Thứ Bảy, 21 tháng 7, 2007

"Nhật ký chiến trường": Vào Nam - Phần 2

Chủ nhật 21-4-1968, Hương Liên, Hương Khê, Hà Tĩnh.

Suốt cả ngày hôm qua, bọn mình đi trong mưa. Mưa tầm tã, cả đoàn 108 người đã bỏ lại trạm 13 đồng chí. Cái Tý bị sụt hố bong gân từ lúc mới xuống ô tô, anh em đeo cho cả, ba lô san ra, Tý chống gậy đi không với một bi đông nước. Nhưng chỉ cố được đến trạm 13. Cái Đê bị liệt cả ngực cả vai, 11g đêm cấp cứu, thế là ở lại. Và một cậu nữa ở chi 4 mệt. Thế là nữ chỉ còn mình và 8 đứa nữa. Trông đoàn quân đi như một sợi dây dài màu xám mà những chiếc ba lô to là những chiếc móc xích nối vào nhau. Tất cả đều khoác ni lông xám đội mũ áo mưa xám và chậm chạp bước. Đầu cúi về đằng trước, lưng gập về đằng trước và cái lưng cong lên. Nom ai cũng giống con lạc đà. Riêng mình thì giống hơn cả, anh em bảo thế, vì mình bé nhỏ quá, chiếc ba lô che lấp mất cả người. Anh em bảo : bà Quý đi chân nọ đá chân kia, chân cứ run lẩy bẩy. Chẳng qua là bà cố gắng bằng tinh thần thôi, chứ chân bà không thể chịu nổi sức nặng của chiếc ba lô trút xuống. Tại sao bà hay ngã nhất ? Đấy là do bà không chịu nổi mà bà cố gắng… Anh em đều quan tâm đến mình, khi mình trượt chân hai ba anh kéo lên (...)

… Mình vẫn còn đi nhanh và đi khỏe hơn nhiều anh em khác. Lại vui vẻ, luôn luôn vui vẻ, ca hát và tươi cười. Thực sự mình sung sướng tới mức khó hiểu. Được sống giữa tình thương của anh em, được khám phá ra một “thế giới” hoàn toàn mới lạ, lòng mình luôn luôn sảng khoái. Dĩ nhiên là mình mệt nhoài… Lắm lúc lên dốc, tất cả như nín thở. Không một tiếng nói, một tiếng cười, chỉ có những chiếc dép miết xuống bùn nhớp nháp. Anh Hữu đi sau mình, đột nhiên bảo :

- Làm sao mà cứ cúi mãi lưng xuống thế ?

Một lát anh ấy lại nói :

- Quý phải rút dép lại đi, dép rộng quá, chân cứ trật ra ngoài.

Có lúc cùng đi, anh ấy bảo :

- Bây giờ phải tập đi nhé, đi dài bước, đi cho thật vững. Đừng bước ngắn, bước ngắn hay phải chạy, chạy một lúc là liệt người mà luôn luôn phải vội.

26-4-1968, Trường Sơn, trạm 18, Quảng Bình.

Anh Sắc, người Hải Dương, bảo Oách cũng người Hải Dương

- Cậu có gặp đồng hương Hải Dương cậu nhớ nhắc chúng nó đừng có đào ngũ, xấu mặt quê hương.

Oách trả lời :

- Có, em có bảo chúng nó rồi. Em nói gợi ý khéo : “Cố mà đi. Có về bây giờ cũng chả biết đường về đâu…”.

Anh Sắc :

- Có hai cậu người Ninh Giang vừa đào ngũ đấy, về được 2 trạm thì bắt lại được.

Mình rất thương họ. Họ rất trẻ, tính xốc nổi của tuổi trẻ có lúc dìm họ xuống. Hố bom và tiếng gầm rít của phản lực Mỹ khiến họ run sợ. Từ trạm 16 trở đi, tình hình căng một cách ghê gớm. Tuyệt đối không được bật đèn pin và thắp đèn dầu, nhân dân cũng thế. Máy bay Mỹ hoạt động suốt đêm, thường là nó bay rất thấp như muốn lao xuống đè bẹp người ta. Nửa đêm ở trạm 17, mình thấy sáng bừng cả lán, mình bảo : - Ô cái gì sáng quá.

- Pháo sáng đấy - các anh nằm bên nhắc.

Có tập thể, người ta thấy bạo dạn hẳn lên. Tối nay mưa và mù, được thắp đèn tự do, sướng quá. Ông Thăng, ông Chức tìm lên trạm để ngủ giường. Bọn mình ăn một bữa cơm chớp nhoáng. Cơm gói từ sáng chấm với mắm kem. Xong mình đi dóm bếp cho Kiều nấu cơm. Bếp đặt dưới một tảng đá nghiêng để tránh mưa. Trạm cho mỗi chi 2 thanh củi to. Lấy dao găm chẻ ra. Mình phải đốt cả một cuốn “Hoà Vang” của Nguyễn Khải mới dóm được bếp vì củi tươi quá.

29-4-1968, 6g45 tối, Trường Sơn, trạm 20

Mưa lâm thâm, mình nằm trong một cái lán giữa rừng và viết nhật ký dưới ánh đèn pin đây. Hôm nay mình đã qua một chặng đường ghê gớm nhất trong chiến trường A. “Ai qua được chặng này mới là sinh viên trường đại học thực tế”, đồng chí Nờ trưởng trạm nói thế. Mình hình dung nó ghê gớm lắm vì qua cả “Cổng trời”. Quả thực nó khác hẳn những chặng đường khác. 9 giờ liền từ 8g sáng đến 5g chiều đoàn mình đi liên tục. Những dốc đá tai mèo lởm chởm hiện ra. Dốc đứng, hoàn toàn đạp trên đá. Trông lên và trông xuống đoàn 108 người chúng mình như một sợi dây kéo thẳng xuống một vệt sẫm. Đá nhọn hoắt, nhớp nháp những vết chân tha đất sét bao bọc. Mình đeo ba lô và bò lên dốc. Tay vịn những thân cây cụt và những mẩu đá nhọn nhẵn thín vì bao nhiêu bàn tay vịn nó. Có những khúc cây bóng lên. Khi lên còn vịn được, nhưng khi xuống sao mà căng thẳng đầu óc. Theo những mỏm đá tai mèo, mình bước ngang chân, đi dần xuống vực sâu. Chỉ cần trượt một tí là ngã ngay, là gãy chân ngay, và thế là không đi nữa. Mình thận trọng từng bước, cố gắng từng bước, có những lúc mắt mờ đi vì mây trắng và vực sâu. Qua dốc Nguyễn Văn Trỗi, dốc Nguyễn Văn Bé, dốc Nguyễn Thị Định và dốc Nguyễn Chí Thanh, 4 cái dốc lớn chọc trời, mình đã không bị ngã một cái nào. Anh Hữu bảo :

- Chị Quý hôm nay cố gắng lắm đấy, không ngã cái nào, giỏi đấy. Hôm nay khá lắm rồi, chân vững gấp rưỡi hôm đầu rồi.

Hôm nay các chi đều ngã oanh oách cả. Riêng mình thấy khỏe lắm, không mệt mỏi gì. Ăn rất khỏe. Chiếc ba lô không còn đè nặng lên vai mình nữa. Chỉ có một nỗi khổ là nhớ Ly. Thèm hôn lên má con và nói chuyện với con quá. Mình thì thầm hát bài Ru con và mình bật khóc. Ly ơi, chắc hôm nay Ly đã quên mẹ rồi. Mẹ chưa gặp bố Ly nhưng chắc bố Ly sẽ trách mẹ. Anh ơi, anh sẽ trách, sẽ mắng em vì em bỏ Ly mà đi, nhưng em không ân hận về chuyến đi này. Càng đi em càng thấy em quyết định đi là đúng. Mong sao chóng gặp anh để nói chuyện với anh. Chỉ có anh mới thương em nhất và hiểu em nhất thôi, anh ơi. Anh bây giờ ở đâu ? Có khỏe không ? Ly biết làm gì rồi ? Ly có khỏe không ? Trời ơi, chưa bao giờ mình phải chịu đựng ghê gớm như thế này. Càng nghĩ, càng thấy muốn lao vào làm việc để quên đi tất cả, để bù đắp cho Ly và cho Anh. Phải tranh thủ sống và viết. Mình lan man nghĩ và nhắc Ly với anh em trong đoàn thì trông thấy một chữ Ly khắc trên thân một cây to giữa đường mình đi. Cảm động quá, lòng mình run lên. Nhưng phải tự hạ lệnh cho mình quên đi thôi.

Ngày hôm nay mình đã qua một chặng đường nguy hiểm. Vừa đi được 15 phút thì máy bay đến, chặng đường mình đi bị chúng thả bom bi. Bom bi vào đúng trạm trú quân mình vừa ra khỏi và bom bi đánh vào đội hình đoàn bộ đội đi trước mình. Máu chảy đỏ lòm đường đi, những chiếc cáng đè lên vai anh em bộ đội. Nhìn vào cáng, thấy anh em máu đẫm chân tay, kinh quá. Một đồng chí đại đội phó hy sinh, cáng đi ngay rồi. Một đồng chí trung đội phó bị thương nặng có thể hôm nay hy sinh và 6 đồng chí khác bị thương. Ôi, cái chết đến sao đột ngột và dễ dàng thế. Bọn mình vẫn đi một cách thản nhiên mà chẳng lo lắng gì cả. Thật kỳ lạ. Nếu đoàn mình hôm nay đi chậm một chút, hoặc nhanh một chút thì thương vong nhiều lắm. Sao may mắn lạ lùng. “Máu thắm đường ta đi đẫm mồ hôi rơi…”, thật đúng. Hoàn toàn lúc đó chả ai lo sợ gì cho bước đường mình đi cả. Tất nhiên vẫn có những kẻ chạy trốn. Sáng nay đơn vị bộ đội đi trước mình cũng có một cậu người Hải Dương đào ngũ. 3g30 sáng cậu ta còn lấy phần cơm. Rồi cậu ta bỏ ba lô lại và đi. Đơn vị tìm mãi, loay hoay mãi, sau phải cử 7 đồng chí ở lại tìm nên mới chậm xuất phát và mới xảy ra thương vong. Nếu đơn vị ấy không có kẻ chạy trốn thì thương vong sẽ đến với đoàn của trường 105 mình.

Lác đác đơn vị nào cũng có người đào ngũ. Số anh em ngã gãy chân cũng có. Thỉnh thoảng bọn mình lại thấy một cái cáng, trong đó thường là một khuôn mặt trẻ măng bị gãy chân vì ngã.

