhận của tớ về hệ thống giáo dục Mỹ sau vài tiếng mày mò trên mạng Internet buổi tối hôm qua. Chắc rằng sẽ có rất nhiều thiếu sót, rất mong các bạn tham gia ném đá....

Nếu Việt Nam số 1 thế giới

Thấy bài này trên Facebook. Gần đây mình cảm nhận thấy không khí hò vè dường như đang sống lại, có điều gì đó không ổn trong hệ thống truyền thông. Bên thì quá tả, bên thì quá hữu. Có lẽ rằng thời đại ngày nay bắt con người ta phải xử lý thông tin nhiễu ngày càng nhiều hơn, thông tin chính thống đưa ra còn nhiều hạn chế....

Bạn đã bao giờ thử tưởng tượng mọi thứ sẽ thế nào nếu Việt Nam trở thành siêu cường quốc số 1 thế giới?

Lúc đấy các nước sẽ đua nhau học tiếng Việt. Tiếng Việt sẽ trở thành mốt thời thượng. Ở bên cái nước Mĩ nhà quê kia, anh nào bắn tiếng Việt như gió là các em mê lắm. Nói được tiếng Việt mới là có học, mới dễ xin được việc. Các bạn trẻ bên đấy cũng hay chêm những câu tiếng Việt vào ví dụ như đoạn hội thoại sau:

- Chào David, how are you?
- I’m fine. And you?
- Fine. Long time no see. What are you doing?
- I’m studying at Đại học Vinh. My ngành is kinh tế.
- Wow, it is in the top 50 of Những trường đại học Việt Nam, isn’t it?
- Chuẩn. But it’s nothing in comparison to Peter Cooper. He got a 100% học bổng of Đại học Ngoại thương.
- Really? Vãi cả l** ! I can’t believe he used to be my dumb deskmate in 5th grade.
- Haizzz, he’s such a lucky guy. Girls in Hà Nội are so quyến rũ and dịu dàng.
- At least, you have Vietnamese girls around. At my university MIT, there are no girls nóng bỏng but cá sấu or fat chicks.
- Hey! Peter’s just uploaded photos on Yume(similar to Facebook). He had a photo taken with Vũ Hà last night.
- OMG!!!


Như các bạn đã thấy, sự trong sáng của tiếng Mĩ bị đe dọa nghiêm trọng, đặc biệt là khi ngày càng có nhiều bạn trẻ Mĩ đi du học Việt Nam. Báo chí Mĩ thì lo lắng về tình trạng tiếng Mĩ bị méo mó. Các ca khúc Mĩ bây giờ có trào lưu cứ phải chêm một hai câu tiếng Việt vào bài hát đại loại như: Anh yêu em, Anh nhớ em nhiều lắm, Hãy lắc cái mông đi em, Cô ấy thật nóng bỏng, Hãy giơ tay lên nào các bạn v.v…

Người Việt lúc này đi du lịch rất sướng. Sang Mĩ tiêu tiền đồng thoải mái. Một ngàn là mua được cái bánh hamburger to uỳnh. Thả xu 200 đồng vào máy là mua được chai Pepsi. Mười ngàn đồng là mua được cái túi LV. Một triệu là mua được vPhone. Những tờ tiền Bác Hồ tràn ngập các nước nên trên thế giới không ai là không yêu Bác Hồ. Chính phủ Việt Nam cứ thỉnh thoảng thiếu tiền thì lại in thêm, chả sợ lạm phát

Thái Lan lúc này học tập Việt Nam bỏ đa đảng cho nó ổn định chính trị, chỉ có duy nhất một Đảng người Thái yêu người Thái, do ông Bủn-xỉn làm tổng bí thư. Ông này hồi trước học tiến sĩ ở đại học kinh tế quốc dân Việt Nam.

Các rạp Mĩ bây giờ phải tranh nhau mới mua được phim của Vinawood (kinh đô điện ảnh Việt Nam đặt tại Bắc Giang). Phim nào có ngôi sao phim hành động Ngô Thanh Vân là ăn chắc hết sạch vé tuần đầu tiên. Bên cạnh đó là quả bom *** Ely Trần. Siêu phẩm 3D do cô thủ vai chính sắp tới đang là chủ đề bàn tán của các bạn trẻ Mĩ, Hàn Quốc, và khắp nơi trên thế giới. Paris Hilton thì lu loa lên là mình được đóng phim cùng Ely Trần nhưng cũng chả ai quan tâm, trong phim cô cũng chỉ được xuất hiện có 2 giây trong vai xác chết.

V-League là giải bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh lúc này, hội tụ đầy đủ các siêu sao Việt Nam, Brazil, Hà Lan, Tây Ban Nha, Argentine. Câu lạc bộ Hà Nội T&T năm nay gần như chắc chắn vô địch V-League để kỉ niệm 1000 năm Thăng Long, nhờ có sự tỏa sáng của bộ ba hủy diệt Xavi-Công Vinh-Messi. SHB Đà Nẵng dù đã phá kỉ lục thị trường chuyển nhượng khi mua Quả bóng vàng VN Thành Lương, cùng với Cristiano Ronaldo nhưng cũng không nên cơm cháo gì, được cái là họ đã vào đến bán kết cúp C1 châu Á, giải bóng đá hấp dẫn thứ nhì hành tinh sau V-League, cùng với HN T&T và Lam Sơn Thanh Hóa, câu lạc bộ còn lại là Gamba Osaka của Nhật.

Nghe nói năm sau đa số khán giả ở Anh sẽ không được xem V-League vì kênh K- đã độc quyền phát sóng V-League ở Anh, ai muốn xem phải mua gói “Thượng hạng” với giá thuê bao lên đến ba mươi ngàn đồng một tháng…

Và những update vụn vặt khác...

1. Bản tin truyền thông:
- Tạp chí Bắp Cải đứng đầu alexa, chiếm 99% traffic toàn thế giới!
- Mương 14 sẽ là kênh thông tin hàng đầu châu Á, các trang tin tức như CNN, BBC đều phải có dòng chữ "muong14.vn" dưới mỗi bài viết.

2. Bản tin kinh tế:

- Thuốc lá Thăng Long và Vinataba tiếp tục chiếm vị trí hàng đầu thế giới. Cả thế giới tin dùng bia Sài Gòn. Bạn có thể thấy cà phê Trung Nguyên ở mọi quốc gia. Hãng Vinaxuki đã mua lại 2 tập đoàn GM và Huyndai, FPT thâu tóm 60% cổ phần Microsoft.

- Ông Nguyễn Tử Quảng tổng giám đốc Bkis có buổi nói chuyện thân mật với các sinh viên xuất sắc của Harvard...trong buổi nói chuyện của mình ông đã đưa dự định mua lại Microsoft và Apple của Mỹ.

- Việt Nam trúng thầu 90% các dự án trọng điểm của Trung Quốc, trong đó tới hơn 80% các dự án chậm tiến độ từ 5 tới 10 năm. Bên cạnh đó Việt Nam thuê rừng đầu nguồn của Trung Quốc để khai thác khoáng sản, lâm sản.

3. Bản tin xã hội & giáo dục:

- Hà Nội vừa được công nhận là thành phố sạch nhất thế giới, vượt lên Singapore và Paris. Việt Nam tiếp tục là điểm thu hút nhân tài hàng đầu Châu Á với số sinh viên nước ngoài đang theo học các trường ĐH ở VN hiện khoảng 10 triệu người.

- Đại học Quốc tế Hồng Bàng sẽ là niềm ước ao của hàng triệu bạn trẻ trên toàn thế giới.

- Đàn ông VN vì không thể đeo đuổi được các cô gái danh giá, đã phải qua cưới các cô gái nghèo khổ ở các nước như Nhật, Hàn, Mỹ...

4. Bản tin quốc phòng:

- Tập đoàn công nghiệp quốc phòng VN công bố vừa xuất khẩu 20 tàu ngầm lớp Yết Kiêu cho Thái Lan và Indo.

- Vậy là Người phát ngôn Bộ ngoại giao Việt Nam đã đồng ý cho phép Hoa kì được tự do nghiên cứu hạt nhân. Đây là một bước tiến mới trong quan hệ Việt Nam - Hoa Kì.

- Bộ quốc phòng công bố những tài liệu cho thấy đảo Hải Nam là của Việt Nam. Hoàng Sa tiếp tục được đầu tư để trở thành quân cảng lớn nhất Châu Á. Hôm qua, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao TQ yêu cầu VN tôn trọng chủ quyền hải đảo và luật biển quốc tế. Được biết tuần trước, Trung Quốc lên tiếng vì việc tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam đâm chìm tàu chiến TQ.

- Bộ trưởng bộ ngoại giao VN vừa tới Trung Đông để bàn về việc ổn định hòa bình ở khu vực này và cho biết sẽ dần rút quân VN về trong vòng 2 tuần tới.

- Cảnh sát VN đã giải cứu hơn 10000 phụ nữ Trung Quốc trong một đường dây buôn bán phụ nữ lớn nhất từ trước tới nay và đang hỗ trợ hồi hương cho số phụ nữ này. Tuy nhiên quá trình hồi hương gặp rất nhiều khó khăn do các cô gái TQ đều muốn lấy chồng là người VN.

5. Bản tin nghệ thuật & thể thao:

- Đái bậy ngoài đường trở thành mốt mới của giới trẻ toàn thế giới. Graffiti trở nên lỗi thời, giới nghệ sĩ chuyển sang chơi trò vẽ chữ lên tường phố bằng nước tiểu, còn gọi là "peeffiti".Ngoài ra xxx bậy còn là một môn ưu chuộng của giới thể thao toàn cầu. Olympic Games có thêm các môn: Đái xa, Đái cao, Đái ba bước...

- Từ năm sau Hà Nội sẽ chính thức đăng cai Olympic mùa hè, môn nổi bật là bơi thi giữa phố cổ...