(Còn tiếp)

Thứ Năm, 19 tháng 7, 2007

"Nhật ký chiến trường": Vào Nam - Phần 1


12-4-1968, Lạc Sơn, Hòa Bình, 10g30 sáng

4g chiều ngày hôm qua, 11-4-68, ô tô chuyển bánh rời trường 105. Thế là cuộc hành quân vĩ đại của mình thực sự bắt đầu, sau những ngày chuẩn bị ráo riết. Nếu không thực sự khoác ba lô thì mình không thể thấm thía một cách sâu sắc những trang bị đầy đủ của Đảng đối với từng người, mà những người như mình thì có là cái gì đâu. Một hạt cát, một gịot nước… Nhưng tất cả đều được chuẩn bị chu đáo hơn cả những người vợ chuẩn bị cho chồng và những người mẹ chuẩn bị cho con. Mình đeo một chiếc ba lô cóc to hơn người. Trong ba lô là đủ thứ đồ dùng cần thiết: quần, áo, khăn rằn, hăng-gô, đường sữa, kẹo, chè, mì chính, ruốc, mắm, muối, thuốc (1kg đủ loại thuốc), phao bơi, vải mưa, tăng vi-ni-lông, võng dù, màn… Tóm lại, từ trong ba lô ấy mình có thể dựng nhà ở và nấu ăn trong lúc đi đường. Đúng là cuộc đời dã chiến, cái cuộc đời mà mình từng ao ước từ trước tới nay. Mình mặc quần bộ đội và áo sơ mi pô-pơ-lin màu cỏ úa. Chiếc áo bộ đội cho Tú rồi. Tú nó thích mà mình thì mặc cái áo ấy có vẻ già hơn mặc sơ mi. Mình làm quen với đôi dép cao su từ một tháng nay. Bây giờ chính thức mang nó lên đường. Lần đầu tiên trong đời, mình có một đôi dép vừa vặn như thế. Tất cả những trang bị cho cuộc đời “xê dịch” đó gây cho mình một cảm giác thú vị. Mình cảm thấy cuộc đời mình đang mở ra một giai đoạn mới. Vì vậy, giây phút lên đường chính là giây phút mình phấn khởi nhất.

14-4-1968, Như Xuân, Thanh Hóa, 3g chiều

Bằng giờ tuần trước mẹ đang tắm cho Ly đấy Ly ơi. Hôm nay là chủ nhật, mẹ và bố chẳng về với Ly được. Ly sẽ phải chịu nhiều chủ nhật vắng mẹ, vắng bố như thế nữa. Nhưng Ly ạ, mẹ tin rằng Ly sẽ khỏe mạnh và sẽ lớn lên như nghị lực của mẹ, sức khỏe và ý chí của mẹ.

Chiều nay mẹ ở nhà sàn, giữa một vùng đồi núi trùng điệp của Thanh Hóa. Bây giờ mẹ lại sắp đi tiếp con ạ. Càng ngày mẹ càng xa con thân yêu. Đêm nay chắc trăng sáng lắm, con có chơi trăng không? Đêm qua mẹ đã đi giữa một biển trăng đẹp. Trăng tỏa bức màn mỏng xuống đường mẹ đi. Ánh trăng không chói lọi như những đêm trăng hè mà trăng đêm qua mỏng manh, dịu lặng như lòng mẹ nhớ mong con. Ông trăng tròn xoe cứ chạy theo mà nhòm vào mắt mẹ. Nhìn trăng, mẹ nhớ Ly biết bao! Xe của mẹ phải dừng lại 2 lần và mẹ phải đi bộ một quãng vì đường lầy và xóc ghê gớm. Mẹ ngồi sau cùng, có lúc bánh xe sụt xuống, mặt mẹ gần sát xuống mặt đường. Nhiều đoạn xe nghiêng đi lắc la lắc lư. Nhưng mẹ vẫn vững vàng… Người ta dọa mẹ:

- Rồi đến lúc đi bộ sẽ thấy nhau.

19-4-1968, xã Hương Xuân, Hương Khê, Hà Tĩnh, 9g45 sáng

Tới trạm 13 từ 1g30 đêm hôm qua. Mình đã vượt được một thử thách đầu tiên để kỷ niệm ngày sinh lần thứ 27 của mình. Hôm nay ở trong ấy chắc Anh cũng nhớ và nghĩ về em. Anh đã biết tin em vào với Anh chưa? Có thể không cùng công tác với Anh nhưng cũng chung một chiến trường, và như thế là đến gần với anh rồi phải không? Thế là 3 lần sinh nhật rồi em có Anh mà vẫn chẳng có Anh. Bao giờ ở bên anh để được anh tổ chức một ngày kỷ niệm nho nhỏ cho em nhỉ?

Anh mà không nhớ 19-4 thì khi gặp em sẽ phạt đấy. Bây giờ em không nhượng bộ anh như trước nữa đâu. Em sẽ thi hành kỷ luật hẳn hoi.

5g30 chiều qua bắt đầu xuất phát. Chiếc ba lô của mình có cả 2kg5 gạo, thịt kho và đủ thứ trên đời trút xuống đôi chân nhỏ quá khổ của mình. Tất cả khoảng 32 đến 35kg. Hành quân trên một đoạn đường 18km nhưng vì nhầm nên phải đi tới 19km. Đi được 1 giờ ven một vùng đồi trọc, xuyên giữa bãi sim và thanh hao thì trời tối sập xuống. Sim đang phơi những chùm nụ trắng tròn, mọng căng, lác đác một vài bông hoa đã nở khoe màu tím chung thủy và thương nhớ. Khi bóng tối trùm xuống thì mặt đường chìm đi. Đồng chí giao liên không cho bật đèn pin. Bật đèn pin là phạm kỷ luật chiến trường. Thế là mình phải đi mò. Bước thấp bước cao, ngã 3 cái, anh Hữu, anh Nhật xách hai tay mà không sao đứng dậy được, phải một người nữa xốc ba lô lên. Lại trẹo chân. Chân cứ nghiêng bàn đi đau nhói. Đôi chân của mình nhỏ bé quá, nó lại không đủ sức đương đầu với sức nặng của chiếc ba lô đè xuống, nhưng nó cố gượng dấn bước và dần dần nó vượt lên được, mặc dù nó đau buốt tận xương. Đôi chân của mình nó cũng y như cuộc đời của mình vậy. Có nhẽ mình sẽ viết một truyện ngắn đồng thoại về đôi chân này, hoặc làm sao đưa mày vào sáng tác của tao “chân” ạ. Anh Hữu bảo: - Đầu tiên là tôi lo cho đôi chân của chị lắm đấy. Tôi bảo bà này rồi bất trị. Nhưng sau tôi thấy bà mang 7 - 8 viên gạch gọn gàng tôi mới yên tâm. Buồn cười, trông bà đi khuệnh khoạng đôi chân, vai đeo nặng cứ y như lạc đà. Chắc ngày xưa mẹ chị bắt chị đi sớm quá phải không? Chưa biết đi đã tập đi rồi, mẹ chị không kể lại à?

Đúng anh ạ, đôi chân tôi có lẽ phải đứng lên, phải đi, phải chạy non quá. Người ta bảo cái dáng đi của tôi vất vả. Ừ, vất vả, nhưng nó sẽ không chịu đầu hàng đâu. Nó run, nó vấp, nó trẹo xuống, nhưng nó không thể bong gân và cũng không thể gẫy xương được.

Thế rồi trong tiếng bom, tiếng máy bay của giặc Mỹ, bọn mình vẫn đi. Đi. Đi… Bộ đội mũ giải phóng, ba lô con cóc nhan nhản. Mình nhẩm “Đường ra mặt trận” của Anh (tức của nhà thơ Bùi Minh Quốc - BT) thấy đúng quá.

… Chúng ta đi rầm rập triệu bàn chân
Cả đất nước cùng ta nhịp bước
Mắt dõi hướng miền Nam
Ôi miền Nam thịt xương ta đang giục

Chúng nó hoạt động vùng trời này dai như đỉa đói. Máy bay rẹt thấp, bom và pháo sáng liên tục. 12g đêm tới chỗ ông trạm trưởng 13. Ông ta đứng ra giọng nghiêm trang:

- Báo cáo các đồng chí, chúng tôi nhận được điện ở trạm 12 báo các đồng chí sẽ đến từ 9g đến 11g đêm. Các đồng chí giao liên đợi đón về cả rồi. Bây giờ các đồng chí chịu khó quay lại 800m, còn tôi sẽ báo cáo tình hình địch vùng này. Tháng 12-1967 ta bắt được 1 thằng phi công, bản đồ của nó gạch chéo vùng này. Nó nói là điểm 2 (điểm 1 là trục giao thông). Từ 1968 nó đã đánh nhiều trận cách đây từ 150m đến 2km. Ngày 16-4-68 vừa rồi nó mới đánh cách đây 150m.

Nghe đồng chí ấy nói sao mà rùng rợn. Vậy mà nhân dân ở đây vẫn bình tĩnh như không. Bác chủ nhà thắp đèn trong chiếc ống tre che ánh sáng. Chỉ đủ ánh sáng hắt vào trong nhà. Máy bay rạt qua chả ai thèm chạy.

Bọn mình quay lại 800m, chân buốt nhoi nhói, mỏi rã rời. Đêm hành quân đầu tiên bị mưa, mình phải lấy mũ và áo mưa ra choàng. Đi sau anh Hữu, mỗi lần nghỉ anh Hữu lại đặt ba lô xuống và khoác ba lô lên cho mình. Đó là điều duy nhất mình phải phiền đến các anh.

… Hôm nay tới trạm 13, tất cả đều xôn xao để vứt đồ. Anh Nhật nộp lại toàn bộ đồ mổ và thuốc thang. Anh Chức trả dao găm, vỏ bi đông. Anh Thăng, anh Chức cho pin đèn, anh Sắc vứt phao bơi… Các anh ấy vứt không thương tiếc những thứ quý giá và hiếm hoi. Mình tiếc đứt ruột. Mặc, mình vẫn lặng lẽ và bình tĩnh để nguyên ba lô. Có thể đến một lúc nào đó mình không chịu được cũng sẽ vứt thôi, nhưng bây giờ thì chưa đâu.

… Chiều nay lại nhận thêm gạo và thực phẩm. Đường đi rất gay go. Bọn phỉ chôn mìn dưới đất làm mấy người bị thương trong đoàn đi bộ hôm trước. 8g tối qua chúng nó bắn pháo hiệu cho nhau. Máy bay thì vẫn cứ lồng lộn tìm kiếm. Chẳng đáng sợ gì nữa.

(Còn tiếp)

Tiêu đề trong cuốn nhật ký được trích đăng là của Tòa soạn đặt. Các chú thích: BMQ (là của nhà thơ Bùi Minh Quốc), BT (của biên tập).

Thứ Tư, 18 tháng 7, 2007

"Nhật ký chiến trường" của Dương Thị Xuân Quý


Báo Quảng Nam vừa nhận được một tư liệu quý dài gần 80 trang: tập “Nhật ký chiến trường” của nhà văn, nhà báo, liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý từ nhà thơ Bùi Minh Quốc. Theo nhà thơ Bùi Minh Quốc (cũng là chồng của nhà văn Dương Thị Xuân Quý), đây chính là những trang nhật ký lần đầu tiên được công bố chính thức, qua đó sẽ cho thấy nữ nhà văn trẻ “đã sống, suy nghĩ, làm việc thế nào, trong một hoàn cảnh dữ dội thế nào, từ ngày chị rời thủ đô Hà Nội đến khi rời căn cứ A7 miền tây Quảng Nam đi chuyến công tác đầu tiên, và cũng là cuối cùng, xuống chiến trường đồng bằng”. Nhà văn - liệt sĩ Dương Thị Xuân Quý vừa được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, và “Tuyển tập Dương Thị Xuân Quý” đang được chuẩn bị xuất bản. Năm 1983, nhà văn Nguyên Ngọc từng viết về Dương Thị Xuân Quý: “Thật bất công nếu không gọi chị là một người anh hùng”.



10-4-1968

Đêm nay là đêm cuối ở trường 105(1). Cho đến bây giờ, 8g20 đêm mình mới thật sự xong ba lô. Xếp mãi, xếp mãi mà vẫn lai rai. Nhớ tới Anh. Hồi anh đi chắc cũng bấn như mình. Anh kể chuyện các cô nữ giúp anh khá nhiều. Còn mình mấy hôm nay thì trái lại, các anh nam giới xâu cho từng chiếc dải màn, dải tăng, gấp cho từng chiếc võng, chiếc màn và buộc gói, ghi địa chỉ để mình gửi đồ đạc về nhà. Anh làm hộ mình chiếc đèn, anh làm cho mình cái lót đồng hồ… Nếu không có tập thể giúp đỡ chắc mình lúng túng lắm. Cho đến phút này mình hoàn toàn có thể phấn khởi lên đường, thỏa mãn và toại nguyện. Không ngờ chiều chủ nhật 7-4 vừa qua mình lại còn được về ngủ với Ly một đêm.

… Sáng chủ nhật, 7g xe chạy về Hà Nội. Mình phải đi mượn một chiếc xe đạp. Đến Mỹ, gặp cả hai vợ chồng nó… Một chiếc xe đạp đang sơn, để cho nó khô, còn một chiếc thì chồng nó hôm sau đi sớm.

… Ở nhà Mỹ ra, mình định đi tìm Kim Thư mượn nó xe đạp. May sao gặp Chánh(2) đứng với Trịnh Tường và Hoàng Tống.

…Lấy xe của Chánh, mình về sửa soạn, ăn cơm xong tới gần 12g mình mới đạp về quê. Khoảng 2g30 chiều đến nhà. Bọn trẻ con reo lên và mình thấy Ly trên tay Thơ. Ly nhìn thấy mẹ, Ly cười, rồi Ly vừa cười vừa mếu. Mình dắt xe vào nhà và bế Ly. Ly bóc kẹo ăn ngon lành. Ly không gọi mẹ như những lần trước. Bảo mãi Ly cũng chẳng gọi, rồi Ly tụt xuống, Ly chỉ nhìn mẹ. Đôi mắt của Ly vừa linh hoạt, sinh động nhưng sao nó vẫn có vẻ gì như trầm lắng. Mình tắm cho Ly. Ly không khóc một chút nào. Thích quá. Buổi chiều Ly chỉ gọi mẹ khi nào mẹ bảo: “Gọi mẹ đi” thì Ly nũng nịu: “Mi…ẹ…ẹ”. Ôi, mình không sao quên được cái giọng thương yêu ấy của con. Lần này có một cái khác là Ly không xoắn xuýt mẹ như trước. Ly không khóc đòi theo mẹ mà Ly cứ tụt khỏi lòng mẹ để xăm xăm đi. Ly đã đi được như thường, đi rất nhanh. May mắn cho mình là mình được thấy con đi mạnh bạo như thế. Mặc Ly, Ly đi ra đường và lên đê. Mình dắt Ly, hai mẹ con vượt dốc và lên đê. Vừa lên tới đê Ly đã bảo: “Bò, bò…”. Tuy lúc ấy không có bò, nhưng vì Ly cứ nhớ lên đê là thấy bò mà. Gió lộng, mình thủng thẳng dắt Ly đi dạo trên đê. Những phút ấy sao êm đềm và hạnh phúc thế. Rồi sợ gió nhiều mình vội đưa Ly về và hai mẹ con đã chơi một tối trăng tuyệt diệu.

- Ông trăng đâu Ly?

Ly ngửa mặt lên và cười:

- Đầy! ...

Bé Ly với bà ngoại.

Mình bỗng khám phá ra một điều kỳ lạ: trong mắt Ly, giữa hai con ngươi lóng lánh, có hai chấm vàng nhỏ xíu bằng đầu kim lay động. Ông trăng đã in trong mắt Ly. Mình nghĩ ngay đến những chặng đường hành quân sắp tới. Mỗi khi nhìn trăng, mình sẽ nhớ rằng ông trăng ấy chính là ở trong mắt Ly. Mẹ hát ông trăng cho Ly nghe. Còn Ly thì thỉnh thoảng lại đòi: “Xuống… xuống”. Ly chỉ muốn chạy đi băng băng. Rồi mình cho Ly vào giường đùa một lúc. Bỗng dưng Ly nằm xuống. Mẹ đắp chăn và vỗ vỗ cho Ly. Ly thiu thiu ngủ. Suốt cho tới sáng, Ly không hề dậy. Chỉ có một lần Ly đạp chăn và mình sờ chân Ly thấy lạnh toát mình vội đắp lại cho Ly. Tối uống nước nhiều nhưng Ly không hề đái đêm. Bà bảo độ này Ly không đái đêm nữa. Gần về sáng thỉnh thoảng Ly lại thò tay ôm lấy cổ mẹ. Một tay trên, một tay dưới. Ly dậy muộn hơn mọi khi vì có mẹ bên cạnh. Khi mở mắt ra, câu đầu tiên của Ly là: “Chừa! Chừa! ”. Hai mẹ con nằm mãi. Chính Ly cũng thích nằm chơi như thế, rất lâu con mới bảo: “Dậy! Dậy! ”. Thương Ly ghê, chính cái niềm vui nho nhỏ ấy con cũng phải hy sinh. Bà dậy từ 5 giờ sáng để quấy bột, Ly nằm một mình không có ai để quàng tay vào cổ, thế là Ly dậy, chả có ai vuốt ve và kể chuyện “Con mèo” cho Ly nghe. Ly rất thích nghe chuyện. Hễ mẹ nói: Nằm im mẹ kể chuyện Con mèo nhé! Thế là Ly nằm yên lặng, chăm chú nghe mẹ kể. Chỗ nào mẹ cười, Ly cũng cười theo.

Ly ngồi ghế thủng ỉa, vừa ăn sữa. Lần này con ăn sữa rất nhanh chứ không chê tránh như lần trước. Ly vừa ngồi ỉa, mẹ đi bắt muỗi trong màn. Muỗi trong màn nhiều quá, hàng chục con mọng máu.Thảo nào trán Ly lấm tấm đỏ vì muỗi cắn. Làm sao được. Phải biết tránh, không để cho những gợn đó bào vào ruột! Ly vẫn ỉa thành khuôn. Sau khi ăn sữa, Ly lại ăn một quả chuối. Rồi 9g lại ăn cơm trứng. Chả hiểu có đau bụng không? Có một lúc mình bỗng thấy Ly cười: “Quốc! Quốc! ”. Ly nói Quốc rất rõ, không ngọng ngượng tí nào. Rồi Ly gọi: “Quý! Quý! ”, Ly tròn miệng: “Bố! Bố !”. Mấy tiếng ấy Ly thường nói liền nhau. Mình ứa nước mắt. Không biết bao giờ Ly mới được sống gần bố. Nếu mình vào và anh được ra với Ly thì mình sung sướng quá. Ăn cơm xong mình phải đi thay áo. Ly ngồi xổm nhặt rau với bà. Mình bế Ly lên, Ly lại tụt ra đòi ngồi nhặt rau. Nhìn đồng hồ đã 10g10. Mình vội lên đường. Kể ra mình có thể ở nhà tới 12g. Nhưng còn phải đi trả xe Tú, lại chờ anh Chức ở nhà. Mình sợ 3g đến Hà Nội thì cập rập quá. Mình đi. Mợ bế Ly ra tiễn. Ly lên tận đê và chỉ nhìn theo mẹ đi chứ không khóc đòi theo mẹ. Thôi, thế cũng yên tâm. Kỳ này mình mang về cho Ly 1 hộp dầu cù là Trung Quốc trong số 3 hộp mình được phát. Lại mang cho Ly được 2 hộp sữa nữa. Thế là 9 hộp cả thảy. Lẽ ra chỉ có 8 hộp nhưng mình đã đổi trứng gà của mình cho chị Vân để lấy một hộp sữa. Từ hôm đến trường, mình không động đến một giọt sữa nào. Tất cả dành cho Ly hết. Hiện nay trong ba lô của mình chỉ còn một gói sữa bột thôi. Nhưng không sao. Sức khỏe mình rất tốt. Mình đã tăng 3kg. Hôm đến trường mình chỉ có 41kg. Hôm nọ cân được 44kg, béo hơn cả hồi đi Khu 4 mình chỉ có 42kg. Trông ảnh, cũng thấy rõ là mình béo. Có lẽ vì mình khỏe như vậy nên trong số nữ cán bộ, mình là đứa duy nhất ở lại đi bộ. Sáu nữ và bốn nam ở các chi tách ra, đi ô tô vào tới Kông Tum.

… Tối thứ bảy, họp toàn trường, anh Văn đọc mệnh lệnh hành quân. Chi mình có 15 đồng chí tất cả. Mình chuẩn bị tinh thần chịu đựng tất cả. Cũng như Anh, mình tin là mình sẽ vượt qua được hết thảy. Bởi một lẽ giản đơn, chẳng có khó khăn nào bằng khó khăn ở báo PN (Báo Phụ Nữ Việt Nam - BT)… Mỗi khi nghĩ tới báo PN, mình thấy rùng mình ghê sợ…

(Còn tiếp)

--------------------------------------------

(1) Trường 105: trường huấn luyện cán bộ để vào chiến trường miền Nam.
(2) Nhà báo Nguyễn Chánh, chồng của nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Tú.