6. Bản tin địa lý & giải trí:

- Các thủ đô và thành phố lớn là phải có khói bụi mịt mù, đào đường lấp cống thường xuyên và ngập lụt mỗi khi trời mua để người dân thỏa sức bơi lội. Và giống như Hà Nội, Wasinton cũng sẽ cấm online game.

- Diện tích HN lại được mở rộng lần nữa. Bạn rất có thể gặp một cô gái H'mong mang hộ khẩu Hà Nội 9.

- Dép Lào, áo 3 lỗ và nón cối trở thành xu hướng mới của giới trẻ, sẽ tràn ngâp các sàn catwalk ở Paris và Milan.

- Vàng Anh đoạt giải Oscar cho thể loại film ngắn. Việt Dart giải nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Hoàng Thùy Linh giải thành tựu trọn đời.

- Bảo Thy lần đầu tiên đoạt giải Grammy với album Công chúa mặt ngựa.

- Trong buổi quảng bá album mới của mình, Lady Gaga đã phát biểu rằng :"Tôi là thím Hà của nước Mĩ".

- Thým Hà chính thức trở thành thần tượng mới thay thế các idol group ở HQ. Thím Vũ Hà khi vừa đáp máy bay xuống sân bay quốc tế Incheon ở Seoul Hàn Quốc thì lập tức hơn 2 triệu fan cuồng nhiệt đứng chờ sẵn từ 2 tuần trước nhào tới bu lấy anh, giấm đạp lên nhau làm hàng trăm người chết và hàng ngàn người bị thương. Ngoài ra, sau khi anh rời khỏi sân bay trong vòng vây của hơn 1000 nhân viên bảo vệ, có rất nhiều fan ôm nhau khóc cho tới khi đột quỵ mà chết. Các bạn trẻ Hàn Quốc, Trung Quốc khắc lên trán câu nói bất hủ "Nếu thế giới phản bội thým Hà, chúng tôi sẽ phản bội thế giới".

7. Bản tin đầu tư, tài chính & kinh doanh:

- Chính phủ Hồ Cẩm Đào mâu thuẫn với Quốc hội Trung Quốc sâu sắc do tranh cãi về việc xây dựng đường sắt cao tốc nối Bắc Kinh - Thượng Hải - Quảng Châu nhờ vào vốn vay ODA từ Việt Nam. Dự trù tổng số vốn vay sẽ vào khoảng 5.600 tỉ VNĐ, chiếm 80% GDP Trung Quốc.

- Cuộc cạnh tranh kéo dài cả thế kỉ giữa Coca Cola và Pepsi đã chấm dứt khi cả hai lần lượt bị mua đứt bởi Công ty Tân Hiệp Phát. Hàng loạt nhà hàng KFC bị thay thế bởi các cửa hàng Phở 24.

- Nike, Adidas tuyên bố phá sản vì ko cạnh tranh nổi và đã bị mua lại bởi Thượng Đình - thương hiệu giày VN này cho tới nay đã bán được 900tr đôi.

---
Tiếp theo chương trình là tiết mục Dự Báo Thời Tiết do bình luận viên Tạ Biên Cương thực hiện, mời quý vị theo dõi..............

@Táo xê & Táo vê

Cập nhật:

TIN VẮN HÔM NAY:
1. Thời sự - Kinh tế:

-Sân bay TSN sẽ thay thế sân bay Heathrow của London để trở thành sân bay bận rộn nhất thế giới, cùng với đà phát triển của Vietnam Airlines trở thành hãng hàng không 5* đánh bật cả các đối thủ nặng ký v...d như British Airways hoặc Qatar Airways để trở thành hãng hàng không chiếm được cảm tình nhiều nhất của khách du lịch quốc tế với hàng vạn đường bay lớn nhỏ đến toàn bộ các sân bay khác của thế giới, cùng với dàn tiếp viên xinh đẹp dịu dàng và tổ lái kinh nghiệm, thêm vào đó là thực đơn phong phú ngon miệng và bổ dưỡng. Và hơn thế nữa, 90% các cơ trưởng của thế giới là người Việt Nam.

-Cũng cần phải điểm qua hoạt động chinh phục vũ trụ của con rồng thế giới thời gian qua. Các nhà khoa học của trường Đại học Bách khoa của cả HN và TpHCM đã cùng bắt tay và phát minh thành công phương pháp sửa chữa hoàn toàn vết đen trên Mặt trời, và một cách tình cờ trong giai đoạn thử nghiệm đã đồng thời tìm ra cách vá hoàn chỉnh tầng ozone của TĐ.

-Các tập đoàn HP, Asus, Dell, v.v... tuyên bố sáp nhập vào làm một với tập đoàn mẹ Mekong Xanh (thương hiệu máy vi tính trong nước)

-Tạp chí Kinh tế Cộng sản vừa công bố danh sách 100 thương hiệu lớn nhất thế giới. Diêm Thống Nhất đã phải nhường vị trí số 1 cho bột giặt Vì Dân sau 9 năm liên tiếp dẫn đầu. Xếp thứ 3 cũng là 1 cái tên rất quen thuộc đến từ Việt Nam: thuốc giun Quả Núi.

-Ông Trần Bồ Câu - chủ tịch tập đoàn pin Con Ó mới đây đã đc công nhận là tỷ phú thế giới. Như vậy đây là tỷ phú thế giới thứ 1000 mang quốc tịch Việt Nam

-Việt Nam lại tăng chuẩn nghèo. Trong vòng 5 năm tới, chuẩn nghèo mới ở Việt Nam sẽ là 300triệu đồng/người/tháng, đạt mức chuẩn nghèo cao nhất thế giới.

-Bộ xây dựng Việt Nam đã chính thức khánh thành Khu nghỉ dưỡng Moony Land đạt chuẩn 6 sao đầu tiên trên Mặt trăng

-2 tập đoạn kẹo cao su bit-ba-bon và đúp-bờ-min đang đứng bên bờ vực phá sản vì giới trẻ thế giới đang nổi lên mốt nhai Trầu cau VN , đẻ cứu lấy tình thế họ phải tung khuyến mãi giảm giá , cty tràu câu Vn đang chuẩn bị hồ sơ nộp lên WTO kiện các cty trên vì tội bán phá giá

- Cty xe ba-gác VN đã chính thức mua lại tập đoàn Fiat , toyota , mẹc-xi-đét và hãng xe bugati veron

- Tỷ giá hum nay , 1 VNĐ mua đc 100$ , giảm hơn 3$ so với hum qua

- Trà đá lại lên giá đột ngột hôm nay, người dân rất bức xúc khi giá trà đá lại tăng mà thời tiết mỗi 1 nóng hơn

- Cty Hủ tiếu gõ SG đã chính thức lên sàn chúng khoán , sau khi cửa hàng thứ 2000 đc khai trương tại chân tháp ết-phên của paris

- Hôm nay ông Nguyên Quang Huy quốc tịch VN nguyên chủ tịch tập đoàn bia Hơi sài gòn, đã chính thức thay thế ông Ban-ki-mun làm tổng thư kí liên hiệp quốc , ông Ban-lki-mun sau 1 số bê bối tình ái với Hoàng Thùy Linh dưới sức ép dư luận đã từ chức

- Nguyên Thủ tướng Hà Lan bày tỏ mong muốn thăm VN để học hỏi kinh nghiệm đắp đê ngăn lụt.

- Hàng loạt các trường đại học chuyên đào tạo theo hệ chuyên tu, tại chức của Việt Nam sẽ mọc lên tại Mỹ, Nhật, Anh... Chuyên tu và tại chức trở thành "cảnh giới" cao nhất, là điều kiện bắt buộc cho những ai muốn làm lãnh đạo.

- Hôm nay tổ chức nhân quyền thế giới có trụ sở tại VN đã công bố danh sách các nước đang ở tình trạng nhân quyền vi phạm trầm trọng , cái tên đứng đầu bảng xếp hạng vẫn không thay đổi ngoài Mỹ

- Kế hoạch 5 năm chiếm lại những vùng đã mất vào tay TQ "Tiếp bước vua Quang Trung Nguyễn Huệ" tiến triển khá thuận lợi, có thể nói trong vòng 1 năm ta đã thực hiện được 60% của kế hoạch.

- Trong khi đó, Tổng thống Hoa Kì Rabak Omaba tuyên bố học tập VN, đưa nước Mỹ theo mô hình Tư bản định hướng XHCN khiến cho mối rạn nứt của nước Mỹ từ thời nội chiến Bắc-Nam bị khơi dậy, các phe đối lập, trong đó có AmeriChoco liên tục công kích chính phủ, đòi cách mạng đua xe lật đổ Tống thống.

- Một cảnh sát Mỹ tại bang Ohio bị tình nghi gây thiệt mạng cho một người đàn ông lái ôtô không thắt dây an toàn. Vụ việc làm hàng vạn người dân hiếu kì tụ tập, một vài phần tử thuộc đảng Dân chủ kích động đập phá trụ sở Cảnh sát, an ninh được siết chặt tại khu vực, vụ việc đang được FBI điều tra.

- Cùng ngày, Hoa Kì kiện một cơ sở sản xuất bột nêm ChiDan của TQ vì lén xả nước bẩn ra sông Missisippi làm ô nhiễm trầm trọng nguồn nước.

-Nội bộ TQ chia rẽ và tranh cãi gay gắt về việc cho VN đầu tư khai thác độc quyền Boxit tại Quảng Tây.
Cùng ngày, Triều tiên hé lộ việc TQ đặt mua 6 tàu ngầm kilo.

- Tình hình Biển Đông căng thẳng, Bộ trưởng Ngoại giao TQ Tiêu Tử Cung nhấn mạnh thông điệp cho cộng đồng quốc tế rằng sẽ "không chấp nhận bất kỳ giải pháp nào có sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, đồng thời có đủ khả năng để đối phó". Đây là động thái căng thẳng sau khi VN công bố các chứng cớ lịch sử về đường Lưỡi liềm bao vây biễn Đông.

- Ôi Sao Mà Chym Ta Đen - trùm khủng bố bị truy nã số 1 thế giới đã bị bắt tại Hải Phòng khi tên này có ý định trà trộn vào sân Lạch Tray xem trận đấu phân định ngôi vị quán quân V-League giữa Hải Phòng United và Quảng Ninh F.C

2.Văn hóa - Xã hội:

- Ngày xưa người ta ăn cơm Tàu ở nhà Tây lấy vợ Nhật, còn mốt ngày nay là ăn cơm cháy ở nhà sàn lấy chồng Việt

...- Đạo thờ ông bà được đề cao bởi tính chất đạo đức và thực tiễn của nó - không ràng buộc, không thờ người dưng, chỉ cần ăn ở trọn chữ hiếu với tổ tiên ông bà cha mẹ là được.

- Hoàng tử Nhật Bản trong chuyến công du sang VN đã có buổi trò chuyện thân mật với cư dân phố cổ Hà Hội để học hỏi cách bảo tồn di sản lịch sử và hòa quyện hài hòa cuộc sống đô thị với các giá trị cổ xưa.

- Theo BBCameri cho biết, Thým Hà trong liveshow Nấu-bó-đỳ bị một phần tử quá khích tên là Ný Téo xịt hơi cay vì y cho rằng Thým là văn công của VN đưa đi hủy hoại nền văn hóa Mỹ. Vụ việc trên làm hàng vạn fan trên thế giới lên án đòi xé xác Ný Téo "páo chù"

- Áo dài chính thức trở thành đồng phục bắt buộc đối với tất cả nữ sinh trung học Mỹ.

- Phim Đại chiến Bạch Đằng được công bố, sẽ chiếu rộng rãi tại các rạp trên toàn Thế giới từ tháng 8. Được đầu tư 300Tỉ VNĐ và ước tính sẽ thu về gấp 5 lần. Bộ phim lịch sử hoành tráng này được tích hợp những kĩ xảo hiện đại nhất như: 3D, nhiệt độ thực, âm thanh vòm..., khiến người xem trong rạp như được trở về quá khứ.

- Hai bộ phim đại diện cho VN tham gia Liên Hoan Phim Vietnice lần thứ 167 vào ngày 1/9 tới. Một là bộ phim "Rừng Xà nu" của đạo diễn Trần Quang. Phim được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trần Trung Thành. Bộ phim thứ 2 mang tên "Phong Đao kế" của đạo diễn người Nga gốc Việt Lê Ghyn.
LHP Vietnice được biết đến như một trong 3 LHP danh tiếng nhất trên thế giới, danh sách đề cử cho các giải thưởng chính của LHP sẽ được công bố vào ngày 11 tháng 9 tới.

- Lê Kiều Nha được đề cử giải Nobel văn học với tác phẩm Sợi Cáp.

- Ông Trần Tánh Kiển cũng được đề cử giải Nobel toán học với khám phá ra công thức hàm lượng phân cách tính IQ chính xác nhất thế giới và công bố một thang đếm mới cho tư duy, ông tuyên bố "Với Công thức này, các nước trên thế giới sẽ biết chỉ số IQ của dân nước mình cao bằng mấy phần của VN"
Nếu cả 2 thành công, họ sẽ là người thứ 100 của VN nhận giải thưởng cao quý này.

- Các nhà khoa học của viện VinaScience vừa thử nghiệm thành công thiết bị biến chất thải đv (Sh!t) trở thành nhiên liệu xanh. Đây sẽ là mối đe doạ thực sự cho các hãng xe hơi khi mà Việt Nam dùng xe ngựa thay thế cho dòng Ferrari và dùng xe bò thay thế cho xe Lamborghini.

- Theo thống kê của viện Ngôn ngữ học quốc tế có trụ sở tại Hà Nội, từ được sử dụng nhiều nhất trên thế giới là "Vãi". Đây là một từ cảm thán cực kì thông dụng và việc ghép nó với một từ khác đã trở thành mốt trên TG. Ta có thể thấy đó rất phong phú: Vãi Hà, vãi kiệt...(tiếng Việt); Vãi God (Tiếng Anh); Vãi 民 (vãi quốc -tiếng Trung); vãi 한국 (vãi Hàn -Tiếng Hàn Quốc); vãi भारत (Vãi Ấn -Ấn độ)...

- Nhóm nghiên cứu Y học cổ truyền của MTTNCPĐ vừa tìm ra liều thuốc Bắc có thể chữa các bệnh về não như: liệt não, bại não, cạn não, hoang tưởng, tự kỉ... Và họ tiến hành thí nghiệm trên loại trùng kí sinh biến đổi ghen mới nhất mang tên V-choKo (lai tạp và gây đột biến từ con rận), thí nghiệm đã thu được kết quả rất khả quan, tuy nhiên còn phải khắc phục nhiều vì tỉ lệ thành công là 100% nếu bệnh nhân sống sót qua giai đoạn sốc thuốc, nhưng tỉ lệ tử vong do sốc thuốc lại khá cao (~30%)...
Đây là một bước đột phá cho công nghệ chữa các bệnh về não thông qua công nghệ Gen&Đông y của Thế Giới.

- Sau loạt vòng luân lưu tối qua ở tứ kết , 2 cái tên quen thuộc đã lọt vào vòng chung kết WC đó là Lào và Việt nam

- Cầu thủ ronando đã chính thức đc huấn luận viên lê huỳnh đức cho đá dự bị vì k đủ thể lực và kinh nghiệm khi đá trong đội hinh SHB Đà nẵng

.......
@Táo Xê & Táo Vê

Đạo đức giả

Gần đây báo chí Việt Nam đã lên tiếng với một số ca đạo đức giả trong giới trí thức, vụ việc nổi bật nhất có lẽ là “đạo sách, đạo văn” của GSTS Trần Ngọc Thơ được báo Thanh Niên và Tuổi Trẻ Tp.HCM nêu đích danh. Trước đó ông này đã rất cao đạo lên giọng dạy đời và “mắng” một chị khác “đạo sách, đạo văn” của mình. Việc báo chí phản ánh những vụ việc như vậy tớ cho là cần thiết là nhằm cảnh báo cho các bậc “trí ngủ” nhà ta rằng không phải dân ai cũng ngu không biết các cụ ấy đang làm trò khỉ với cái danh hão.

Nhưng làng báo cũng có vài tờ đạo đức giả chả kém gì các bậc “trí ngủ" ở trên. Xét dưới góc độ số lượng thì một tờ báo đạo đức giả còn nguy hiểm gấp ngàn lần 01 anh “trí ngủ". Xin ví dụ rất cụ thể với một trường hợp điển hình: Viet Nam Net. Với giọng cao và thanh thoát tờ báo lên giọng dạy đời qua bài viết “Nhiễm độc văn hóa và 'tư duy con khỉ'” khi cho rằng: Sau một thời gian dài nằm yên trong kỉ luật, có lẽ sự tự do đã làm cho chúng ta đi quá đà trong nhiều vấn đề về văn hóa và lối sống. Một trong những ví dụ điển hình nhất là sex... Không phải cứ có sex là xấu, là bị dư luận lên án; tiểu thuyết "Rừng Na-uy" của Murakami là một điển hình. Nhưng sex trong một tác phẩm chân chính là những tình tiết tự nhiên, được xử lý tinh tế và mang lại những dụng ý nghệ thuật hẳn hoi, chứ không phải là được cắm bậy bạ đâu đó vào câu chuyện để câu khách một cách rẻ tiền...

Cũng chính tờ báo Viet Nam Net trong cùng ngày lại đăng một clip với tựa đề “Giao thông kiểu 'nảy tưng tưng'?” với nội dung phản ánh việc đắp “lươn”, “trạch” trên đường giao thông ở Hà Nội đã gây ra cảnh tượng mông và ngực phụ nữ bầm dập. Thật hết sức lố bịch và vô văn hóa khi phản ánh hiện tượng trên bằng một phóng sự truyền hình với những “cận cảnh” vào ngực của phụ nữ đi trên đường. Thực sự không còn lời nào để bình luận với những gì mà Viet Nam Net đã làm. Một mặt thì cao giọng dạy đời, mặt khác thì chính Ban biên tập lại đăng 01 bài hết sức vô văn hóa. Trên cùng một tờ báo mà có 02 bài viết hoàn toàn trái ngược nhau như vậy thì chắc rằng sẽ không khỏi khiến người đọc nghĩ đến một đội ngũ ban biên tập và lãnh đạo hoàn toàn thiếu năng lực chuyên môn và....đạo đức giả.

Lê Chiêu Thống thời nay?

Báo Tuổi Trẻ Tp.HCM ngày 27/5/2009 đăng bài "Rừng nghèo" của tác giả là TS. Nguyễn Chí Thành (nguyên phân viện trưởng Phân viện Điều tra quy hoạch rừng Nam bộ). Dưới góc nhìn của một bạn đọc bình thường tớ chẳng thể nào phát hiện ra những vấn đề chuyên môn được "gài" trong bài viết này, thế nhưng dưới góc độ của một người làm trong lĩnh vực chuyên môn sâu về "Chi trả dịch vụ môi trường" thì một người em tớ đã phát hiện ra những vấn đề khá tế nhị. Nhận thấy vấn đề khá hay, tớ đã đề nghị em nó note lại những vấn đề ấy và nay xin trích những ý kiến của em nó ở dưới đây:

Về bài viết nói về rừng nghèo thì đúng là tiếp tay cho bọn bán nước. Đồng ý rằng rừng nghèo thì cần phải cải thiện để rừng trở nên xanh tươi hơn, tốt tươi hơn nhưng theo như lập luận của lão ấy thì phải chuyển đổi mục đích sử dụng, cho tư nhân và hộ cá thể được mua đất đó và làm. Điều này thể hiện sự thiếu kinh nghiệm và thực tế của lão ấy ở những điểm sau:
1. Việc phân loại rừng giàu, rừng trung bình và rừng ở VN phần nhiều là cảm tính và chưa chắc đã đúng với thực tế tầm quan trọng của cánh rừng đó. Anh bảo nó là rừng nghèo vì có ít cây nhưng rất có thể ở cánh rừng đó các thảm cây bụi lại cung cấp môi trường sống cho nhiều loại động vật quý hiếm. Bản thân các loài cây bụi đó có giá trị về mặt sinh thái và là chuỗi thức ăn cho rất nhiều loài. Tiêu chí thế nào là rừng nghèo và cách thức phân loại rừng nghèo hoàn toàn rất chủ quan, và có thể thay đổi theo từng thời kì và quan điểm của các vị lãnh đạo.
2. Việc lão ta đề xuất cho dân, tư nhân vào đấu thầu đúng là ngu si bán nước. Thứ nhất vì thực tế cho thấy tư nhân vào mua đất chủ yếu cắm sổ đỏ vay tiền ngân hàng hoặc sẽ chuyển hóa hết từ rừng tự nhiên thành rừng trồng để kinh doanh. Độ đa dạng sinh học từ đấy sẽ biến mất hehee. Thứ 2, Quan trọng hơn là rừng thường nằm ở vị trí trọng yếu trên cảnh quan, khi rừng bị chuyển đổi có thể dẫn đến nhiều hiệu ứng khác ảnh hưởng tới môi trường xung quanh. Về mặt chính trị mà nói, khi tư nhân mà vào đầu tư thì thôi rồi hehee,vừa dễ cho bọn nước ngoài chiếm đất, vừa dễ cho bọn giàu có chiếm đất còn người nghèo cứ nghèo dần nghèo dần. Thứ 3, lão ta bảo là khuyến khích cả hộ nông dân tham gia chuyển đổi rừng nhưng thực tế hộ dân nào bon chen nổi với các công ty nước ngoài giàu có đứng phía sau. Chỉ toàn là hình thức hehee
Tóm lại là việc phân loại rừng nghèo tùy thuộc vào nhiều tiêu chí và việc chuyển đổi kêu gọi đầu tư cho rừng nghèo để chuyển nó sang rừng giàu nhiều cái hại hơn cái được. mà theo như lão ấy đề xuất thì nhà mình vừa mất rừng, mất đất còn tạo điều kiện cho bọn nước ngoài vào nữa chứ.


Việc liên quan tới thuế tài nguyên này lại thể hiện nữa.

1. Các bác NGO này kêu là thuế tài nguyên là để hạn chế và giảm lượng sản xuất mặt hàng gây ô nhiễm môi trường. Hehe, giảm thế quái nào được, chỉ là quản lí theo một quy chuẩn. Tại sao? bởi các mặt hàng làm ô nhiễm môi trường lại là mặt hàng cần thiết cho cuộc sống ko thể ko sản xuất. Xăng, gas, khí - ko có nó thì tiêu rồi hehee. Các bác chỉ nhìn vào mấy việc túi ni long với túi giấy để mà comment mà ko có một bức tranh tổng thể về sự phức tạp của vấn đề. Mà với vấn đề như kiểu túi ni lông với giấy thì chả ai người ta cần đến Luật để đánh thuế cả.Chi phí cho việc thực thi luật còn tốn kém hơn nhiều so với mức thu từ việc phát. Mục tiêu của luật là khuyến khích và đảm bảo rằng bên sản xuất sản xuất mặt hàng mà giảm thiểu tối đa các hoạt động ô nhiễm. Chứ nếu để giảm và chặn, thì lấy đâu nguồn cho ngân sách, lấy đâu ra sự phát triển kinh tế và cân bằng kinh tế hehee. Các bác lãnh đạo thừa hiểu ai nắm cán cân kinh tế trong xã hội mà.

2. Các bác này đề xuất đủ thứ tiêu chí phải thêm vào Luật mà chả hề nghĩ tới tác động của nó. Đúng là ai cũng cố giảm thiểu nhưng anh giảm bắt nước anh giảm 10%, trong khi các nước khác nó chỉ bảo ngành công nghiệp của nó giảm có 2% thì anh chả đạt được việc đóng góp cho môi trường mà thậm chí lại còn đưa ngành công nghiệp của anh vào thế bí và dần bị loại bỏ do ko cạnh tranh nổi. Các con số đưa ra ko phải chỉ tối đa cho mục đích môi trường mà cần cân bằng với các mục tiêu khác.

3. Họ lại tiếp tục cãi nhau về phí và thuế và bảo phải rõ ràng. Hehe... phí và thuế bản chất chỉ là công cụ kinh tế mà thôi. Mục đích đều là để tăng ngân sách cho nhà nước. Họ bảo cần phải phân biệt và nên đánh thuế vào người tiêu dùng và nhà sản xuất để hạn chế việc sản xuất các mặt hàng gây ô nhiễm. Hehe, anh nghĩ kết quả cuối cùng là gì ? Có bọn công ty nào nó lại chịu thuế với phí ấy ? Nó sẽ tăng giá mặt hàng hoặc sản xuất mặt hàng rẻ hơn để đẩy chi phí xuống thấp và chuyển chi phí cho người dùng phải trả. Cuối cùng người mua mới là người chịu hậu quả còn bọn sản xuất vẫn cứ ung dung hưởng lời.

4. Buồn cười nhất là việc Luật phải tham khảo Luật của Mỹ chứ. 2 nước có nền kinh tế khác nhau, học thế quái nào được trừ khi các ngành công nghiệp của VN vừa hiện đại vừa đủ sức cạnh tranh như US. ĐIểm xuất phát của 2 nước là khác nhau ko thể learn được. Các bác lại bảo chính phủ phải trích dẫn tài liệu tham khảo và nguồn số liệu trong Luật. Luật chỉ là khung chứ có phải báo cáo khoa học đâu mà...

Anyway, một vấn đề cần nhìn từ nhiều phía và các bác này chỉ nhìn vào lỗ thông gió chứ ko nhìn vào cửa sổ và cửa chính của nhà...

Một ngày ở nhà

Một ngày ở nhà rất là lu bu với đám nhóc, kể ra với bạn bè chỉ để nhằm mục đích thanh minh rằng thời gian của tớ rất là eo hẹp.

Buổi sáng để chuông báo thức lúc 6h (thực ra tớ muốn dậy sớm hơn nhưng không khả thi). Loay hoay vệ sinh cá nhân rồi gọi bọn nhóc con dậy. Lần lượt đưa từng đứa đi tắm rửa thay quần áo. Sau đó là đến lượt mẹ nó cho 02 đứa nhỏ uống sữa, riêng đứa lớn có thể tự cầm hộp sữa uống. Xong phần ăn uống là đến màn mẹ buộc tóc cho cô gái lớn và cô gái nhỏ. Bố tiếp theo với phần đi giầy, dép cho 02 đứa nhỏ. Cả gia đình ra khỏi nhà thường là vào lúc 7h30'. Đưa đứa lớn đến trường vào khoảng 7h45-7h50 và gửi nốt 02 đứa nhỏ ở Nhóm trẻ gia đình vào lúc 07h55-08h00. Hai vợ chồng về đến office thường là lúc 8h10' sáng trong khi giờ làm việc bắt đầu lúc 7h30'.

Thường thì vào khoảng 16h00 là mẹ bắt đầu đi đón 03 đứa về office. Mẹ phải đi 02 lượt mới đón hết lũ nhóc. Sớm nhất thì cũng phải 17h00 bố mới ra khỏi office để chở cả gia đình về nhà. Về đến nhà thì việc đầu tiên là mẹ cho 02 đứa nhỏ uống sữa. Màn tiếp theo lại là bố tắm rửa thay quần áo cho 03 đứa. Bọn nhóc được chơi trong thời gian mẹ nấu cơm và sau đó là màn mẹ cho đứa lớn ăn rồi đến 02 đứa nhỏ ăn. Sớm nhất là 20h30' màn ăn uống kết thúc với cậu Cu. Bố tiếp quản, thay quần áo ngủ cho cậu Cu và mời chàng an giấc. Sau khi mẹ cho cô Cún ăn xong thì mẹ vào dỗ cô Cún ngủ, bố quay ra lau nhà. Tiếp đến là màn dạy học chữ cho cô lớn rồi cho cô lớn ngủ. Bố tiếp tục quay ra với Internet đến 23h hoặc muộn hơn.

Ngày hôm sau lại tiếp tục như vậy. Nhưng đây chỉ là lịch dành cho ngày đi làm, ngày Chủ Nhật thì cậu Cu và cô Cún cũng được nghỉ, thời gian biểu có sự thay đổi phù hợp hơn. Túm lại là ngủ dậy ăn, ăn xong ngủ. Ngủ dậy ăn, ăn xong ngủ. Ngủ dậy uống sữa, xong chơi đến chập tối thì lại ăn, ăn xong ngủ....

Cho đến giờ tớ vẫn chưa nghĩ ra cách gì thoát ra khỏi lịch làm việc này.

BBC VIỆT NGỮ: VÀI ẢO TUỞNG

Copy bài viết này từ blog Thiên Triều.

Chiến tranh Việt Nam đã kết thúc được 35 năm. Vai trò đưa tin về cuộc chiến tranh này của các hãng tin và ký giả ngọai quốc lẽ ra cũng đã chấm dứt. Thế nhưng, vì những lý do khách quan và chủ quan, những hãng tin này lại tiếp tục là những nguồn tin tham khảo tưởng chừng như là “trung lập”, khách quan. Tiếc thay, thực tế lại không như thế, và một số người lại ảo tưởng về “thân phận” của mình.

Ảo tưởng đầu tiên là là độc lập trong đưa tin bài. Khuôn khổ chung cho các đài quốc tế có ban Việt ngữ là chỉ đưa tin bài thời sự thế giới “ngoài luồng” tức những tin bài của “đài mẹ” (BBC World Service hay RFI Service Mondial). Chỉ có dịch và dịch. Từ chiến tranh Việt Nam ngày xưa, đến chiến tranh Iraq, Afghanistan, Pakistan sau này… đố một ban Việt ngữ nào được tự mình bình luận mà không dựa 100% lên nguyên văn “đài mẹ”. Nghĩa là đướng lối chính phủ nước ‘chủ” như thế nào, thì phản ánh như thế ấy, theo “đài mẹ”.