Nhà văn, nhà báo Dương Thị Xuân Quý sinh ngày 19-4-1941 tại Hà Hội, quê quán thôn Phú Thị, xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên trong một dòng tộc trí thức, nghệ sĩ yêu nước chống thực dân Pháp. Ông nội chị, cụ Dương Trọng Phổ, từ rất sớm đã vận động cho Đông Kinh Nghĩa Thục, bị thực dân Pháp đày ra Côn Lôn. Phụ thân chị, ông Dương Tụ Quán là một nhà giáo sau chuyển sang làm báo, chủ trương tờ Văn Học tạp chí, rồi tạp chí Tri Tân. Bác ruột chị, ông cử Dương Bá Trạc vừa tham gia tích cực trong Đông Kinh Nghĩa Thục vừa viết báo viết văn. Sau khi đàn áp Đông Kinh Nghĩa Thục, thực dân Pháp mời ông làm tri huyện nhưng ông từ chối và tiếp tục hoạt động chống Pháp, bị chúng đày ra đảo Côn Lôn trước cụ Dương Trọng Phổ ít ngày. Một người bác ruột nữa của Dương Thị Xuân Quý là nhà nghiên cứu nổi tiếng Dương Quảng Hàm. Hai người anh con bác ruột của chị là các họa sĩ Dương Bích Liên, Dương Cẩm Chương.
Có năng khiếu và say mê văn chương, cô bé Dương Thị Xuân Quý đã thích ghi nhật ký từ 7 tuổi, khi đang sống với gia đình tại Thái Nguyên thuộc chiến khu Việt Bắc. Sau ngày giải phóng thủ đô, Dương Thị Xuân Quý về Hà Nội học trường phổ thông cấp 2 Trưng Vương, rồi ra Quảng Ninh học trường trung cấp mỏ, sau đó về học khóa báo chí do Ban Tuyên huấn trung ương mở. Tốt nghiệp khóa học, chị về làm phóng viên báo Phụ Nữ Việt Nam từ năm 1961 đến năm 1968. Là một phóng viên năng nổ và xông xáo, Dương Thị Xuân Quý đã có mặt ở nhiều vùng nông thôn trên miền Bắc. Mang thai con đến tháng thứ sáu, chị vẫn về Quảng Nạp (Thái Bình), đi cấy đi gặt với bà con xã viên để vừa viết báo vừa viết văn. Khi giặc Mỹ ném bom miền Bắc, Dương Thị Xuân Quý đã có mặt ngay tại các vùng trọng điểm tuyến lửa Nghệ An, Hà Tĩnh năm 1965. Cùng năm ấy, chị viết đơn tình nguyện xin được vào chiến trường miền Nam chiến đấu. Tháng 4 năm 1968, chị lên đường vượt Trường Sơn vào miền Nam, khi con gái mới 16 tháng tuổi, và chồng chị, nhà thơ Bùi Minh Quốc thì đã có mặt ở chiến trường từ một năm trước đó. Đêm 8-3-1969, Dương Thị Xuân Quý anh dũng hy sinh tại thôn Thi Thại, xã Xuyên Tân (nay là Duy Thành) huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam trong một trận càn quét ác liệt của giặc Nam Triều Tiên khi chị cùng đồng đội từ dưới hầm bí mật bò lên cố tìm cách thoát ra khỏi vòng càn.

Ngã xuống giữa tuổi 28 phơi phới thanh xuân, Dương Thị Xuân Quý để lại cho đời tác phẩm “Hoa rừng” (gồm các truyện ngắn, bút ký viết trên miền Bắc và trong thời gian ngắn ngủi ở miền Nam) cùng tấm gương ngời sáng của một nhà văn - chiến sĩ hy sinh vì sự nghiệp độc lập cho dân tộc và tự do cho mỗi con người.

BÙI MINH QUỐC

(Nguồn: Báo Quảng Nam)

Thứ Hai, 16 tháng 7, 2007

An Open Letter to CNN from Michael Moore


Saturday, July 14th, 2007
An Open Letter to CNN from Michael Moore

Dear CNN,

Well, the week is over -- and still no apology, no retraction, no correction of your glaring mistakes.

I bet you thought my dust-up with Wolf Blitzer was just a cool ratings coup, that you really wouldn't have to correct the false statements you made about "Sicko." I bet you thought I was just going to go quietly away.

Think again. I'm about to become your worst nightmare. 'Cause I ain't ever going away. Not until you set the record straight, and apologize to your viewers. "The Most Trusted Name in News?" I think it's safe to say you can retire that slogan.

You have an occasional segment called "Keeping Them Honest." But who keeps you honest? After what the public saw with your report on "Sicko," and how many inaccuracies that report contained, how can anyone believe anything you say on your network? In the old days, before the Internet, you could get away with it. Your victims had no way to set the record straight, to show the viewers how you had misrepresented the truth. But now, we can post the truth -- and back it up with evidence and facts -- on the web, for all to see. And boy, judging from the mail both you and I have been receiving, the evidence I have posted on my site about your "Sicko" piece has led millions now to question your honesty.

I won't waste your time rehashing your errors. You know what they are. What I want to do is help you come clean. Admit you were wrong. What is the shame in that? We all make mistakes. I know it's hard to admit it when you've screwed up, but it's also liberating and cathartic. It not only makes you a better person, it helps prevent you from screwing up again. Imagine how many people will be drawn to a network that says, "We made a mistake. We're human. We're sorry. We will make mistakes in the future -- but we will always correct them so that you know you can trust us." Now, how hard would that really be?

As you know, I hold no personal animosity against you or any of your staff. You and your parent company have been very good to me over the years. You distributed my first film, "Roger & Me" and you published "Dude, Where's My Country?" Larry King has had me on twice in the last two weeks. I couldn't ask for better treatment.

That's why I was so stunned when you let a doctor who knows a lot about brain surgery -- but apparently very little about public policy -- do a "fact check" story, not on the medical issues in "Sicko," but rather on the economic and political information in the film. Is this why there has been a delay in your apology, because you are trying to get a DOCTOR to say he was wrong? Please tell him not to worry, no one is filing a malpractice claim against him. Dr. Gupta does excellent and compassionate stories on CNN about people's health and how we can take better care of ourselves. But when it came time to discuss universal health care, he rushed together a bunch of sloppy -- and old -- research. When his producer called us about his report the day before it aired, we sent to her, in an email, all the evidence so that he wouldn't make any mistakes on air. He chose to ignore ALL the evidence, and ran with all his falsehoods -- even though he had been given the facts a full day before! How could that happen? And now, for 5 days, I have posted on my website, for all to see, every mistake and error he made.

You, on the other hand, in the face of this overwhelming evidence and a huge public backlash, have chosen to remain silent, probably praying and hoping this will all go away.

Well it isn't. We are now going to start looking into the veracity of other reports you have aired on other topics. Nothing you say now can be believed. In 2002, the New York Times busted you for bringing celebrities on your shows and not telling your viewers they were paid spokespeople for the pharmaceutical companies. You promised never to do it again. But there you were, in 2005, talking to Joe Theismann, on air, as he pushed some drug company-sponsored website on prostate health. You said nothing about about his affiliation with GlaxoSmithKline.

Clearly, no one is keeping you honest, so I guess I'm going to have to do that job, too. $1.5 billion is spent each year by the drug companies on ads on CNN and the other four networks. I'm sure that has nothing to do with any of this. After all, if someone gave me $1.5 billion, I have to admit, I might say a kind word or two about them. Who wouldn't?!

I expect CNN to put this matter to rest. Say you're sorry and correct your story -- like any good journalist would.

Then we can get back to more important things. Like a REAL discussion about our broken health care system. Everything else is a distraction from what really matters.

Yours,
Michael Moore
mmflint@aol.com
www.michaelmoore.com

P.S. If you also want to apologize for not doing your job at the start of the Iraq War, I'm sure most Americans would be very happy to accept your apology. You and the other networks were willing partners with Bush, flying flags all over the TV screens and never asking the hard questions that you should have asked. You might have prevented a war. You might have saved the lives of those 3,610 soldiers who are no longer with us. Instead, you blew air kisses at a commander in chief who clearly was making it all up. Millions of us knew that -- why didn't you? I think you did. And, in my opinion, that makes you responsible for this war. Instead of doing the job the founding fathers wanted you to do -- keeping those in power honest (that's why they made it the FIRST amendment) -- you and much of the media went on the attack against the few public figures like myself who dared to question the nightmare we were about to enter. You've never thanked me or the Dixie Chicks or Al Gore for doing your job for you. That's OK. Just tell the truth from this point on.

Chủ Nhật, 15 tháng 7, 2007

Khương Tử Nha câu cá ở Sông Vị


Bỏ trốn Triều Ca lánh bụi trần
Ðưa dân khỏi ải thật thần nhân
Buôngcâu sông Vị chờ thời vận
Uống nước Bàn Khê đợi chờ duyên
Võ Kiết ra tay người chỉ ngỡ
Tử Nha ứng mộng chúa cầu hiền
Tám mươi mới đạt yên công nghiệp
Ra giúp nhà Chu, xã tắc yên.


Hồi thứ 23


Văn Vương nằm mộng ứng điềm lành.



.........Khương Tử Nha từ khi bỏ xứ Triều Ca cứu dân qua ải rồi ẩn dật nơi Bàn Khê đợi vận, gieo câu sông Vị chờ thời, đói ăn trái cây, khát uống nước suối, vui thì xem kinh luyện phép, buồn thì câu cá giải khuây.


Ngày kia, Tử Nha ngồi trên thạch bàn, cầm cần câu thả xuống nước, ngâm một bài thơ như vầy :

Đã tám thu trôi qua

Trần ai chịu đọa đày

Nửa năm nương đất Trụ

Một khắc đến non Tây

Sợi dây kinh luân này

Miếng mồi thao lược đây

Truớc dùng câu tôm cá

Sau nổi hội rồng mây


Tử Nha vừa ngâm xong bài thơ, bước lại cội dương ngồi hứng mát bỗng thấy một ông tiều vai gánh củi, miệng hát lêu nghêu. Ông tiều thấy Tử Nha liền ghé lại hỏi :


- Tôi thấy ông thường câu cá nơi khúc sông này, mưốn nói với ông vài câu chuyện để hưởng thú ngư tiều vấn đáp.


Tử Nha mừng rỡ nói :


- Tốt lắm ! Tôi với ông sẽ là bạn với nhau .


Ông Tiều hỏi :


- Ông quê quán ở đâu, tên họ là chi ?


Tử Nha nói :


- Tôi ở Hứa Châu, họ Khương tên Thượng, tên chữ là Tử Nha, biệt hiệu là Phi Hùng.


Ông Tiều nghe nói bật cười nghiêng ngả. Tử Nha lấy làm lạ hỏi :


- Ông là ai vậy ?