“Lề phải” là “lề phải” , ở đâu cũng vậy.

Trước khi chiến tranh Iraq 2003 nổ ra, đài BBC “mẹ” (BBC World Service) và các “đài con” luôn bám sát ý của thủ tướng Anh Tony Blair lúc đó là sát cánh cùng tổng thống Mỹ George W. Bush , mà “đài mẹ” có nhiệm vụ truyền tải thông tin chiến sự Iraq theo “lề phải” .

Khi đó cả làng báo Mỹ được bộ quốc phòng Mỹ cho lên “lề phải” với cái cách gọi mỹ miều là “embedded journalists”, cùng ăn, cùng ngủ với các đơn vị quân đội Mỹ- Anh “Giải phóng Iraq”…Khi chiến tranh Iraq nổ ra, có đến từ 570 đến 750 ký giả Mỹ được BQP Mỹ mời “cùng ăn, cùng ngủ” và đương nhiên cùng “thấy” những gì được “cùng nhìn”.

Ngược lại, vào thời điểm đó, RFI (Việt ngữ) làm sao dám cùng ‘tham gia” lật đổ Saddam Hussein với BBC hay VOA, RFA (Việt ngữ) khi mà tổng thống Pháp Jacques Chirac lúc đó đang là lá cờ đầu chống chiến tranh đơn phưong của Mỹ-Anh. Còn sau này, khi ông Bush “về vuờn”, các đài kia có thi nhau tính sổ thành tích của ông Bush và phê phán cuộc chiến tranh sa lầy đó, lại là chuyện “thế gian thường tình”.

Nói đến “lề phải” của BBC Việt ngữ, có thể nêu vô số tin bài, như bài tường thuật ý kiến của đại sứ Anh tại Việt Nam, Mark Kent "Anh quốc cảnh báo thực trạng tội phạm người Việt”.[1]

“Tại buổi gặp mặt ở London ngày 05/03/2010 tại phía đông London, Đại sứ Mark Kent nói: “Thật không may là uy tín của cộng đồng người Việt tại Anh vào lúc này đang bị ảnh hưởng tiêu cực”. Trong cuộc trao đổi và bàn bạc với một số người Việt đã ở Anh lâu năm, Đại sứ Mark Kent nói: "Tôi không muốn thấy việc nhắc đến chữ Việt Nam là người ta liên tưởng tới trồng cần sa và nhập cư bất hợp pháp".

Cuộc họp diễn ra chỉ một ngày sau khi báo chí tại Anh đăng tải tin cảnh sát đột nhập vào một tòa biệt thự sang trọng ở miền trung nước Anh có vườn và phòng trong nhà bị dùng để trồng cần sa và một số người bị bắt là người Việt.

"Thực ra không chỉ là uy tín của cộng đồng người Việt tại Anh bị ảnh hưởng mà chúng ta cũng phải thấy rằng nhập cư bất hợp pháp và tội phạm là hai vấn đề có liên kết với nhau”.Chúng ta nói tới không chỉ hoạt động trồng cần sa mà cả các vụ bắt cóc hoặc thậm chí giết người”, Đại sứ Mark Kent nói…”.

BBC Việt ngữ đã có thể tự mình đào sâu vấn đề nguời Việt nhập cư lậu vào Anh này với đại sứ Mark Kent, nhân dịp ông này có mặt ở London để làm rõ vấn đề này một cách khách quan thực sự. Tiếc rằng BBC Việt ngữ đã không làm như thế. Do lẽ vấn đề bao trùm nhiều lĩnh vực liên quan đến nhiều cơ quan của Anh, như đường dây đưa người nhập cảnh vào Anh, qua nước Pháp, khu trú số người nhập cự lậu vào Anh, các nỗ lực ngăn chận của các cơ quan ấy, nỗ lực nào của sứ quán Anh ở Việt Nam trong việc thông tin bạch hóa ảo mộng sang Anh kiếm sống…?...Ít nhất, một mail với nội dung trên đã được gửi đến ông đại sứ Anh ở Hà nội từ tháng 1 năm nay song chưa được hồi âm.

Chẳng qua BBC Việt ngữ cũng chỉ là một ‘cái loa” cho chính phủ Anh, như có thể thấy qua đa số các tin bài “dịch và dịch”. Một ‘cái loa” có trả lương bên cạnh các “loa” không ăn luơng có thể đếm được trên blog của ông đại sứ Mark Kent.

LÀM CHÍNH TRỊ TỪ XA CHỤC NGÀN KM.

Thật ra, thế hệ BBC Việt ngữ ngày nay khác hẳn với thế hệ thứ nhất, trước 1975. Thời thế cũng khác. Trong nửa sau của cuộc chiến tranh VN, phong trào phản đối chiến tranh VN thời đó là xu hướng chính (major trend) trong giới truyền thông các xã hội Tây phương, nên báo chí phuơng Tây lúc đó (và thế giới) mới không chịu ở trong “lề phải” của các cuộc họp báo hàng ngày của JUSPAO vốn là những danh sách “đếm xác” (body counts) vô nghĩa và vô tận. Càng không “ái mộ” các cuộc họp báo của Bộ Thông Tin Sài Gòn ở Tổng Cục Thông tin quốc ngoại.

Nhờ dịch lại tin của báo chí “luồng chính”(major trend) tức độc lập đó, mà BBC Việt ngữ trong chiến tranh VN được hưởng hai chữ “thông tin khách quan”. Nhất là những tin nội bộ chính trường Saigòn. Khi mấy muơi tờ nhật báo ở Saigòn trưa trưa bị Chánh sở báo chí Việt ngữ đục bỏ nhiều quá, các trang báo trắng hếu vì các ô “tự ý đục bỏ”, thì sáng tối thiên hạ, có dò đài BBC mà nghe, cũng là chuyên dễ hiểu: lưỡi kéo kiểm duyệt của Bộ ‘Hốt Cắt Đục” đâu có làm rụng sợi lông nào các báo đài ngọai quốc. Chuyện dài này xưa nay đều thế.Và chính vì thế mà các bào đài ở bên ngoài bỗng dưng trở thành “báo chí chân chính” !

Sau 1975, khỏang cách thông tin cũng như trước 1975, vì cũng chừng đó lý do. Từ tin chính trị đến chiến tranh CPC, biên giới…, nên vô hình trung BBC Việt ngữ, khi dịch các bài viết của các ‘đài mẹ’, được hưởng “sái” khách quan, thông tin sớm.

Thế hệ ấy sau 1975 tất nhiên cùng chiều với làn sóng thuyền nhân. Lớp BBC đầu tiên ấy,vốn dân Tây học, thuộc lòng thế giới sử, nhớ việc tướng De Gaulle di tản qua Anh tháng 6 năm 1940, lên đài BBC đọc lời hiệu triệu dân Pháp kháng chiến chống Đức, rồi tưởng tượng ra mình cũng là De Gaulle, khi loan tin về thuyền nhân, về chiến tranh CPC, về khó khăn kinh tế của VN trong thập niên 1980, để có thể từ công việc dịch giả và phát thanh viên, khoác lấy vai trò ‘làm chính trị”…

Môt lần, năm 1996, trưởng ban VN BBC Chris Greene (cháu của nhà văn Graham Greene), được chia sẻ về số nhân viên của ông trong một bữa trưa ăn cơm Ấn Độ rằng:” Làm sao có thể làm chính trị từ cách xa 13.000km?! Có giỏi, họ hãy về nước mà làm chính trị”.

Sau khi Chris Greene lên làm giám đốc châu Á Thái bình duơng, tuyển một số nhân viên mới từ Úc qua, lấy một người làm trưởng ban. Đây là những người di dân sang Úc sau này. Một vài người gõ cửa BBC để kiếm một “cần câu cơm”, chứ không để làm chính trị. Có người, trưa trưa ra cửa sau nhai bánh mì sandwich cho tiết kiệm, vì thân ở London, vợ con ở Úc, một đồng luơng hai “bếp ăn”, sau đó nhanh chóng giã từ “Bush House” (tên gọi của BBC) về lại Úc.

Sau này, ê kíp mới gồm một số cựu “cán” hoặc “con cán” từ trong nước hoặc Đông Âu qua. Từ nguồn gốc “thành phần thứ tư” này , ảo tưởng càng nặng nề. Cuối chiến tranh VN, đã có ‘thành phần thứ ba”, tự cho mình là phi cộng hòa/ phi cộng sản, rốt cục chẳng bên nào tin. Cuối chiến tranh Lạnh, nổi lên “thành phần thứ tư” tưong tự. Chẳng qua nhờ đứng từ xa cả chục ngàn km, chẳng hề hấn gì, nên tự gán cho mình những tự hào vốn chẳng phải tự mình mà có, khi “từ trên trời nhảy qua” thừa hưởng những định chế có sẵn mà một đất nước như vuơng quốc Anh đã bắt đầu tập tành dân chủ từ thời Tể tướng Cromwell, cách đây ba thế kỷ rưỡi hơn.

Bài học từ mấy mươi năm trước: chính những “cái kéo kiểm duyệt” đã dựng nên những chính khách sa lông biết mình vô tội vạ nhờ từ xa chục ngàn km. Những con cắc kè thuờng hay đổi màu theo thân cây nó bám. Nay không lẽ phủ nhận dòng máu Lạc Rồng, ôm lấy hình hài da thịt “dị nhân” để đón gió? Hay để thả bóng cho ai?

[1] BBC Việt ngữ, thứ hai, 8 tháng 3, 2010.

Gốc (tiểu luận / nhận định của Phạm Thị Hoài)

Copy bài này từ Note của bác Nguyên Hưng trên Face Book.