Ông tiều đáp :


- Tôi họ Võ tên Kiết ở xứ Tây Kỳ.


Tử Nha hỏi :


- Tại sao ông lại cười như vậy ?


Võ Kiết đáp :


- Tôi nghe ông xưng hiệu Phi Hùng nên nín cười không được.


Tử Nha hỏi :


- Từ xưa đến nay làm người ai cũng có tên có hiệu, chuyện gì mà cười .


Võ Kiết nói :


- Ðời xưa, những bậc thánh hiền bụng chứa văn chương, lòng đầy thao lược xưng tên xưng hiệu đã đành, còn như ông ngồi câu cá suốt ngày, cái lưng cháy nám mà cũng xưng hiệu Phi Hùng bảo tôi nín cười làm sao. Nếu ông tự xưng là con khỉ ốm thì khỏi ai bắt bẻ.

Võ Kiết vừa nói vừa đến nơi đặt cần câu cầm nhấc lên, thấy lưỡi câu ngay duỗi, liền vỗ tay cười, rồi chặc lưỡi than :


- Hễ có trí thì tuổi thơ cũng có trí, còn không mưu thì đầu bạc cũng không mưu. Muốn câu cá mà để lưỡi câu ngay thì đời nào bắt được cá. Ðể tôi dạy dùm cho. Ðốt cây kim này cho đỏ, cắt ngạnh, uốn cong cong rồi móc mồi cho thơm, nhợ phải cột phao chính giữa, lúc thả xuống sông mà thấy phao động đậy ấy là cá ăn câu, phải giựt lên cho gấp, lưỡi câu móc vào mép cá, mới bắt được cá mà ăn. Khờ dại như ông mà dám cả gan xưng Phi Hùng.

Tử-Nha nói :


- Ngươi biết một chẳng biết hai. Ta không dùng lưỡi câu cong này để câu cá câu tôm, chỉ dùng lưỡi câu ngay để câu thời câu vận. Nếu làm cong queo thì được của thà cứ thế ngay mà thanh bạch còn hơn. Như ý ta là :


Ngồi đợi ngày giờ quý

Nên chẳng đợi của câu

Không mong tôm mong cá

Mà mong kiếm công hầu


............
(Trích Phong Thần Diễn Nghĩa)

P/S: Tớ phải chú thích lại cái entry này không bà con hiểu lầm thì chít. Chả phải tớ lấy truyện xưa nói chuyện nay gì cao xa đâu, chẳng qua là ngày hôm qua đưa con bé Yên Khuê đi chơi đu quay, nhà bóng và câu cá....Tối về loay hoay nghịch ngợm định post ảnh con bé câu cá lên Blog nên mới nghĩ tới cái tích trên. Mong bà con chớ hiểu sâu hiểu xa kẻo oan cho cháu nó....hê hê. Kính !

Thứ Bảy, 14 tháng 7, 2007

Nào thì Tag !


Vào cái hôm thứ 7 ngày 7/7/2007 (không biết có đúng vào lúc 7h hay không nữa?!) thì cư dân blog nảy ra cái trò chơi mới - Tag. Tui cũng bị dính trong số đó. Nếu tính chẵn thì 2 em tag tui (vungtaureport và MaGiang) mà tính lẻ thì có cả em Diepvi nữa nhưng vì em bảo anh dính tag rồi nên em không tag anh nữa....hì hì. Thì tag rồi mà tag nữa thì cũng có sao đâu, đằng nào thì cũng bị tag cả...hê hê.

Cái luật chơi của trò tag nó như thế này: "Mỗi người chơi phải bắt đầu với 7 sự thật/sở thích gì đó về bản thân họ. Những người bị bắt cần phải viết vào blog của họ về 7 thứ về họ, cũng như những điều luật này. Kết thúc entry, bạn phải bắt 7 người khác và liệt kê tên của họ. Đừng quên để lại cho họ một quick comment nói rằng họ đã bị bắt và phải đọc blog của bạn". Đọc qua "luật chơi " thấy nó cũng đơn giản ấy thế mà tại sao nó lại lan truyền nhanh đến thế? Tại sao mọi cư dân của blog lại thi nhau tag vậy nhỉ? Hì hì....Tự hỏi rồi tự trả lời thôi: Nó đánh vào tâm lý tò mò của mọi người và cũng là một việc gì đó giúp blogger "tự nhìn lại mình" trong cái xã hội sống nhanh và sống gấp bây giờ, tag như vậy khiến cho người viết phải "phanh" mình lại một chút, ngẫm mình lại một chút....âu cũng là điều hay ho nên cư dân blogger thi nhau tag.

Nào thì tag nào:

1./ Tui bị cái tính tham, cái gỉ cái gi cái gì cũng thích nhưng mà cũng chóng chán chả thích được lâu cái gì. Ờ thì tất nhiên là thích thì phải tìm hiểu và học về nó nhưng mà như đã nói thì chả thích được lâu cái gì nên chả học được cái gì cho nên hồn....

2./ Tui có cái tính cứ hay cả nể, nhất là đối với bạn bè...ấy thế nên mới có đứa bạn gái mắng rằng "mày mà là con gái thì chửa hoang không biết bao nhiêu lần"....hê hê. May quá, tớ lại là con trai.

3./ Tui là đứa ham chơi và lười học. Hồi bé tui là đứa học hành cũng khá (tí nữa là đại diện cho 2 học sinh của Trường đi thi toán ở Thành phố nhưng mà tớ nhất định không đi dù cô giáo chủ nhiệm nói thế nào thì nói...hê hê), thi tốt nghiệp PTCS lên PTTH tớ được 34 điểm/4 môn ấy thế nhưng mà thi vào cấp 3 thì tui trượt thẳng cẳng (môn văn được 3 điểm còn toán được có 0,5 điểm)..., lý do rất đơn giản là hồi đó không chịu ôn bài để thi mà mải xem phim truyền hình nhiều tập phản gián của Đức (tui quên béng tên phim rồi, Hồ sơ gì gì đó)....hê hê.

4./ Tui là thằng thường xuyên bị bố mắng là chủ quan, mà cũng đúng thật. Này nhé: Hồi đi thi Đại học (năm đó tui đăng ký thì có 1 trường thôi) vào làm bài 2 môn thì rất ngon rồi, nhưng đến môn thứ 3 là môn Sử có 3 câu thì tui làm có 2 câu còn câu thứ 3 bỏ không thèm làm bài nữa mặc dù còn nhiều thời gian. Giám thị hỏi sao không làm nốt thì tui bảo: Chắc là cũng đủ điểm đỗ rồi....ha ha. Cuối cùng thì trượt thẳng cẳng thêm một lần nữa vì trường lấy điểm chuẩn là 14,5 điểm trong khi tôi chỉ có 14 điểm thôi...hi hi. Mở ngoặc thêm tí nữa cho oai là năm đó Trường Đại học Thương Mại lấy điểm chuẩn là 7 điểm/3 môn....ha ha.

5./ Ngay từ nhỏ tui đã cực kỳ mê đọc sách, đọc truyện. Bố mẹ cho được mấy đồng ăn quà sáng thì để dành sang cúng nộp cho mấy ông, mấy bà bán truyện tranh và đồ chơi trẻ con ở cổng Công viên Lê Nin. Đến giờ tui vẫn còn nhớ cái cảnh tui được bà dì cho một số tiền lớn (nhân dịp lĩnh tháng lương đầu tiên đi làm) tui đã đi bộ từ nhà (hồi đó còn ở Trần Nhân Tông - đối diện với Rạp xiếc TW bây giờ í) lên thẳng Cửa hàng sách Ngoại văn ở Tràng Tiền mua quyển Tây Du Ký tập 1 vừa mới ra (mà bộ đó thì có những 10 tập chứ không phải chỉ có 3 tập như bây giờ đâu nhé!) Hay như cái cảnh vác cái cuốn Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam (của Nguyễn Đổng Chi) mượn được của nhà hàng xóm ngồi đọc ở ngõ rất tức cười vì lúc đó mới khoảng 7 - 8 tuổi người thì bé tí vác cuốn sách to hơn cả người, rõ khổ !

6./ Tính tui cũng thích lãng mạn, mơ mộng thế nên yêu từ hồi còn bé tí. Nói như con bé bạn tui thì nếu mà ghi danh sách người yêu của tôi (không bít họ có yêu lại hay không nhé !) thì cũng phải kín hai trang giấy. Ấy nhưng mà là nó nói hơi quá, cùng lắm cũng chỉ hết 1 trang giấy vở học sinh thôi và tất nhiên là gạch đầu dòng và xuống hàng đấy nhé chứ không phải là viết dàn hàng ngang đâu đấy !

7./ Bật mí một truyện vui là ngay từ bé tui đã thuộc làu làu Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam...hê hê. Đơn giản chỉ là vì bố mẹ tui đi làm không có ai ở nhà nên khóa trái cửa nhốt tui ở trong nhà, mà ở nhà thì chẳng có gì đọc ngoài cuốn đó cả thế nên tui cứ vác nó ra đọc oang oang ầm xóm và tự nhiên thuộc lòng nó lúc nào không hay...hê hê. Nhưng đến giờ thì tui quên béng nó rồi, bộ nhớ bây giờ đầy quá rồi, có lẽ nhiều thứ cần nhớ hơn đã đẩy nó ra ngoài lúc nào không hay! Đừng ai bắt tui đọc để kiểm tra sự thật nhé, tui nói thật đấy...hê hê.

Đấy, 7 cái sự thật của tui đấy. Bây giờ thì tag ai nhỉ? Thôi, chả tag ai nữa cả, ai muốn tự nhìn lại mình thì tự tag mình đi thôi (hô hào thế chứ tui biết thời buổi này mà kêu gọi tự nguyện e chừng khó), cũng là một dịp để nhìn lại mình nhỉ !

Còn đây là Bonus:

8./ Trong 8 năm vào SG đến giờ thì tui đã làm được mấy việc nho nhỏ: Lấy vợ, sinh con, mua nhà (tất nhiên là nhà tập thể và vẫn còn phải nợ như chúa Chổm)....hì

9./ Tương lai sắp tới thì chả biết ra sao, nhưng mà tui nói thật là tui chẳng thích làm quan mà chỉ thích làm một chuyên gia trong lĩnh vực và công việc của mình....thế thui.

10./ Bố tui luôn dạy tui rằng: Sống ở trên đời phải giữ lấy cái Đức con ạ. Vâng, tui luôn nhớ lời dạy này của bố và tui cũng sẽ dạy lại nó cho đứa con gái (nghịch như quỷ) của tôi. Ngoài ra, trong công việc của mình tui còn thấy ngoài cái Tài cũng còn phải cần đến cái Tâm, nếu thiếu nó e rằng khó bền.