Mỗi lần nghe nhắc: mất gốc là người nghệ sĩ mất nguồn sáng tạo, tôi lại có cảm giác không yên ổn. Như thể mình đang là một công dân đứng đắn của quốc gia nghệ thuật, mà thỉnh thoảng đội bảo vệ cứ gõ cửa, hỏi xem mình có cần họ giúp gì không. Cũng gần giống cảm giác như khi bị nhắc, rằng nghệ thuật muốn thế nào cũng phải phát sinh từ hiện thực. Kết quả là tôi vô cùng biết ơn gốc rễ, hiện thực với mọi quê hương và căn cứ địa khác của nghệ thuật, cũng như biết ơn đội bảo vệ sốt sắng ấy, song trong thâm tâm thì bắt quả tang mình mong các quý vị đó đừng ở chơi quá ba ngày. Phần đông các nghệ sĩ không sáng tạo gì hết. Một số ít sáng tạo trong một giai đoạn ngắn. Một số vô cùng ít sáng tạo tương đối lâu dài. May ra đếm trên đầu ngón tay được những nghệ sĩ suốt đời sáng tạo trong lịch sử nhân loại. Như vậy tìm ra nguồn cơn của sáng tạo thì khó, và điều đó mãi mãi là bí ẩn, chứ một lần nữa cho sự không sáng tạo thêm một nguyên cớ nào có ích gì. Nhà văn Việt ở bên ngoài có thể cho rằng mình không viết nổi, vì thiếu nước Việt chẳng hạn. Nhà văn Việt ở bên trong, nếu viết cũng không nổi, liệu có phải vì quá thừa nước Việt chăng?

Tôi vốn tin rằng, người ta dù theo nghĩa nào cũng không thể mất gốc. Một là, nếu không có, chưa bao giờ có một gốc rễ nào đó, thì mất nó khác nào mất con cá ở ngoài lưới, một con cá thật to. Những thế hệ con cháu chúng ta ở hải ngoại, tuy được mệnh danh là người Mỹ, người Pháp... gốc Việt, nhưng chữ ‘gốc’ này cùng lắm chỉ tiết lộ đặc trưng chủng tộc chứ không phải đặc trưng văn hoá. Song chu trình con gà và quả trứng áp dụng vào chủng tộc và văn hoá đã lộ rõ nhược điểm của nó, từ ít nhất hai thập kỷ nay chúng ta coi chủng tộc không là gì khác hơn một trong những chức năng của văn hoá, chứ chiều ngược lại không vận hành. Những thế hệ ấy bắt rễ trong văn hoá của những quốc gia phát triển phương Tây, họ không thể đánh mất văn hoá Việt, là thứ họ không sở hữu. Chữ ‘gốc’ thứ hai này mới thật sự. Thậm chí chữ ‘gốc’ thứ nhất nói trên, dùng cho họ, tôi cho là đã khiên cưỡng. Chẳng những các thói quen, hay là bản năng thứ hai, mà bản năng thứ nhất ở những thế hệ ấy cũng đã thay đổi đáng kể. Chỉ cần xem da họ phản ứng thế nào với ánh nắng và độ ẩm nhiệt đới, và răng họ mắc hay không mắc những bệnh gì là đủ. Không cần phải là một chuyên gia dân tộc học cũng xác nhận được, khoảng cách giữa người Việt Kinh ở trong nước với người Mỹ gốc Việt chẳng hạn, ít nhất cũng bằng giữa người Kinh với người Mèo. Chúng ta thường cảm động trước những cố gắng tìm hiểu về Việt Nam của họ và gọi đó, một cách đầy thiện cảm và cũng đầy mơ hồ, là những cố gắng ‘tìm về cội nguồn’. Nhưng ai có thể chắc chắn nên đẩy cội nguồn đến mốc thời gian và không gian nào trong quá khứ? Đi ngược vài ba thế hệ để về đến hai đồng bằng châu thổ lớn của nước Việt, hay có thể triệt để đi tiếp, về hướng những khu rừng Đa Đảo chăng? Chúng ta lại càng nhiệt tình khích lệ họ viết tiếng Việt. Trong phần lớn các trường hợp ăn giải khuyến khích như vậy, phẩm chất văn chương mà biểu hiện hiển nhiên nhất là ở ngôn ngữ, xếp hàng cuối cùng. Tôi không muốn làm kẻ phá đám ‘khuyến Việt’, song phải nhận là thương tiếng Việt như thế cũng khổ cho tiếng Việt lắm thay!

Quyết định viết bằng một ngôn ngữ nào là kết hôn với nó cả đời, hưởng nó mà cũng chịu đựng nó, thậm chí cắn răng mà chịu, đúng theo nghĩa đến chết mới chia ly. Cuộc hôn nhân thủ cựu, hà khắc, trói buộc này thông thường không phải là phòng thí nghiệm hay hãng du lịch. Ở đa số tác giả thử viết bằng tiếng Việt nói trên, tôi có cảm tưởng đôi bên còn chưa cầm tay nhau, trong khi rất có thể họ đã ăn nằm như thế nào đó với một bản ngữ khác. Cảm giác chưa cầm tay nhau đương nhiên rất phỉnh nịnh và quyến rũ, khiến người chưa vỡ tiếng Việt có thể lâng lâng bay như trên lưng ngựa Phù Đổng, trong khi người dày dạn lại như bò lê dưới gánh nặng mà dân tộc Việt có thể trút xuống một thành viên đơn lẻ của mình. Có lẽ không cần phải quẩy trọn gánh ấy mới là mang quê hương theo, tôi biết vô số người đã trút quá nửa gánh ấy xuống dọc đường di tản mà vẫn còn nguyên là người Việt. Nhưng cưỡi ngựa mà xem hoa như nói trên thì ít liên quan đến việc tìm cội nguồn Việt. Cách đây không lâu tôi đọc một truyện ngắn của một tác giả gốc Việt viết tiếng Anh. Bản dịch tiếng Việt chỉ cho thấy đấy là văn dịch, không tiết lộ một văn phong riêng tư gì đã đành, mà cố hình dung bản gốc tôi cũng chẳng tìm được một điều gì nhất thiết liên quan đến ‘Việt tính’, song truyện ngắn đó được giới thiệu đại loại là nghệ thuật của một thế hệ tuy đã dùng ngôn ngữ khác, nhưng vẫn ‘man mác tâm hồn dân tộc’. Tôi hy vọng dân tộc Nga chẳng hạn, không đi tìm dấu vết của tâm hồn mình trong ‘Lolita’. Còn Kafka, liệu dân tộc nào giành được bản quyền tâm hồn mình ở đó?

Hai là, nếu một gốc rễ nào đó từng tồn tại, thì không dễ gì mất hẳn. Vốn liếng của một cộng đồng văn hoá cấp cho mỗi người khi bước vào đời có phần khác với món gia tài của cha mẹ để lại. Khả năng hoàn toàn phá sản ở trường hợp thứ hai có thể xảy ra qua đêm. Ở trường hợp thứ nhất, không dễ dàng mà thành trắng tay như vậy. Vốn liếng ấy giống tuổi thơ, có thể giống cả mối tình đầu, giống lần thứ nhất nhìn thấy biển, nếu muốn thì giống lần đầu tiên đi xem hát nữa. Tôi rất tránh dùng những cách nói, đại loại như ‘tìm lại tuổi thơ’, hay ‘mối tình đầu đã mất’, và đương nhiên là bất đắc dĩ mà dùng ‘tìm về cội rễ’. Người ta mang những thứ ấy trong mình tự nhiên chẳng khác gì mang mẩu ruột thừa sót lại từ thuở tổ tiên gặm cỏ, để lấy ví dụ khiêm tốn nhất. Lắm người phải cắt nó đi mới sống được, còn lại không mấy ai dành cho nó lấy một nửa ý nghĩ. Ấy quả là vật thừa duy nhất trong cái cơ thể được chức năng hoá hoàn hảo của chúng ta. Có lẽ cũng thừa như các vua Hùng trong mỗi ngày đi làm, đóng thuế, kẹt xe và viết vô vọng vài trang truyện ngắn của một người Việt nơi đất khách. Tôi mang nó, từ khi mới đẻ, và hài lòng rằng nó chưa bao giờ viêm lên. Nhưng tôi không hình dung được con đường ‘tìm về’ mẩu ruột thừa ấy.

Lại lấy ví dụ một người từng sinh trưởng trong tiếng Việt. Là ngôn ngữ của một xứ phương Nam, nơi hoả vượng mà vạn vật khuếch trương hương vị như cách lý giải của người xưa, tiếng Việt giàu vốn từ chỉ tỉ mỉ từng sắc thái, cấp độ của muôn loại mùi chẳng hạn. Hẳn cũng vì hoả vượng, mà những mùi khó chịu cũng được cơ hội bành trướng. Mùi phân mèo thì chua, mùi phân gà hôi, phân trâu hắc, phân lợn nồng, phân trẻ con thum thủm, phân người lớn thối, còn mồm ai đó thì thối hoắc. Mùi và tình trạng thực phẩm hỏng trong bếp Việt mới thực đa dạng. Cá thì tanh, thịt thì ôi, cơm thì khê, rau thì oi khói, dưa thì khú, mắm thì khắm, gạo thì hẩm, trứng thì ung, khoai thì ủng, cháo thì vữa, canh thì thiu, lạc thì mốc, mỡ thì khét lẹt... Sau này người ấy sống hẳn ở một xứ lạnh, hoả chẳng vượng, vạn vật không phát hết mùi, mũi xứ người chắc cũng nhạy không kém mũi xứ ta, nhưng tiếng nước người cho chân thối, cá thối, tiền thối, chính trị cũng thối như thế cả, muốn phân biệt phải dùng thêm từ mô tả, không có chữ nào, chỉ bằng chính nó, thoả mãn cái biết của khứu giác như trong tiếng ta. Một lúc nào đó, người ấy thậm chí có thể quên cái vỏ âm thanh của những từ Việt chỉ mùi, nhưng bản thân những mùi đã từng có một tên riêng ấy, từng là những thực thể đặc thù ấy, trong sâu thẳm không dễ gì hoà chung làm một với ‘thối’ và chỉ ‘thối’. Theo tôi, giữ được mùi quê như thế, thụ động và ở tít một nơi ẩn khuất nào đó trong lòng, đã là bảo quản gốc gác. Với người viết, ai biết giữa một mùi mong manh đã mất tên và một nền tảng nhận thức được mệnh danh chắc nịch, cái gì dư sức khuấy động hơn?

Cộng đồng Việt nhỏ bé ở bên ngoài lại có một phẩm chất đặc biệt: nó bảo tồn rất nhiều khía cạnh văn hoá Việt mãnh liệt và cuồng nhiệt hơn ở chính quốc. Một lúc nào đó, tôi e rằng các học giả muốn truy tìm dấu tích lịch sử của dân tộc Việt, thay vì đi Hà Nội có lẽ phải đến Quận Cam. Cội rễ có thể bị bật tung tại chính chỗ phát sinh, nhưng lại dai dẳng sống sót ở những vùng biên xa xôi nhất. Việt Nam hải ngoại là một vùng biên như thế. Xin lấy già nửa thế kỷ lưu lạc của văn chương tiền chiến làm ví dụ. Lấy lời than năm 1917 của một trong những nhà khuyến Việt nhiệt thành mà bi đát nhất, Phạm Quỳnh, làm mốc, rằng quốc ngữ khi ấy còn sài đẹn ấu trĩ như tiếng bi be của đứa lên ba, khiến bậc cao sĩ ‘ngồi hầu chuyện các văn-nhân thi-sĩ nước Tàu nước Tây vẫn còn sướng hơn’, và ‘trong khi họp-tập năm ba anh em ngồi với nhau, bàn những chuyện thiết-tha, nói những điều tâm-sự, mà đương câu chuyện phải pha một hồi tiếng tây hay điểm mấy câu tiếng tàu’, thì tiếng Việt không đầy hai thập kỷ sau của văn chương tiền chiến là một thành quả vĩ đại. Hai thập kỷ sau nữa nó đã ngắc ngoải, và chậm nhất là sau Hiệp Định, miền Bắc đã kết thúc thời kỳ quá độ ngôn ngữ, để các thế hệ sau đó có thể yên tâm mà nói giọng hiện thực xã hội chủ nghĩa thuần khiết. Thế hệ tôi quả là miệng không uống giọt sữa nào, bút không chấm giọt mực nào của tiền chiến. Lại hai thập kỷ sau, nếu nước Việt không tái thống nhất, có lẽ tôi chẳng có dịp thử nếm mùi vị của một quá khứ không xa ấy. Cả một nền văn hoá tiền chiến theo chân người-Bắc-54 di cư mà cố thủ trong lòng hồi cổ, và sinh sôi trên mảnh đất Nam Bộ vốn không quá khắt khe. Rồi lại hai thập kỷ sau nữa, Nam Bộ ấy đã đổi khác, muốn gặp văn chương tiền chiến phải tiếp tục di tản, giạt mãi tới vùng chót, bám gót người Việt hải ngoại. Ở tít nơi hạ nguồn này, một thành quả từng là vĩ đại mãi mãi là vĩ đại. Một nửa thế kỷ chen vào giữa không có giá trị gì. Tôi từng ngẩn ngơ, khi đọc thơ của một tác giả hải ngoại cùng lứa, thấy ‘xuân mộng, hồn mơ, cõi tiên, quan san, tống biệt, hận thu, đêm liêu trai, trăng mất ngủ, gió về đâu, sầu mấy kiếp, lệ vơi, tình rơi, đời ơi, trời hời...’, như lạc vào bảo tàng văn học. Như vậy cũng có thể phỏng đoán, chẳng hạn tiếng Việt hiện thực xã hội chủ nghĩa nếu có mất mát tại chính quốc, chắc còn chỗ trú lâu dài nơi người Bắc tị nạn đời mới tại Đông Âu. Bảo hoàng hơn vua phải chăng là tính cách muôn thuở của tỉnh lẻ? Như thể càng xa nguồn càng bị trói không giãy nổi khỏi nguồn? Như thể văn chương Việt hải ngoại đau ruột thừa triền miên mà không dám cắt phăng cái mẩu nợ nần ấy.

Vào chính lúc này, khi xã hội Việt Nam ở bên trong đang lên cơn truyền thống dân tộc, như nó đã từng lên những cơn kích động kỳ lạ khác mà không sẵn rơ-le tự ngắt, liệu một nhà văn Việt ở bên ngoài có nên mạnh dạn vứt đi chiếc cân tiểu ly thường thủ sẵn trong tay áo, bên này là dân tộc, bên kia là thế giới, hay không. Cái dụng cụ tinh tế ấy chưa từng dùng được cho một tác phẩm nặng cân nào của văn học Việt đương đại. Vả lại, cái đầu của nhà văn Việt thì hoan nghênh một sự hài hoà kết hợp, mà lòng thì nghiêng về truyền thống hơn. Văn chương Việt ra ngoài nước ắt có sứ mệnh làm một nền-văn-học-đau-lòng-con-cuốc-cuốc, lại càng viết bằng bụng nhiều hơn bằng đầu, yêu cái đã có hơn đam mê cái chưa có, ngoái nhìn cội rễ xa ngái hơn khao khát những vùng đất lạ ở sát nách, chăm bẵm những lý tưởng nghệ thuật của cha ông mình để lại như con đẻ, còn lý tưởng của cha ông kẻ khác là con ghẻ, bằng mặt mà không bằng lòng. Tôi không dám cho thế là dở. Nếu cái đã có đủ đồ sộ thì ở tù trong đó chắc cũng được sung sướng. Có lẽ nhiều người mãn nguyện như thế hơn tôi tưởng. Khi đọc D.H. Lawrence chẳng hạn, tôi không bất giác coi ông là nhà văn Anh dù ông viết tiếng Anh về nước Anh, sau này vỡ lẽ rằng ông cả đời lưu lạc. Còn khi đọc một số đồng nghiệp Việt ở hải ngoại, tôi thành thật xin lỗi vì nhận xét không ưu ái này, tôi bất giác cho rằng họ chưa bao giờ rời nước Việt, mặc dù các nhân vật của họ đi gần khắp thế giới, chỉ trừ đi Phi đen. Văn học Việt hải ngoại không thiếu Việt Nam. Mà thiếu thế giới.

Ngay cả sự thiếu thốn tiếng Việt ở bên ngoài, quả là xác thực, nhưng tôi cũng cho đó là một trở ngại cần thiết. Rút cục thì chúng ta đáng được cái handicap này thử thách hơn là những chướng ngại khác từng biết. Mỗi người cầm bút đều hơn một lần than thầm, hoặc kêu ầm lên, về sự bất lực của ngôn ngữ, rằng ngôn bất tòng ý, bất tòng tình. Như thể điều mình muốn diễn đạt vượt quá sức tải của ngôn ngữ. Cá nhân tôi không công nhận cái bi kịch nghề nghiệp đó. Tôi cho rằng ngôn ngữ cũng như thời gian, không biết thế nào là đủ, nhưng ai cũng có một phông thời gian và một kho từ ít nhất là vừa đủ dùng cho chính mình. Vốn liếng ấy không thể bất cập nhu cầu của bản thân, mà chỉ bất cập với nhu cầu của kẻ khác. Nếu chỉ thuần túy sống trong môi trường ngôn ngữ Việt, dù có là một thiên tài chăng nữa cũng chỉ đi đến hết cái giới hạn của tiếng Việt hiện có, hay nói cách khác, lên đến đỉnh cao của những nhu cầu diễn đạt hiện tại của dân tộc. Có trời chứng giám là những nhu cầu ấy tự biết chừng mực của mình. Tôi xin trở lại câu chuyện ngôn ngữ vào một dịp riêng khác, ở đây chỉ xin lưu ý rằng, trong suốt lịch sử văn học và lịch sử phát triển tư tưởng Việt Nam, không một nhà lập ngôn quan trọng nào của chúng ta không cùng một lúc đứng vững chãi cả hai chân, một trong tiếng Việt nôm, và một trong một ngôn ngữ khác. Chính sự bất lực tạm thời của tiếng Việt trước nội dung cần diễn đạt của một cộng đồng ngôn ngữ khác như chúng ta hằng chứng kiến trong cuộc sống lưu lạc, vâng, chính nó là cái may trong cái rủi của nhà văn Việt xa xứ. Ta hãy xem hắn có những cơ hội gì:

Hắn có thể vừa bị cuốn theo ông chủ ngôn ngữ mới, vừa trung thành trong giới hạn cho phép với chủ cũ, là vốn liếng tiếng Việt mang theo. Trong trường hợp này, sớm muộn hắn cũng rời bỏ văn chương tiếng Việt. Mỗi năm viết dăm bảy trang là cố gắng cuối cùng của hắn, để chăm sóc một kỷ niệm về tiếng Việt hơn thực sự dùng tiếng Việt. Rồi hắn sẽ thử viết bằng ngôn ngữ mới. Bằng một ngoại ngữ. Và có cảm tưởng mình cũng không tồi. Dường như sự tầm thường của hắn trong tiếng Việt có thể biến mất trong ngoại ngữ, chí ít hắn trở nên khúc chiết và ít bay bướm hơn. Tuy mỗi khi trở về với tiếng Việt, hắn lại xoàng như cũ, nhưng điều đó không quan trọng, vì chẳng cộng đồng văn chương nào thiếu bóng những thành viên như thế. Quan trọng là, hắn không còn đặt kỳ vọng ở tiếng Việt, và đấy là sự giải phóng: giải phóng hắn, để hắn tự do đi tìm một ngôn ngữ khác. Và giải phóng tiếng Việt. Khỏi một mối tình hờ. Công cuộc giải phóng này không thể xảy ra ở Việt Nam.

Hoặc hắn quyết liệt tẩy chay cái ngôn ngữ lạ mặt kia ngay từ đầu, và trong thế phòng thủ đơn độc cũng có thể kiêu hãnh mà đi hết giới hạn đã định của mình. Văn giới Việt Nam hải ngoại biết không ít những cuộc đi nhẵn nẻo đường cùng như vậy. Giãy chết cũng có thể hùng tráng, và tang lễ hoàn toàn có thể đẹp.