Thứ Sáu, 13 tháng 7, 2007

Nhớ một thời “Hà Nội trong mắt ai” (tiếp)

Cho đến giờ thì cũng không còn khó hiểu vì sao bộ phim và những người làm ra nó lại có một thời long đong đến thế.

So với những sự kiện văn hóa văn nghệ diễn ra trước "thời kỳ đổi mới" như loạt bài viết về khoán 10, khoán 100, phóng sự “Cái đêm ấy đêm gì?”, tiểu thuyết “Cù lao Chàm”... hay hàng loạt vở kịch chấn động dư luận của Lưu Quang Vũ thì xét về mốc thời gian, “Hà Nội trong mắt ai” của đạo diễn Trần Văn Thủy “đi trước thời đại” hơn cả...

“Cho đến năm 1985, mình không còn cái gì nữa" - ông Thủy chua chát kể lại: "Kể cả điều kiện làm việc cho đến “miếng cơm manh áo”, tất tật. Vợ mình bảo mình điên, bạn bè cũng nói vậy, nhưng khổ nhất là sự cô đơn. Đồng nghiệp bảy rưỡi, tám giờ sáng tề tựu ở cơ quan chỉ để xem mình... đã bị bắt chưa!".

Nhiều năm sau này, có tờ báo phỏng vấn "trong những năm "Hà Nội trong mắt ai" bị cấm, ông làm gì?”, ông Thủy trả lời rằng: “Trong quãng thời gian nhàn tản không có việc làm này, tôi đã đến những nơi mình từng đến quay phim để chiêm nghiệm, suy ngẫm. Và tôi thường thắp hương lên bàn thờ nhà mình mà khấn rằng: "Thưa các bậc tiên tổ, con có tội tình gì không?"...

"Vì sao bộ phim không được chiếu? Xin các anh chỉ bảo cho những chỗ không phải, những chỗ sai để chúng tôi sửa" - Ông khẩn khoản “kêu". Ban giám đốc Xí nghiệp (XN) "kính chuyển" nguyện vọng này lên những người "cầm cân nảy mực". Họ đồng ý cho sửa bộ phim, nhưng khi hỏi "cần sửa chỗ nào" thì một người thốt lên: "Bộ phim này sai đến mức không thể sửa được"(!).

Cùng kíp làm phim có Lưu Hà, con trai ông Lưu Xuân Thư, Phó giám đốc XN phim Tài liệu khoa học Trung ương lúc bấy giờ. Đây là bộ phim đầu tay anh bấm máy, đồng thời là bài thi tốt nghiệp trường SKĐA. Ông Thủy “xui” Hà đề nghị nhà trường tổ chức chiếu phim này ở Cung Thiếu nhi để "báo cáo tốt nghiệp". Danh sách mời ngoài giáo viên của trường có các học giả, nhà nghiên cứu, lãnh đạo nhiều Cục, Vụ, Viện... Cung Thiếu nhi là điểm chiếu phim sang nhất Hà Nội lúc ấy với hơn 500 chỗ, màn ảnh cực trắng, ánh sáng cực mạnh. Ơn trời, kế họach được chấp thuận! Khán giả đến chật cứng các hàng ghế, reo hò, vỗ tay tán thưởng ầm cả rạp.

Sau buổi chiếu, lãnh đạo XN đốc hỏi ông Thuỷ: "Bây giờ ý cậu thế nào?". Ông đáp: "Bộ phim này ra đời không chỉ bởi cá nhân tôi mà còn do cả tập thể, của cả XN. Nếu phim hay, được khen ngợi thì là công chung, nhưng tại sao phim "có vấn đề" thì cả 100 roi các anh đánh cả vào tôi?". Họ thành thật: "Cậu nói phải! Nhưng bây giờ sửa thế nào?". Ông Thuỷ nói: "Sửa thế nào là chuỵện của các anh. Bác Hồ dạy phải biết lắng nghe ý kiến quần chúng. Ít nhất thì các anh cũng phải chiếu cho anh chị em trong XN, rồi chiếu cho XN phim truyện, Cục Điện ảnh, Xưởng phim quân đội, cho các hội văn học, nghệ thuật để người ta góp ý". Ban giám đốc lên danh sách khách mời... Xem xong, nhiều người thốt lên: "Sao cái phim như thế này lại định “cấm” kia chứ?". Không ai, kể cả các vị bên Viện Triết hay Viện Sử, Viện Hán Nôm..., có thể tìm ra bất cứ sai sót nào. Nhưng vẫn có lệnh bất thành văn từ đâu đó: "Không được chiếu bộ phim này dưới bất kỳ hình thức nào!". Đó là vào giữa năm 1983. Ông Thủy bắt đầu hết hy vọng...

Bỗng một hôm, ông Nguyễn Việt Dũng, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Hội đồng Bộ trưởng (HĐBT) gọi điện đến XN, đề nghị mang phim “Hà Nội trong mắt ai” lên chiếu. Ông Bùi Đình Hạc (mới được bổ nhiệm Giám đốc thay ông Lý Thái Bảo) trả lời: "Đã có lệnh của cấp trên là không được chiếu!". Ngày 15-10-1983, Văn phòng HĐBT lại gọi xuống. Ông Hạc lại từ chối với lý do: "Phim đang được cắt ra để sửa". Nhưng từ đầu dây bên kia, giọng ông Dũng đĩnh đạc vang lên: "Chúng tôi biết phim ấy có thể chiếu được hay không chiếu được, nhưng đây là chỉ thị của Chủ tịch HĐBT Phạm Văn Đồng!”.

Kế hoạch chiếu phim "Hà Nội trong mắt ai" cho Chủ tịch HĐBT Phạm Văn Đồng xem được ấn định lúc 3 giờ chiều ngày 18-10-1983. Ông Thuỷ đề nghị đi cùng, giám đốc Hạc bảo: "Đi sao được. Vào đấy phải qua “cổng đỏ”, người ta điểm danh đấy!". "Anh Hạc ơi! Anh cứ cho tôi đi cùng vì tôi muốn nghe bằng chính cái tai của tôi xem Bác nói gì. Còn nếu có điều gì không phải thì chắc là Bác cũng thương mà chỉ bảo cho thôi". Thế nhưng ông Hạc vẫn không đồng ý. Gần đến giờ hẹn, ông Thủy lẻn lên "con" Lada trắng của cơ quan, bụng bảo dạ: "Ngày xưa khẩu hiệu ở chiến trường là “nắm lấy thắt lưng địch mà đánh”, giờ tôi cũng phải nắm lấy thắt lưng anh thôi"... Kể đến đây, ông Thuỷ bật cười. Nụ cười đầu tiên tôi được chứng kiến đã xóa tan những ưu tư trên gương mặt ông...

Đến nước ấy ông Hạc đành chấp thuận. Xe lăn bánh, đến Văn phòng HĐBT, bảo vệ từ chốt gác hỏi vọng ra: "Xe nào đấy?" - "Xe xưởng phim vào chiếu cho bác Đồng xem đây!". Ông Thuỷ bê 5 hộp phim vào phòng khách. Có người ra thông báo: "Bác đang tiếp Phó chủ tịch HĐBT Liên Xô A-li-ep. Các anh chờ một lát". Bỗng dưng ông Thuỷ thấy lo lo... Gần 30 phút sau bác Đồng đến. Ông Thủy kể: "Vừa trông thấy chúng tôi, Bác đã bảo: "Muốn xem một bộ phim mà khó thế à? Nếu khó quá thì tôi không phiền các đồng chí nữa". Dù sao Bác đã phải chờ ngót nửa tháng kể từ lúc yêu cầu xem bộ phim...". Linh tính mách bảo ông Thủy rằng ông đang gặp may. Ông vòng tay, nói: "Xin phép Bác cho cháu được thay mặt anh em trong đoàn làm phim bày tỏ lòng biết ơn Bác, vì việc nước bận như vậy mà Bác vẫn bớt chút thì giờ...”. Nói đến đây ông Thuỷ nghẹn ngào, không cầm được nước mắt. "Cháu ngồi xuống đây! Cháu ngồi xuống đây!". Nghe giọng nói ân cần của Bác, ông Thuỷ bình tâm trở lại nhưng vẫn chưa dám ngồi. Bác cầm tay kéo ông Thuỷ ngồi xuống bên phải mình, bên trái là Giám đốc Bùi Đình Hạc...

Khi phim hết, đèn bật sáng, Bác vẫn ngồi lặng lẽ, đầu hơi cúi, tay đặt lên trán. Những người có mặt trong phòng cũng im lặng, nghe rõ tiếng quạt trần quay lạch phạch trên đầu, tiếng chú cún con nô đùa quanh chân bác. Một lát sau Bác hỏi: "Những ai đã được xem phim này và họ nói những gì?". Ông Hạc trình bày: "Thưa đồng chí! Đây là bộ phim được các đồng chí có trách nhiệm đánh giá là có vấn đề, mượn xưa để nói nay. Bộ phim đã không cùng Đảng giải quyết những khó khăn hiện tại mà nuối tiếc quá khứ phong kiến và gieo rắc vào quần chúng đảng viên những bi quan, hoài nghi và tiêu cực...”. Trong lúc ông Hạc nói, ông Thuỷ như ngồi trên đống lửa, cứ nhấp nha nhấp nhổm đến mức ông Dũng phải vít vai mấy lần... Cuối cùng, ông Hạc “chốt”: “Thưa đồng chí! Những người có trách nhiệm kết luận rằng tác giả bộ phim không phải là một nghệ sĩ cách mạng"...

Bác quay sang hỏi ông Thuỷ: "Cháu có ý kiến gì không?". Ông Thuỷ đứng lên thưa: "Thưa bác! Nếu bộ phim này có gì sai lầm thì đó là do lực bất tòng tâm chứ bụng dạ chúng cháu không nghĩ thế. Khi chúng cháu đến mộ bà Đoàn Thị Điểm thì thực sự chỗ đó là một đống rác. Chúng cháu phải thuê người dọn mất nửa ngày, rồi xin nước vôi quét lên bia mộ của bà, mượn một số chậu cảnh bày xung quanh rồi mới quay phim, để khỏi mang tội bất hiếu với tiền nhân...". Linh cảm mách bảo với ông Thuỷ rằng, trong cơn bão tố cuồng phong đang trải qua, ông đã tìm được một chốn an lành để trú ngụ, đó là sự bao dung, che chở của Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Cuối cùng, Bác nói: "Tôi cũng không nghĩ sự thể lại quan trọng đến mức này". Rồi Bác phân tích đoạn phim về Nguyễn Trãi là chuyện có thật trong lịch sử và nói về thân phận của Nguyễn Trãi chứ không chủ ý nói về Lê Lợi. Từng đoạn khác cũng được bác phân tích cặn kẽ... "Tôi thật sự kinh ngạc về trí nhớ tuyệt vời của Bác. Bác chỉ xem phim có một lần trong khi trăm công nghìn việc đang chờ đợi" - ông Thủy trầm trồ kể tiếp: “Bác kết luận: "Ý kiến thứ nhất của tôi là: Nếu đã là anh em văn nghệ với nhau thì phải biết thương yêu, bảo vệ nhau. Các anh mà không bênh vực cho nhau thì còn ai bênh vực các anh? Ý kiến thứ hai của tôi anh Dũng ghi vào biên bản để gửi sang Văn phòng Ban Bí thư: Tổ chức chiếu công khai bộ phim này cho nhân dân xem, chiếu càng rộng càng tốt, càng nhiều càng tốt. Chiếu ngay lập tức! Nếu phát hiện ra cái gì sai thì chỉnh sửa". Bác còn dặn dò ông Thuỷ: "Khi nào cần cứ gặp bác. Cháu phải tìm mọi cách mà chủ động liên lạc với bác"...