Hoặc hắn phải nhảy vọt. Vượt khỏi một lãnh thổ ngôn ngữ, một giai đoạn ngôn ngữ, một số phận ngôn ngữ cho trước. Tôi tin rằng, sinh lực của Việt ngữ phụ thuộc vào những thành tựu vượt rào như vậy, chứ không nhất thiết còn hay mất ở việc vốn từ bên ngoài có bị tiêu lẹm, có kém cập nhật chút ít so với ở Việt Nam.

Tiếng Việt trong nước quả nhiên có những cách nảy nở riêng của nó, và công trình ngôn ngữ của một tập thể gần tám mươi triệu người nhất định là trên tầm cỡ của một cố gắng cá nhân. Khu vực ngôn ngữ chính trị không mấy tiến bộ, ngôn ngữ của các khoa học nhân văn cũng dẫm chân tại chỗ, của các ngành kinh tế và kỹ thuật phát triển chắp vá và vô chính phủ, ‘quan thoại’ của Việt ngữ tại chính nước Việt thì ngủ kỹ, nhưng bù vào đó, ‘bạch thoại’ rực rỡ hơn bao giờ. Tôi có cảm giác rằng, người Việt chưa từng ăn nói lắm kiểu hấp dẫn, khôi hài, giàu liên tưởng và mắc những lỗi ngôn ngữ tuyệt vời như trong vòng một thập kỷ nay. Nôm hiện đại đang ở đỉnh cao, tuy vẫn không phải là ngôn ngữ lý tưởng để suy tư trừu tượng hay thúc đẩy luận lý, nhưng dồi dào để diễn đạt những tâm tình và kinh nghiệm trực quan của thời đại. Nếu muốn thì gần như bất kỳ ai trong các nhà văn Việt hải ngoại cũng có thể mỗi năm về ‘vỗ béo’ tiếng Việt đã gầy guộc chút ít của mình ở đó. Song nhu cầu Việt ngữ của văn giới hải ngoại xem ra không cấp thiết đến mức như vậy. ‘Bạch thoại’ của miền Nam trước bảy lăm mang theo đến giờ còn dùng đủ, còn up-to-date lắm. Nếu ngày mai, lý do lưu vong của chúng ta không còn nữa, liệu có bao nhiêu nhà văn Việt đang sống ở hải ngoại, chỉ vì cái nghiệp của tiếng Việt, chỉ vì e ‘mất nguồn sáng tạo’, mà quyết định trở về?

Phần mình, tôi ra khỏi Việt Nam vài năm trước, công việc cho phép gặp vô số nhà văn sống lưu lạc, đến mức tôi có cảm tưởng rằng, du mục là một trong những điều kiện nghề nghiệp của một nhóm văn sĩ càng ngày càng đông đúc. Quê hương họ là những cuộc hành trình. Phản bội quê hương là dừng lại quá lâu một chỗ.



Phạm Thị Hoài

(Chưa bình luận gì được gì về bài viết này vì thực sự là cần nhiều thời gian để đọc và cảm nhận. Hình như trình độ đọc hiểu của mình đang ngày càng suy kém thì phải.)

Phản biện tí

Copy bài này từ Note của bác T.H.Nguyên trên Facebook.


Ai mà chả muốn giữ biển, giữ biên cương lãnh thổ? Bài này sẽ chia ra các phần Question, Fact và Bình “Lựng”, cho nó tiện, hén.

Question: Ai có khả năng giữ biển đảo, biên cương lãnh thổ?

Fact:

Hải quân chính quyền Sài Gòn đánh một trận năm 1974, thua chạy, mất hết cả quần đảo. (Xin nói trộm vong linh người đã khuất, là tuy đánh thua nhưng về còn được huân chương!)

Mấy ông “khúc ruột” bên nước ngoài không có quân đội, cũng không có thế ngoại giao. Hồi đó, mấy ổng cũng từng có quân đội, súng ống và “đồng minh” hùng mạnh bậc nhất thế giới, nhưng vẫn thua.

Hải quân QĐND Việt Nam đánh, các chiến sĩ hy sinh, mất Gạc Ma, nhưng nhiều đảo còn giữ được cho đến tận bây giờ.

Question: Dựa thế nước to được không? Nước to nào đây?

Fact:

Có nước to đang khủng hoảng kinh tế, bận đánh nhau vài ba nơi đang còn chưa ngã ngũ, mà anh nước to này đã từng đi đêm với anh nước lạ. Còn một nước to khác đã từng phụ trợ ta đánh nước to kia, và khá là chung thuỷ, nói một cách tương đối.

Trong lịch sử Việt Nam cận đại, chỉ thấy có một lực lượng có thể huy động, tổ chức làm các việc lớn thành công. Ai dám phủ nhận vai trò của người lãnh đạo, của Trần Hưng Đạo, Nguyễn Huệ trong trận Bạch Đằng, Đống Đa? Có người nói “Nếu” thế này thế nọ. Ở đây không bàn chuyện “Nếu”, sự thật lịch sử chỉ có một mà thôi. Thế mới gọi là Fact.

Bình lựng:

Các blogger giữ biển đảo được không? Chưa rõ, hehe, nhưng tui nghi lắm. Tui chắc rằng một số blogger sẽ sẵn sàng gia nhập quân đội một khi lâm chiến, nhưng phải có người chỉ huy giỏi mới thắng. Vậy ai chỉ huy đây, hỡi các blogger, và quý vị có tuân lệnh chỉ huy không hay lại cãi lộn xà ngầu như một hợp tác xã thợ mộc?

Các blogger dường như không nghe, không biết chuyện mua sắm tàu ngầm, phi cơ, hay chuyện tuần tiễu của ta đuổi hàng trăm tàu lạ ra khỏi cương vực. Các blogger cũng dường như không nghe, không biết chuyện xưa, cũng từng có những người “đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tổ phụ”, vậy mà triều đình vẫn lấy lễ đãi sứ, chỉ khi nó đem binh sang đây mới đánh cho phải chui vào ống đồng mà chạy, thấy thảm hại luôn.

Các blogger nói rằng sự đồng thuận là sức mạnh, phải có tinh thần Diên Hồng. Tui nghĩ không phải người ta không biết lòng dân đâu. Sợ rằng người ta biết rất rõ, nhưng vì thế nước, người ta phải tính. Vậy mới phải có người chỉ huy, chứ để cho binh nhì định chiến thuật chiến lược, tui e là dân ta nói tiếng Quảng Đông lâu rồi. Mà cái người chỉ huy này hồi nào đến giờ thắng nhiều rồi, có uy tín đấy.

Question: Có thằng hàng xóm định lấn sân. Có ông chiến binh trong nhà, từng thắng nhiều trận, nhưng không to mồm, không cãi cọ, nhiều lúc nhịn nhục và bảo người thân trong nhà đừng có cãi nữa, nhưng ngấm ngầm đi sắm mã tấu và rào lại hàng rào. Một bên là các thành viên trong nhà om sòm chửi lại, và có mấy ông họ hàng ở xa chẳng có kế sách nào ra hồn, mã tấu thì không có, đánh trận nào thua trận nấy, lại cứ về hùa với con cháu trong nhà chửi um lên. Chọn ông nào giữ nhà đây?

Trả lời thế nào, là quyền của quý vị.

Lẩn thẩn

Lượn lờ trên blog, đọc được cái entry "Phở-phần 1 bản nháp" của Cavenui khá hay. Nhưng mà đến đến đoạn “...Huy Bom dẫn ý Tô Hoài về chuyện ăn phở Thìn Hàng Dầu trong thời máy bay Mỹ ném bom Hà Nội làm nhiều người comment phản bác. Công nhận cái đoạn “đôi khi báo động phải bưng bát phở ra hố cá nhân sát mép nước Hồ Gươm ăn tiếp” nó đẹp hoành tráng như trong văn học làm em hình dung cảnh bộ đội mình chơi tá lả sát phạt nhau trước giờ nổ súng khi cái chết cận kề. Không sống ở Hà Nội thời ấy, nhưng xét theo tính hợp lý thì em tin các blogger phản đối hơn tin Tô Hoài. Từ đây lại mở rộng ra vấn đề thứ 2, những chuyện ngày xưa của các cụ già được coi là chưa lẫn như Tô Hoài độ tin cậy đến đâu. Tô Hoài nhầm lẫn không phải lần đầu. Trong Cát bụi chân ai (hay Chiều chiều?), hình như cụ Tô đã nhìn lầm 1 chú Ivan nào đó ra ông Pasternak....” thì lại thấy không đồng ý lắm với góc nhìn của Cavenui.

Cá nhân tớ thì cho rằng ở thời kỳ ấy, ngày nào Hà Nội cũng có lệnh báo động máy bay Mỹ ném bom nên lâu dần người dân đã quen dần với nếp sống có bom đạn. Tớ cho rằng ấy là sự thích nghi với hoàn cảnh mà thôi. Chính vì vậy, cái chuyện “bưng bát phở ra hố cá nhân sát mép nước Hồ Gươm ăn tiếp” cũng chỉ là việc bình thường mà thôi chứ cũng chả phải là hoành tráng văn học gì.
Chừng nửa đêm qua lúc đi ngủ đọc tiếp cái tản văn “Giấc mộng ông thợ dìu” của Tô Hoài. Đến cái truyện “Người chơi tranh” kể về quán Cafe Lâm của Lâm Toét thấy cái có đoạn “…Quán cà phê Lâm vẫn đông. Bom ném xuống ngã tư, khách bưng cả cốc cà phê uống dở xuống hố cá nhân, nhấp nhô đầu lên uống nốt….” thì lại càng khẳng định thêm ý nghĩ về sự thích nghi với cuộc sống trong chiến tranh của người Hà Nội. Loay hoay bò dậy viết comment lại với Cavenui. Loay hoay một lúc ngó ra đồng hồ thì đã là 3h sáng, tự nhiên thấy mình rõ là lẩn thẩn.