Không biết có phải vì bức xúc trước số phận của bộ phim hay không mà tại buổi khai mạc Đại hội Điện ảnh toàn quốc lần thứ II diễn ra tại Cung Thiếu nhi chỉ 2 ngày sau khi xem phim "Hà Nội trong mắt ai", Chủ tịch HĐBT Phạm Văn Đồng đã có bài phát biểu hơn 1 giờ đồng hồ trước hơn 500 nghệ sĩ điện ảnh toàn quốc. Bác nói rất kỹ, rất mạnh mẽ, rất sâu sắc, về cách thức quản lý, lãnh đạo văn nghệ: "Đừng bắt anh em văn nghệ sĩ phải chui qua một cái lỗ kim, theo một khuôn mẫu có sẵn!". Hẳn những người có mặt tại buổi lễ còn nhớ mãi hình ảnh đầy ấn tượng khi Bác hướng về phía Chủ tịch đoàn Đại hội mà rằng: "Tôi lạy các anh! Tôi xin các anh! Khi duyệt phim thì cố gắng rộng lượng như tôi". Cả hội trường lập tức vỡ oà bởi những tràng vỗ tay. Ai nấy đều hiểu Bác đang nói gì. Với đạo diễn Trần Văn Thuỷ, có lẽ hôm ấy là một ngày hạnh phúc đến tột độ... Kể đến đây, ông không kìm được nỗi xúc động: "Một phần thưởng tâm linh, vô cùng cao quý hơn bất kỳ phần thưởng nào khác trong đời đã đến với tôi" - Ông nói trong nước mắt giàn giụa...

Từ đó, bộ phim bắt đầu được công chiếu rộng khắp cho mọi tầng lớp nhân dân xem. Hàng tuần liền rạp Tháng Tám và nhiều rạp khác ở Hà Nội chiếu phim này tới 3 ca/ngày, vậy mà ca nào khán giả cũng xếp hàng mua vé đông nghịt. Nếu như ngày ấy mà có Ghi-nét Việt Nam thì phim này chắc chắn lập kỷ lục về "phim tài liệu ăn khách nhất". Bộ phim đã tạo nên một cơn sốt khán giả, điều chưa từng xảy ra đối với phim tài liệu "nội", bởi từ trước đến lúc bấy giờ phim tài liệu chỉ được chiếu "chùa", chiếu kèm phim truyện. Tại Liên hoan phim quốc gia tổ chức tại Đà Nẵng tháng 3-1988, phim được nhận giải Bông sen vàng duy nhất cho thể loại phim tài liệu, ngoài ra còn được giải biên kịch hay nhất, đạo diễn hay nhất, quay phim hay nhất.

Trần Ngọc Kha

(Nguồn: Hà Nội Mới Cuối tuần)

Thứ Tư, 11 tháng 7, 2007

Nhớ một thời "Hà Nội trong mắt ai"


Trong ký ức của nhiều thế hệ độc giả, "Hà Nội trong mắt ai" là bộ phim "có vấn đề". Hồi đó, nhờ người bạn có bố công tác ở Bộ Nội vụ mà chúng tôi được xem phim. Từ ngạc nhiên, sửng sốt đến bái phục, ngưỡng mộ, đó là cảm xúc của tôi sau khi xem phim. Sao mà không ngạc nhiên, sửng sốt khi được xem bộ phim lạ như vậy? Sao mà không bái phục, ngưỡng mộ khi những ngưòi làm phim đã nói lên những điều ngay thẳng lại hay đến vậy? Đi đâu cũng thấy xôn xao, bàn tán về bộ phim, nhưng mọi người đều chung một câu hỏi: Tại sao nó bị "cấm"(?)...


Thực ra, lúc đó không có bất kỳ một văn bản nào cấm lưu hành bộ phim này. Thế nhưng, chỉ vài ba tháng kể từ khi phim được phát hành, không nơi nào còn dám công chiếu cũng như không ai dám công khai xem bộ phim. Còn đạo diễn Trần Văn Thuỷ rơi vào cảnh bị cô lập, đến mức có lần nghệ sĩ PH (nay là cố nghệ sỹ) đã hỏi thẳng: "Ơ! Cậu chưa bị bắt à?"!


Chuyện đã hơn một phần tư thế kỷ. Ông Thủy không những "thoát" khỏi hoàn cảnh khó nói mà giờ đã là "Nghệ sĩ nhân dân". Hầu hết những người có "duyên nợ”, “ân oán” với bộ phim đã đi vào dĩ vãng. Tuy nhiên, với ông Thủy, dường như mọi việc vẫn chưa qua. Có cái gì như nghèn nghẹn nơi ông khi nhớ lại chuyện này. Và có cái gì như ngài ngại nơi những người có trách nhiệm khi buộc phải nhắc đến chuyện này. Có lẽ bởi thế mà phải đến 5 lần gọi điện tôi đều nhận được câu trả lời: "Chuyện ấy qua lâu rồi. Tôi không muốn gợi lại nữa". Đành mạnh dạn bấm chuông nhà ông, rất may hôm ấy cái điệp khúc kia không lặp lại.


... Ngày ấy, ông Thủy nhận được kịch bản phim "Hà Nội năm cửa ô" viết về du lịch Hà Nội, về phố cũ phố mới với chùa chiền lăng tẩm, khéo tay hay làm... Nhìn lại thực tế cuộc sống, ông thấy mất mát quá nhiều. Những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước, Hà Nội khó khăn lắm, người dân phải ăn hạt bo bo. “Mình thấy kịch bản này không thể làm được. Nếu làm phim này lúc ấy thì chỉ có đóng mà thôi, lấy đâu ra quần chùng, áo dài...” - ông kể vậy. Kịch bản phim liên quan nhiều đến lịch sử, phải tìm sách đọc, đi điều tra, ví dụ như đoạn: "Ngôi nhà 80 - 82 phố Hàng Gai, nếu đang đi giữa cái nắng choáng ngợp của phố phường mà ta bước chân vào ngôi nhà cổ này, có những cái gác xép cửa lùa, có tiếng chim gù trên mái ngói thì lòng ta tĩnh lại". Kịch bản viết thế, nhưng đi thực tế chỉ thấy một bên là cửa hiệu thêu, một bên là trụ sở HTX. Ông hỏi chủ nhà: "Cái nhà này sửa lại từ bao giờ?", vì nom nó chẳng có gì khác biệt với những nhà cửa, phố xá, cửa hàng cửa hiệu khác. Ông đọc cho chủ nhà nghe đoạn kịch bản này. Ông chủ nhà hỏi lại: "Người viết cái này bao nhiêu tuổi?". Ông đáp: "Cỡ bằng tuổi cháu". Chủ nhà bèn khẳng định: "Thế thì anh ấy chép ở đâu ra ấy chứ. Năm 1946, Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, bọn Tây ở bên kia, bọn tôi ở bên này, hai bên bắn nhau chí chết thì cái nhà nó đã thế này rồi, làm gì có cảnh như anh ấy viết trong đó".


Đến Ô Quan Chưởng tìm văn bia của Tổng đốc Hoàng Diệu, gặp ông Nguyễn Vinh Phúc, gặp cụ Trần Huy Bá ông mới bừng tỉnh ra một điều: Những giá trị tinh thần của dân tộc thì tồn tại vĩnh cửu. “Thế thì thôi, đừng làm cái đẹp về mặt cảnh quan khi nó không còn, không có nữa. Hãy tìm đến những cái có thật, đích thật, rất cần cho đời nay - những giá trị tiêu biểu cho cách trị nước yên dân như thế nào” - Đạo diễn Trần Văn Thủy rút ra sau những đắn đo suy tính. Vào cái thời điểm đầu những năm 80 của thế kỷ trước, những điều này cần thiết biết bao! Xót xa với hiện thực của đời sống dân chúng thế nào, trọng dụng nhân tài ra làm sao?... Ông đã liệt kê ra giấy như vậy sau khi đã dày công đọc sách, điều tra. Quan niệm của ông là làm phim tài liệu không chỉ đúng và đủ như chuẩn mực của các công trình nghiên cứu khoa học. Muốn người xem “tiêu hoá” được thì phim phải hay. Bởi thế nhiều tích chuyện hay trong sử sách đã được ông đưa vào phim, như chuyện Tổng đốc Hoàng Diệu đặt văn bia ở Ô Quan Chưởng cấm các chức quan sách nhiễu dân lành; chuyện vua Lê Thánh Tông dựng đình Quản Văn ra sao... Chuyện Nguyễn Huệ sau khi đại thắng quân Xiêm trên sông Rạch Gầm-Xoài Mút đã vào thành Thăng Long thăm vua Lê Cảnh Hưng - ông vua già mất quyền đã lâu - như thế nào? Khi vào điện rồng vị tướng Tây Sơn vẫn đeo kiếm khiến quần thần nhà Lê sợ xanh mặt, chỉ riêng quan lễ tân Phương Đình Pháp dám góp ý. Nguyễn Huệ trừng mắt nhìn Phương Đình Pháp nhưng viên quan này vẫn điềm nhiên, cuối cùng người anh hùng áo vải đã tháo kiếm rồi mới bước lên điện.


Chuyện chỉ có thế nhưng ông Thủy nhận thấy rằng: Trong mắt Quang Trung lúc bấy giờ, quốc gia chỉ có thể trường tồn và hưng thịnh khi kẻ dưới dám nói những điều ngay thẳng, còn bề trên biết nghe theo lẽ phải. Hay là chuyện bức tượng ở Chùa Bộc (Hà Nội) bây giờ vẫn lưu giữ, trên đầu tượng có đề chữ Tâm. Trước đây nhiều nhà nghiên cứu đều chịu, không biết tượng tạc ai. Về sau cụ Trần Huy Bá mới đặt giấy bản sau bức tượng rồi dùng than củi trà lên, mới hiện ra dòng chữ: "Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng". Tức là, đúng vào cái năm Gia Long truy diệt tất cả những gì liên quan đến nhà Tây Sơn thì dân chúng Thăng Long vẫn dựng tượng Quang Trung... Rồi cả những chuyện tại sao Nguyễn Siêu lại cho dựng Tháp Bút bên Hồ Gươm? Tại sao Tổng đốc Hoàng Diệu lại cho đặt tấm bia kia ở Ô Quan Chưởng?... "Hà Nội trong mắt ai" đã ra đời và tập hợp những câu chuyện như thế!


Ông Thủy kể rằng: Ngay từ lần đầu chiếu phim để trình duyệt, Ban giám đốc Xưởng phim Tài liệu khoa học trung ương đã thấy "có gì đó không ổn". Mời những người "có trọng trách" trong lĩnh vực tư tưởng văn hoá xem, họ kết luận ngay rằng "phim có vấn đề"! Cuối cùng giám đốc xưởng phim Lý Thái Bảo nói với ông Thủy rằng "bộ phim không được chiếu"! Thực ra, theo ông Thủy, "là do có một vài người xem phim xong tự "vơ vào" vì họ "... giật mình". "Hà Nội trong mắt ai" có không ít chi tiết khiến nhiều người hiểu lầm. Như là đoạn nói về Bà Huyện Thanh Quan vào miền Trung, nơi chồng bà làm Tri huyện. Một hôm ông Huyện đi vắng, bà nhận được đơn của một người tên là Nguyễn Thị Đào xin được cải giá vì chồng đi lính thú (đóng ở biên ải) lâu ngày. Nhớ cảnh Tây Hồ, thương cảm cho người phụ nữ xa chồng, bà đã mạnh dạn phê vào đơn: "Phó cho con Nguyễn Thị Đào/ Nước trong leo lẻo cắm sào đợi ai...". Thế là cô Đào được đi bước nữa, nhưng chẳng bao lâu sau chồng cô trở về và phát đơn kiện. Hậu quả là ông Huyện bị mất chức. Và lời bình của phim rằng: "Thế mới biết cái máu me văn nghệ dính vào việc quan trường gây ra nhiều sự rắc rối là thế!" (!)... Hay là đoạn nói về vua Lê Thánh Tông dựng đình Quản Văn, trong có đặt trống Đăng Văn cho dân chúng đến kêu oan. Phim liên tưởng: "Giá như thời Lê mạt cũng có một cái trống như vậy thì dân chúng ở đây sẽ phải đinh tai nhức óc"! Toàn là nói việc người xưa "trị nước yên dân". Nhưng không may cho ông Thủy, có người lại nói chuyện xưa sao nó lại giống hiện thực (bấy giờ) đến thế?!


Của đáng tội phim cũng có vài đoạn theo kiểu "nhân chuyện xưa nói việc nay", như nói về triều vua Lê Thánh Tông: Trong 38 năm vị vua này cầm quyền, đất nước thịnh trị. Vua đã cho xây dựng bộ luật Hồng Đức, thành lập hội Tao Đàn, viết Đại Việt sử ký toàn thư, dựng bia Văn Miếu... Hiếm có vị vua nào làm được nhiều việc lớn như thế. Vậy mà khi điện Huy Văn, nơi bà Ngô Thị Ngọc Giao sinh ra vua Lê Thánh Tông, bị xiêu vẹo rồi đổ nát, người ta đã dọn đi để lấy chỗ làm trụ sở UBND phường! Lẽ nào điều đó không đáng nói hay sao?


Ông Thuỷ nhớ lại: "Có lần bộ phim đã được chiếu đi chiếu lại tới bốn lượt trong một buổi sáng tại Quân uỷ Trung ương - một chuyện lạ chưa từng có. Về sau Uỷ ban Khoa học xã hội đã phải tổ chức một cuộc toạ đàm "nghiên cứu" bộ phim, có các đại biểu của Viện Sử học, Viện Triết học, Viện Hán Nôm cùng tham gia. Không đại biểu nào có thể tìm ra bất kỳ một sai sót nào của phim.


Ông Thủy tâm sự: "Phim có nhắc về quan hệ giữa Lê Lợi và Nguyễn Trãi. Nguyễn Trãi gốc người làng Nhị Khê (Hà Tây) nhưng sinh thành ở Hà Nội. Ông suốt đời mang nặng tâm huyết cho sự tồn vinh của đất nước và với thân phận của người dân: "Chăn lạnh vắt vai đêm chẳng ngủ/ Suốt đời ôm mãi nỗi lo dân". Ông cùng Trần Nguyên Hãn từng "nếm mật năm gai" suốt 10 năm trời phò Lê Lợi, nhưng khi lên ngôi vị vua này đã nghi kỵ cận thần, phế truất cả Nguyễn Trãi, Phạm Văn Sảo và Trần Nguyên Hãn. Khi đã tống giam Nguyễn Trãi vào ngục rồi Lê Lợi còn hỏi ông nên viết quốc nhạc như thế nào? Nguyễn Trãi bình thản mà rằng: "Thưa bệ hạ, thương yêu dân chúng thì hãy làm những việc nhân đức. Đừng vì ơn riêng mà thưởng bậy. Đừng vì giận ai mà phản bội. Đó là cái gốc trường tồn nhất của quốc nhạc!"...

Sau khi xem phim, một nhà nghiên cứu lịch sử của Học viện Nguyễn Ái Quốc quê Thanh Hoá phản đối ông Thủy ầm ầm, rằng "Lê Lợi chúng tôi chưa bao giờ được miêu tả như thế!". Người ta tranh cãi rất dữ, rằng phim "ám chỉ ông này, ám chỉ ông kia". Và thế là từ đấy, không ai dám nhắc đến việc tiếp tục cho chiếu bộ phim này nữa...

(còn tiếp)

Trần Ngọc Kha

(Nguồn: Hà Nội Mới Cuối tuần)

Thứ Ba, 12 tháng 6, 2007

Mời tham gia thực hiện ấn phẩm về MẸ cho mùa Vu Lan


Nhân dịp Lễ Vu lan báo hiếu năm nay (tức Rằm tháng 7 âm lịch, nhằm ngày 27/8/2007), website Thư viện sách Việt (http://www.thuviensachviet.com)dự kiến phối hợp với Nhà xuất bản Văn học xuất bản một cuốn sách tập hợp những câu chuyện đặc sắc viết về người mẹ, với mong muốn cho ra đời một món quà nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn của tất cả những người con dành cho những người mẹ yêu quý của mình. Sách trình bày đẹp, trang trọng in trên giấy Couché khổ 14 cm x 20 cm dày 300 đến 350 trang.

Để cuốn sách là tập hợp các bài viết hay, xúc động và tràn đầy tình cảm yêu thương của những người Con gửi tới MẸ, chúng tôi rất mong muốn nhận được bài viết của tất cả những người con trên mọi miền đất nước Việt Nam hay đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài. Bài viết thể hiện bằng thể loại tản văn, hồi ức không quá 1500 chữ toát lên tấm lòng người Mẹ với gia đình, con cái, nghị lực phi thường của người Mẹ Việt Nam.

Mọi ý kiến và đóng góp về bài vở của cuốn sách xin gửi về email:admin@thuviensachviet.com trước ngày 30/6/2007. Rất mong nhận được sự hỗ trợ và đóng góp về bài vở của tất cả các bạn. Tất cả các bạn tham gia viết bài dù không được chọn tập hợp trong cuốn sách cũng sẽ được tặng 01 cuốn ngay khi cuốn sách phát hành.

Xin chân thành cám ơn !

Thứ Ba, 5 tháng 6, 2007

Một thế giới Phật giáo đa dạng và đầy màu sắc trong cuốn sách "Đạo và Đời" của Trần Việt Văn


Sau triển lãm ảnh tại Hà Nội từ ngày 12 đến 18/12/2006 thì cuốn sách ảnh "Đạo và Đời" là một sự tiếp nối của dự án nhiếp ảnh mô tả thế giới của đạo Phật ở Việt Nam của Việt Văn (phóng viên báo Lao Động). Để có được những bức ảnh trong cuốn sách này, từ năm 2003 tác giả đã đến rất nhiều chùa từ Bắc vào Nam, tiếp cận các nhân vật trước khi quyết định bấm máy. Với góc nhìn của người làm báo, Việt Văn đã khéo léo khai thác những góc nhìn rất "Đời" của Đạo Phật.

Giới thiệu về dự án của mình, Việt Văn đã viết: "Cuộc sống của các nhà tu hành là một thế giới riêng mà sự xâm nhập, tiếp cận của người thường gần như là bất khả thi. Nhưng trí tò mò, sự kiên nhẫn và một chút may mắn đã giúp tôi đi vào thế giới đó và nhận ra nhiều điều thú vị. Chưa bàn tới mô hình tổ chức trong một ngôi chùa, chỉ riêng những ngôn từ của nhà tu hành đã rất khác lạ so với đời thường. Chỉ một từ “A di Đà Phật” đã thay cho lời chào, lời xin phép, thăm hỏi và mở đầu một sự “cho” và “nhận”. Những tăng ni khi vào chùa là thoát khỏi tục lụy, tuân theo Ngũ giới: không sát sinh, nói dối, uống rượu, trộm cắp, tà dâm. Nhưng để lên cõi Niết bàn, quá trình tu tập thật gian khổ và nghiệt ngã mà không phải ai cũng trí-nhẫn để tới miền an lạc.Vì con người vẫn luôn là con người. Qua ống kính máy ảnh, tôi đã nắm bắt được những khoảnh khắc tuyệt vời mà ở đó cuộc sống hiện hữu với tất cả sự đáng yêu và sắc màu đa dạng của nó. “Thế giới” bên trong những ngôi chùa và cuộc sống xô bồ nhộn nhạo ngoài kia có một sợi dây nối kết không chỉ về mặt tâm linh mà về những điều nhỏ nhặt nhất của đời thường..."

Các bức ảnh trong cuốn sách được trình bày theo một kết cấu riêng, khi là những câu chuyện nhỏ, khi là những bức riêng lẻ theo những chủ đề cụ thể: Vô lượng nghĩa, Đất Phật, Nguyện Cầu, Sắc và Không, Tập đế, Vô thường, Bất diệt...

Sách dày 200 trang, khổ 20cm x 30 cm, được trình bày sang trọng do Nhà xuất bản Thông tấn ấn hành với sự hỗ trợ của Phái đoàn Uỷ ban Châu Âu tại Việt Nam.